30 leuke feiten over Polio: ziekte, vaccins en uitroeiing

Onder welke Nederlandse naam staat de virusziekte poliomyelitis ook bekend?

De wetenschappelijke naam komt uit het Oudgrieks: polios betekent grijs en muelós merg.

Welke onderzoeker ontwikkelde begin jaren 1950 het geïnactiveerde, ‘dode’ poliovaccin?

Dit vaccin bevat gedood virus en moet worden ingespoten, wat materiaal en geschoold personeel vraagt en het duur maakt in het gebruik.

In welk apparaat werden poliopatiënten met verlamde ademhaling tijdens epidemieën beademd?

Tijdens de laatste grote Nederlandse epidemie moest 10% van de verlamde patiënten zo worden beademd; 70 mensen overleden.

Hoe wordt het geïnactiveerde poliovaccin, afgekort IPV, toegediend?

De andere variant, OPV, bevat juist verzwakt virus en gaat via de mond naar binnen.

Welke ziekte werd in 1980, nog vóór twee typen poliovirus, uitgeroeid verklaard?

Daarna volgden het wilde poliovirus type 2 in 2015 en type 3 in 2019, zodat alleen type 1 nog rondgaat.

Verlamming van welke spieren kan polio dodelijk maken?

Bij opgroeiende kinderen leiden de verlammingen ook tot misvormingen, doordat aangedane ledematen zich niet meer normaal ontwikkelen.

Hoe heet de bescherming van niet-gevaccineerden doordat bijna iedereen om hen heen immuun is?

In grote delen van Nederland is meer dan 90% van de mensen gevaccineerd, zodat het virus zich daar niet kan verspreiden.

Wie ontwikkelde het ‘levende’ poliovaccin dat via de mond wordt toegediend?

Het verzwakte virus in dit vaccin kan zich in het menselijk lichaam vermeerderen, maar veroorzaakt daarbij geen ziekte.

Voor welke ziekte staat de K in de naam van het DKTP-vaccin?

Door het poliovaccin te combineren met andere kindervaccins werd het probleem van de hoge kosten grotendeels opgelost.

Naar wie zocht de CIA met een nepvaccinatiekliniek in Pakistan?

De achterdocht die daardoor ontstond, leidde tot aanslagen op vaccinatiemedewerkers met dodelijke afloop.

Welke geloofsgroep werd als enige getroffen door de laatste twee polio-uitbraken in Nederland?

Zij wonen tamelijk dicht bijeen in de zogenoemde Bijbelgordel en blijven vaak onder elkaar, waardoor ze elkaar vrij gemakkelijk aansteken.

Bij welke instantie moet in Nederland al een vermoeden van polio worden gemeld?

Polio geldt volgens de Nederlandse Wet publieke gezondheid als een A-ziekte; ook in België is het een meldingsplichtige infectieziekte.

Welk weefsel raakt bij poliomyelitis ontstoken?

Bij minder dan 1% van de besmette personen leidt die ontsteking tot spierverlammingen.

Welk deel van de met polio besmette mensen merkt niet of nauwelijks iets van de ziekte?

Ook wie niets merkt, verspreidt het virus. Ongeveer 5% krijgt vage klachten zoals keelpijn of last van de buik.

Welke internationale organisatie nam in 1985 het initiatief voor een wereld zonder polio?

De ziekte trof op dat moment nog zo'n 350.000 kinderen in 125 verschillende landen.

In welk jaar verklaarde de Wereldgezondheidsorganisatie heel Afrika definitief poliovrij?

Dat kon nadat Nigeria, het laatste land op het continent, vier jaar vrij was gebleven van nieuwe wilde poliobesmettingen.

Welke virusziekte wordt in Afrika mede bestreden met de infrastructuur van de poliocampagnes?

Meer recent is hetzelfde netwerk, met name in Nigeria, ook ingezet tijdens de coronapandemie.

In welk jaar begon de Wereldgezondheidsorganisatie haar campagne om polio uit te roeien?

Sindsdien is het aantal gevallen wereldwijd met meer dan 99% gedaald, van 350.000 naar enkele honderden per jaar.

Welke schrijver wijdde zijn laatste roman ‘Nemesis’ aan een polio-uitbraak in Newark?

De roman uit 2010 gaat over de uitbraak van 1944 en verscheen in Nederlandse vertaling bij De Bezige Bij.

In welk jaar had Nederland zijn laatste grote polio-epidemie?

Bij 1784 mensen leidde de ziekte toen tot verlammingen; naar aanleiding van deze epidemie kwam de vaccinatie op gang.

In welk jaar verklaarde de Wereldgezondheidsorganisatie Europa poliovrij?

Amerika ging Europa voor en kreeg die status al in 1994.

In welk land doken in 2013 door de oorlog voor het eerst sinds 1999 weer poliogevallen op?

Het vaccinatieprogramma raakte er ernstig verstoord; de lichte wereldwijde stijging van dat jaar kwam overigens vooral door Somalië.

In welk Europees land werden in 2015 twee poliogevallen vastgesteld door te weinig vaccinatie?

Wereldwijd waren er dat jaar maar een honderdtal gevallen, het laagste aantal tot dan toe.

Op welke datum valt World Polio Day, de internationale dag rond deze ziekte?

De dag staat in het teken van de bestrijding van polio en het streven naar wereldwijde uitroeiing.

Waar staat de afkorting VDPV voor, de naam van een gemuteerd vaccinvirus?

Zo'n virus ontstaat alleen op plekken waar de vaccinatiegraad zeer laag is en de hygiëne onder de maat.

In welk Afrikaans land dook in 2022 polio type 1 op, met een stam uit Pakistan?

Zolang polio ergens endemisch is, blijft er wereldwijd een risico dat het virus opnieuw wordt geïntroduceerd.

In welk jaar werd vaccinatie tegen polio in België wettelijk verplicht?

Aanbevolen was de vaccinatie daar al sinds 1958, en de vaccinatiegraad is er nog altijd zeer hoog.

Tot welke virusfamilie behoort het poliovirus, een enterovirus?

De naam is een samentrekking van pico, rna en viridae: het gaat om kleine RNA-virussen.

Hoeveel gevallen van wilde polio telde de wereld in 2017, een historisch dieptepunt?

Twee jaar later veroorzaakte het virus opnieuw tientallen gevallen, waardoor de mogelijke datum voor volledige uitroeiing werd uitgesteld.

Wie toonde in 1950 als eerste onderzoeker aan dat inenting tegen polio mogelijk was?

Grote roem bleef uit, maar volgens zijn zoon kon hij juist daardoor ongestoord doorwerken.