30 leuke feiten over Natuurkunde

Met welk voorwerp brak Isaac Newton wit licht, zodat het in vele kleuren uiteenviel?

Newton bedacht ook dat de zwaartekracht die een appel laat vallen dezelfde is die aarde en maan naar elkaar toe trekt.

Hoeveel fundamentele natuurkrachten onderscheidt de natuurkunde?

Elektromagnetisme en de zwakke wisselwerking zijn sinds de jaren 1960 in één theorie verenigd, maar een theorie die alle krachten samenbrengt ontbrak in 2021 nog.

Naar de titel van een werk van welke Griekse denker is het woord fysica genoemd?

Het werk heet Phusikè akroasis. De schrijver gold in de 4de eeuw v.Chr. als de bekendste vertegenwoordiger van de Griekse natuurwetenschap.

Welke uitvinding leidde tot het ontstaan van de thermodynamica als vakgebied?

Het werkt ook andersom: uit natuurkundige inzichten kwamen later onder meer de televisie, computers en huishoudelijke apparaten voort.

Welk wereldbeeld verdrong het geocentrische na het werk van Kepler en Copernicus?

Daarna beleefde de mechanica haar grootste triomfen. De renaissance bracht ook nieuwe belangstelling voor Arabisch werk en voor eigen experimenten.

Welke Brugse geleerde bedacht het Nederlandse woord natuurkunde?

Het woord ontstond in de 16de-17de eeuw als taalpurisme; de meeste andere talen gebruiken een variant van het woord fysica.

Welke astronoom formuleerde de naar hem genoemde wet over de uitdijing van het heelal?

Vanaf de jaren 1920 kreeg de kosmologie een natuurkundige inslag door de astrofotografie en de ontdekking van sterrenstelsels buiten de Melkweg.

Sinds welk jaar wordt de Nobelprijs voor Natuurkunde uitgereikt?

De Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen kent de prijs in beginsel elk jaar toe.

In welk jaar stelde Albert Einstein dat de lichtsnelheid voor alle waarnemers dezelfde is?

Volgens dezelfde veronderstelling hangen tijdsduur, lengte en snelheid juist wel af van wie ze meet.

In welk jaar kwam Isaac Newton tot zijn algemene wetten van de bewegingsleer?

Hij liet zich inspireren door het werk van Kepler en Copernicus, die het wereldbeeld met de aarde in het midden hadden verdrongen.

Naar welke natuurkundige is de onzekerheidsrelatie tussen plaats en impuls genoemd?

Zulke fundamentele onbepaaldheden in de grootheden zelf spelen een centrale rol in de moderne kwantummechanica.

Wie bewees dat atomen grotendeels uit lege ruimte bestaan, met een kleine positieve kern?

Steeds nauwkeuriger atoommodellen kwamen in die tijd voort uit onderzoek in de thermodynamica en de spectrografie.

Wie vatte de theorie van het elektromagnetisme samen in de naar hem genoemde wetten?

Een belangrijke vaststelling was dat licht en vele andere vormen van straling een elektromagnetisch verschijnsel zijn.

Welk vakgebied definieert meeteenheden en ontwikkelt nauwkeurige meettechnieken?

Om waarnemingen onderling te kunnen vergelijken is een heel systeem van natuurkundige grootheden en eenheden opgezet.

Welke Griek beschreef als eerste het verband tussen muzikale intervallen en snaarlengte?

Deze presocratische filosoof uit de 6de eeuw v.Chr. is tegenwoordig vooral bekend van zijn wiskundige werk.

In welk jaar opperde Max Planck dat licht in kleine pakketjes wordt uitgezonden?

De grootte van zo'n pakketje, een kwantum, is evenredig met de frequentie van het licht.

Wie formuleerde de hypothese van de oerknal?

De zwaarste quarks, top en bottom, komen alleen onder extreme omstandigheden voor: in deeltjesversnellers en bij het ontstaan van het heelal.

Sinds welke geleerde gaat de natuurkunde uit van de relativiteit van de beweging?

Het beginsel houdt in dat de wetten van de mechanica gelijk zijn voor een stilstaande waarnemer en voor een die eenparig rechtlijnig beweegt.

Onder welke titel werd het werk van Claudius Ptolemaeus in Arabische bewerking bekend?

De Grieks-Egyptische geleerde publiceerde het in de 2de eeuw n.Chr., tijdens de bloei van het Oude Rome.

Welke geleerde uit de 10de-11de eeuw geldt als de grondlegger van de moderne optica?

Hij legde bovendien sterk de nadruk op experimenteel onderzoek en op de reproduceerbaarheid van resultaten.

Welke filosoof stelde dat iedere gebeurtenis een natuurlijke oorzaak heeft?

Daarmee begon de natuurfilosofie: verschijnselen verklaren zonder een beroep te doen op geesten en goden.

Welke kracht vormt de basis voor elke elektromotor en generator?

Een magneetveld oefent haar uit op een elektrische lading die beweegt.

Welke geleerde, vooral bekend van de geneeskunde, formuleerde een vroege traagheidswet?

Hij werkte in de 10de-11de eeuw, toen het Arabisch de taal van de wetenschap was geworden.

Wie beschreef het atoom als negatieve elektronen in een positief geladen soep?

De eerdere modellen van John Dalton en Amedeo Avogadro gingen nog uit van homogene atomen.

In welk jaar wonnen vader en zoon Bragg samen de Nobelprijs voor Natuurkunde?

Ook in de families Bohr en Siegbahn wonnen zowel vader als zoon de natuurkundeprijs, maar dan los van elkaar.

Sinds welk jaar wordt de Internationale Natuurkundeolympiade voor scholieren gehouden?

Elk jaar organiseert een ander gastland de wedstrijd; in 2019 deden 364 scholieren uit 78 landen mee.

Hoe heet het falen van de wet van Rayleigh-Jeans bij korte golflengten?

De paradox ontstond toen de thermodynamica niet strookte met de waargenomen kleur van een gloeiend voorwerp; het idee van lichtkwanta loste dat op.

Voor welk beginsel is Ibn Bajjah, in het Westen Avempace genoemd, verantwoordelijk?

Zijn werk zou later onder anderen Thomas van Aquino en Johannes Duns Scotus beïnvloeden.

Welke Chinese geleerde schreef in de 11de eeuw over magnetisme?

Ook buiten Griekenland werd vroeg over de natuur nagedacht: Indische geleerden ontwikkelden ideeën over de opbouw van materie uit atomen.

Hoeveel laureaten kregen tot en met 2020 de Nobelprijs voor Natuurkunde?

De prijs werd in die tijd 114 keer uitgereikt: 47 keer aan één winnaar, 32 keer aan twee winnaars en 35 keer aan drie.