30 leuke feiten over Fotosynthese

Welk bladgroenpigment vangt in de bladeren van planten het zonlicht op?

Het pigment zit ingebed in membranen binnen in de cel; rond één fotosysteem kunnen wel honderden van zulke moleculen zitten.

Uit welke twee stoffen maken planten met zonlicht energierijke stoffen zoals glucose?

Ook algen en sommige bacteriën kunnen dit; de gevormde glucose is bouwstof en energiebron voor vrijwel alle andere organismen.

In welke vorm van energie zetten organismen lichtenergie om bij fotosynthese?

Die energie wordt opgeslagen in organische stoffen zoals glucose, waarvan vrijwel alle ecosystemen direct of indirect afhankelijk zijn.

In welke plastiden vindt bij planten en algen de fotosynthese plaats?

Ze heten ook wel bladgroenkorrels en zijn door een dubbel membraan afgescheiden van de rest van de cel.

In welke wereldwijde kringloop heeft fotosynthese een centrale rol?

Planten en algen halen grote hoeveelheden van dit element uit de atmosfeer en leggen het vast in organisch materiaal.

Welke laag kon door de toename van zuurstof ontstaan, waardoor leven op land mogelijk werd?

De zuurstofrijke atmosfeer maakte daarnaast een aeroob metabolisme mogelijk, eerst bij prokaryoten en daarna ook bij eukaryoten.

Hoe heet de tweede fase van de fotosynthese, waarin suikers worden gevormd?

Deze fase heet ook donkerreactie en verloopt in drie stappen van samen dertien reacties: carboxylatie, reductie en regeneratie.

Wanneer leggen woestijnplanten met CAM-fotosynthese kooldioxide vast?

Het gas wordt opgeslagen in malaat of isocitraat en pas overdag verder verwerkt; zulke planten zijn vaak succulenten.

Hoeveel bladgroenkorrels heeft een doorsnee plantencel?

Alle cellen in de groene delen van een plant hebben ze, maar het overgrote deel zit in de bladeren.

Welke twee energierijke stoffen leveren de lichtreacties van de fotosynthese op?

Die twee stoffen leveren daarna de energie waarmee de plant in de donkerreactie koolstofdioxide in suikers omzet.

Met welke boom onderzocht Jan Baptista van Helmont waar de massa van een plant vandaan komt?

De Vlaming dacht dat alle nieuwe plantenmassa uit het gietwater kwam; in werkelijkheid kwam een deel uit koolstofdioxide in de lucht.

Welke theorie stelt dat bladgroenkorrels uit cyanobacteriën zijn geëvolueerd?

Cyanobacteriën, ook blauwalgen genoemd, produceren op dezelfde manier zuurstof als de groene korrels in een plantencel.

Welke Fransman gaf in 1777 de ‘vitale lucht’ van Joseph Priestley de naam zuurstof?

Met de proeven van Priestley verwierp hij de oude flogistontheorie; in het Frans noemde hij het gas oxygène.

Welke aanvullende pigmenten van fotosystemen zijn geel, oranje of rood van kleur?

Ze beschermen ook tegen te veel zon: ze voeren aangeslagen toestanden af en ontlasten zo het overbelaste bladgroen.

Welk enzym koppelt koolstofdioxide aan RuBP in de eerste stap van de donkerreactie?

Het enzym werkt niet erg efficiënt: af en toe bouwt het O2 in plaats van CO2 in, en dat levert schadelijke producten op.

In welk deel van een bladgroenkorrel worden in de donkerreactie suikers gevormd?

De energie daarvoor komt uit de lichtreacties, die zich in de membranen van de thylakoïden afspelen.

Onder welke omstandigheid groeien C4-planten sneller dan C3-planten?

Dat geldt in de tropen en subtropen, maar ook midden in de zomer in Nederland; hun bladbouw maakt het systeem extra efficiënt.

Hoe heten de stapels thylakoïden binnen in een bladgroenkorrel?

Elke thylakoïde is door een eigen membraan omsloten; in dat membraan zitten alle pigmenten die fotonen absorberen.

Welke Griekse denker meende dat planten alleen uit humus in de grond groeien?

De proef van Jan Baptista van Helmont sprak dat paradigma rond 1640 tegen: de aarde in zijn kuip werd nauwelijks lichter.

In welk jaar ontving Melvin Calvin de Nobelprijs voor Scheikunde?

Met Andrew Benson en James Bassham ontrafelde hij met een radioactief isotoop en papierchromatografie hoe algen koolstof verwerken.

Welk sterk broeikasgas werd door zuurstof geoxideerd, waarna de vroege Aarde afkoelde?

Het gas werd omgezet in koolstofdioxide, dat een zwakker broeikasgas is; mogelijk begon daardoor zelfs een ijstijd.

Welke organellen waren vóór de ontdekking van Daniel Arnon de enige bekende makers van ATP?

Arnon liet in 1954 zien dat ook losse bladgroenkorrels dat kunnen; celbiologen verzetten zich daar aanvankelijk tegen.

Hoeveel uur telde een dag vlak nadat de Aarde was ontstaan?

Door getijdewrijving werden de etmalen langer; daardoor gingen cyanobacteriën mogelijk netto steeds meer zuurstof produceren.

Hoe heet de aanmaak van ATP door losse bladgroenkorrels die Daniel Arnon in 1954 ontdekte?

Peter Mitchell verklaarde het mechanisme later met chemiosmose: de spanning over het membraan drijft de vorming van ATP aan.

Welk metaalion zit in de porfyrine-ring van een bladgroenmolecuul?

Het molecuul heeft daarnaast een fytolstaart; de ring is een geconjugeerd systeem en kan daardoor fotonen absorberen.

Welke rol speelt water als het in de lichtreactie van de fotosynthese wordt gesplitst?

De zuurstofatomen van dat water komen terecht in het zuurstofgas dat bij de reactie ontstaat.

In welk molecuul leggen C4-planten zoals maïs en suikerriet CO2 eerst vast?

Dat molecuul telt vier koolstofatomen, vandaar de naam van deze planten; ook sorgo en teff werken zo.

Welke Nederlandse microbioloog bestudeerde aan Stanford bacteriën?

Omstreeks 1930 ontdekte hij dat fotosynthese een redoxreactie is en dat de vrijkomende zuurstof van gesplitst water afkomstig is.

Welke Zwitser toonde in 1804 aan dat ook water bijdraagt aan de toename in plantmassa?

Daarmee was de basisformule van de fotosynthese bekend; hij deed bovendien de eerste observaties aan CAM-planten.

Welke reactie bewees dat water ook zonder koolstofdioxide tot zuurstof kan worden geoxideerd?

In de proef uit 1939 dienden ijzerionen als kunstmatige afvoer voor elektronen, zodat de zuurstofproductie gewoon doorging.