Iran — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańNad jakim morzem leży północne wybrzeże Iranu?
Na południu kraj sięga Zatoki Perskiej i Zatoki Omańskiej, a jego pełna nazwa to Islamska Republika Iranu.
Który iracki przywódca przypuścił w 1980 roku zbrojny atak na Iran?
Liczył na błyskawiczne zwycięstwo i przejęcie złóż ropy w rejonie Szatt al-Arab, ale wojna zakończyła się bez rozstrzygnięcia.
Który władca z dynastii Achemenidów około 550 roku p.n.e. przejął po buncie imperium Medów?
Wkrótce podbił także Lidię i Babilonię, a jego następcy rozciągnęli władzę na Egipt i dolinę Indusu.
Który prezydent Iranu zginął 19 maja 2024 roku w katastrofie śmigłowca?
W tej samej katastrofie zginął szef irańskiej dyplomacji Hosejn Amir Abdollahijan.
Kto napisał „Szahname”, narodowy epos Irańczyków?
Powstawaniu dzieła patronowali Samanidzi; przechowało się w nim wiele przedmuzułmańskich tradycji.
Który premier Iranu w latach 50. popadł w konflikt z szachem wspieranym przez Zachód?
Zablokował m.in. przyznanie koncesji naftowej ZSRR, a w sierpniu 1953 roku został odsunięty od władzy w wyniku zamachu stanu.
Jak nazywała się tajna policja szacha utworzona w Iranie w 1957 roku?
Za jej pomocą szach bezwzględnie zwalczał organizacje opozycyjne, a jej brutalne praktyki przysparzały mu przeciwników.
W jakim mieście 3 stycznia 2020 roku zginął w zamachu irański generał Ghasem Solejmani?
Atak doprowadził do eskalacji konfliktu między Stanami Zjednoczonymi a Iranem.
Eksport jakiego produktu rolnego dawał Iranowi w 2005 roku 1. miejsce na świecie?
W tym samym roku kraj zajmował 3. miejsce na świecie w eksporcie daktyli.
Od nazwy jakiego ludu pochodzi nazwa Iran?
Średnioperska forma Eran pojawia się po raz pierwszy na monetach i w napisie przy reliefie z Naghsz-e Rostam z III wieku.
Pod władzę jakiej greckiej dynastii trafiły ziemie irańskie po śmierci Aleksandra Wielkiego?
Ta hellenistyczna monarchia szybko zaczęła się rozpadać: już około 238 roku p.n.e. na północ Iranu wkroczyli wschodnioirańscy Parnowie.
Który zdobywca panujący w latach 1370–1405 poprowadził niszczycielski najazd na Iran?
Jego państwo, pozbawione trwałych podstaw, rozpadło się po śmierci władcy, a w próżnię wkroczyły federacje Kara Kojunlu i Ak Kojunlu.
Która dynastia jako pierwsza od czasów kalifatu zjednoczyła cały Iran na ponad dwa stulecia?
Pod jej rządami granice Iranu zaczęły przybierać dzisiejszy kształt, a mieszkańcy masowo przyjęli szyicką wersję islamu.
W którym roku szach Pahlawi poprosił obcą dyplomację o stosowanie nazwy Iran?
Nie była to zmiana nazwy państwa: władca chciał, by cudzoziemcy posługiwali się rodzimą nazwą zamiast greckiej z pochodzenia formy Persja.
Jak nazywało się pierwsze państwo na terenie dzisiejszego Iranu, ze stolicą w Suzie?
Zajmowało w przybliżeniu obszar dzisiejszego ostanu Chuzestan, a jego stolicę założono już około 4200 roku p.n.e.
Z jakiego plemienia wywodził się Agha Mohammad Chan, władca Iranu w latach 1779–1797?
Wykorzystał walki o schedę po Karimie Chanie i do 1796 roku opanował cały Iran, zakładając nową dynastię.
W jakim kraju Ruhollah Chomejni utworzył na emigracji Irańską Radę Rewolucyjną?
Po powrocie do ojczyzny powołał jeszcze Tymczasowy Rząd Rewolucyjny, który znacjonalizował mienie rodziny cesarskiej.
Który władca Iranu z lat 1736–1747 pokonał Afganów i Osmanów, a potem wyprawił się na Indie?
Talentom wojskowym nie towarzyszyły polityczne: podatkowy wyzysk zrujnowanego kraju doprowadził do serii zamachów na jego życie.
Pod jaką miejscowością Partowie odnieśli w 53 roku p.n.e. spektakularne zwycięstwo nad Rzymem?
Rywalizacja Królestwa Partów z Rzymem trwała niemal trzysta lat, a późniejsze wojny były już dla Partów mniej szczęśliwe.
Jaki region Iran utracił po dwóch przegranych wojnach z Rosją w latach 1804–1813 i 1826–1828?
Po tych klęskach Iran musiał też przyznać Rosjanom przywileje konsularne i handlowe.
Który władca w 224 roku obalił Partów i założył dynastię Sasanidów?
Pochodził z Farsu i wykorzystał wewnętrzną słabość królestwa Partów, osłabionego długą rywalizacją z Rzymem.
W którym roku zginął ostatni władca z dynastii Sasanidów?
Wyczerpane wieloletnią wojną państwo uległo najazdowi Arabów zjednoczonych w ramach islamu; podbój wschodniego Iranu trwał do połowy VIII wieku.
Kontrofensywie którego cesarza bizantyńskiego uległ ostatecznie perski władca Chosrow II?
Wcześniej Chosrow II, panujący w latach 590–628, zdołał zająć większość wschodnich terytoriów Bizancjum.
Ile kilometrów liczy łączna długość linii granicznej Iranu?
Najdłuższy odcinek, 1458 km, przypada na granicę z Irakiem, a najkrótszy, zaledwie 35 km, na granicę z Armenią.
Który lud od V wieku zdominował Jedwabny Szlak we wschodnim Iranie?
Obok towarów transportowali tym szlakiem także religie: zaratusztrianizm, manicheizm i buddyzm.
Na jakiej równinie armia osmańska pokonała w 1514 roku kawalerię Turkmenów?
Bitwa pokazała wyższość armii uzbrojonej w broń palną i artylerię nad jazdą państwa rządzonego przez szachów.
Ilu zakładników wzięli studenci, którzy 4 listopada 1979 roku zajęli ambasadę USA w Teheranie?
13 z nich zwolniono od razu, a zajęcie placówki sprowadziło na państwo międzynarodową izolację.
Która irańska dynastia w 945 roku rozciągnęła swój protektorat nad kalifem?
Protektorami kalifa pozostali do 1055 roku, kiedy ich miejsce zajęli koczowniczy Seldżucy.
Który region Iranu Mirza Kuczek-chan ogłosił w 1920 roku Radziecką Republiką Iranu?
Mirza Kuczek-chan przewodził powstańcom dżangalijskim i coraz bliżej współpracował z bolszewikami; ruch stłumiono do końca 1922 roku.
Który władca Sasanidów zwołał w 410 roku synod, na którym powołano odrębny Kościół perski?
Synod zwołano po prześladowaniach chrześcijan w IV wieku; nowy Kościół stał się częścią religijnej, administracyjnej i prawnej struktury państwa.