30 leuke feiten over Neurowetenschap en het brein

Wat vormt samen met de hersenen het centrale zenuwstelsel?

De hersenen zelf liggen in het hoofd, waar de botten van de schedel ze beschermen.

Welke stoffen brengen een signaal over van het ene neuron naar het andere?

Ze zijn ontdekt door een aantal wetenschappers, onder wie Otto Loewi, Henry Hallett Dale en Arvid Carlsson.

Welke Griekse denker hield de hersenen voor een koelsysteem voor het bloed?

Volgens hem was het hart de zetel van de intelligentie: mensen zouden rationeler zijn dan beesten omdat hun relatief grotere brein het bloed beter afkoelt.

Welke suiker levert samen met zuurstof de energie voor de menselijke hersenen?

De energie komt vrij via de celademhaling in de zenuwcellen; de hersenen verbruiken een kwart van de totale voorraad van deze suiker.

Welke signalen wekken zenuwcellen op om informatie naar andere cellen door te sturen?

Een zenuwcel is normaal gesproken verbonden met minimaal 1000 andere zenuwcellen; samen vormen ze neurale netwerken.

Welke techniek was de eerste manier om signalen van levende hersenen op te vangen?

De afkorting staat voor elektro-encefalografie: het opnemen van elektrische potentialen van de hersenen tijdens het verrichten van normale functies.

Welk deel van het lichaamsgewicht nemen de menselijke hersenen in beslag?

Toch gebruiken de hersenen een tienvoud aan zuurstof vergeleken met de rest van het lichaam.

Welke vettige, isolerende laag rond axonen bepaalt de kleur van de witte stof?

Witte stof bestaat uit zenuwvezels die zenuwcellen over lange afstand met elkaar verbinden.

Welke cellen vormen naast de neuronen de tweede soort cellen in de hersenen?

Ze hebben een ondersteunende rol: ze geven structuur aan het neuronale netwerk en verwerken afvalstoffen van de stofwisseling.

Hoe heet de functionele scheiding tussen bloedvaten en hersenweefsel?

Ze beschermt de hersenen enigszins tegen toxines die zich mogelijk in het bloed bevinden.

Wie toonde in de 18e eeuw aan dat een elektrisch geprikkelde kikkerzenuw een spier beweegt?

Dat werk leidde in de 19e eeuw tot de ontdekking van membraanpotentialen.

Wie bedacht in de 19e eeuw de frenologie, ook wel knobbelkunde genoemd?

Hij dacht dat knobbels op de schedel te maken hadden met de functie van de hersenen eronder, zoals een talenknobbel.

In welke vloeistof drijven de hersenen binnen de schedel?

De vloeistof zit in de subarachnoïdale ruimte en is mechanisch belangrijk als schokdemper.

In welk primitiever deel van de hersenen bevinden zich onder meer angst en agressie?

Doordat het nauw verbonden is met de neocortex, is een reactie op de omgeving vaak een mengeling van verstand en gevoel.

Welke volwassenen horen doorgaans geen verschil tussen de Nederlandse r en l?

Pasgeborenen kunnen nog alle mogelijke taalklanken onderscheiden; in het eerste levensjaar neemt de gevoeligheid voor klanken van andere talen af.

Wie ontwikkelde een kleurmethode die de volledige structuur van een neuron zichtbaar maakte?

Onder de microscoop bleek een neuron te bestaan uit een axon aan het ene uiteinde, dendrieten aan het andere en daartussen het cellichaam of soma.

Uit hoeveel lagen is de neocortex opgebouwd?

Bij zoogdieren is de neocortex bovendien geplooid en gevouwen, waardoor het oppervlak en het aantal verbindingen tussen de cellen groot is.

Hoe heet het proces waarbij ongebruikte hersenverbindingen in de jeugd weer verdwijnen?

Het treedt op tijdens de kinderjaren en de adolescentie en is bij mensen, vergeleken met apen, een langdurig proces.

Naar welke hersenstructuur gaat informatie van ogen en oren eerst, vóór de hersenschors?

Reukinformatie volgt een andere weg: die gaat eerst naar de bulbus olfactorius.

Hoeveel gram wegen de hersenen van een mens bij de geboorte ongeveer?

Een half jaar na de geboorte is dat gewicht al ongeveer de helft van dat van een volwassen brein.

In welke hersenkern wordt de signaalstof dopamine geproduceerd?

Dopamine speelt een belangrijke rol bij het aansturen van de willekeurige bewegingen van de skeletspieren.

Hoe heet de vaatring waarin de arteria basilaris en de arteriae carotides interna samenkomen?

Raakt een deel ervan afgesloten, bijvoorbeeld door atherosclerose, dan blijft de bloedvoorziening via de andere weg gewaarborgd.

Met welke techniek worden de verbindingen tussen hersengebieden in kaart gebracht?

Het geheel van die onderlinge verbindingen en netwerken wordt het connectoom genoemd.

Welke cellen isoleren de axonen in het centrale zenuwstelsel?

In het perifere zenuwstelsel zijn de schwanncellen daarvoor verantwoordelijk.

Hoe heet de verhouding tussen het gewicht van de hersenen en de lichaamsgrootte?

Bij mensen is ze het meest uitgesproken in de neocortex, het evolutionair bezien jongste deel van de hersenschors.

Welk deel van de menselijke genen wordt door de hersenen benut?

Genetisch wijken de hersenen van verschillende mensen weinig van elkaar af, wat erop kan wijzen dat ze volgens dezelfde genen worden opgebouwd.

In welke hersenkwab ligt de gyrus angularis, die belangrijk is voor lezen?

Dit gebied koppelt het gesproken aan het geschreven woord en ontwikkelt zich later dan de andere taalgebieden.

Welke Italiaan vond in de jaren 1880 een balans uit om de bloedverdeling bij denkwerk te meten?

De details van die balans bleven grotendeels onbekend tot Stefano Sandrone en collega's de originele rapporten terugvonden.

Hoe wordt de doorbloeding van de hersenen genoemd, omdat de vaten van buiten naar binnen lopen?

Daarmee wijkt de doorbloeding van de hersenen af van die van de meeste andere organen in het menselijk lichaam.

Welke onderscheiding eert bijzondere bijdragen aan de neurowetenschappen?

De neurowetenschap is een relatief jong vakgebied binnen de natuurwetenschappen, met specialisaties als de neurofysiologie en de neuroanatomie.