Johannes Gutenberg — 30 ciekawostek

W którym mieście nad Renem najprawdopodobniej urodził się Johannes Gutenberg?

Miasto było stolicą arcybiskupstwa, a tamtejsi arcybiskupi nosili tytuł arcykanclerzy Rzeszy i koronowali władców.

Jaki zawód, oprócz drukarstwa, wykonywał Johannes Gutenberg?

Jego pełne nazwisko brzmiało Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg, a zapamiętano go jako twórcę pierwszej przemysłowej metody druku.

Który wynalazek magazyn „Time-Life” uznał w 1997 roku za najistotniejszy w tysiącleciu?

Dwa lata później amerykańska sieć A&E Network ogłosiła Gutenberga najważniejszym człowiekiem milenium.

Stolicą jakiej krainy był Strasburg, w którym Gutenberg przebywał w latach 1434–1444?

Strasburg był wówczas o wiele większy od rodzinnego miasta drukarza; możliwe, że już tam eksperymentował z techniką druku.

W którym polskim mieście przechowywany jest egzemplarz Biblii Gutenberga?

Polski egzemplarz odbito na papierze; zachował oryginalną XV-wieczną oprawę i trafił do Muzeum Diecezjalnego.

Które miasto zdobyli Turcy w 1453 roku, budząc w Europie lęk przed Imperium Osmańskim?

Pojawiło się wtedy zapotrzebowanie na druki o tureckim zagrożeniu; Gutenberg wydał m.in. tzw. Kalendarz turecki obliczony na rok 1455.

W jakich latach drukowano Biblię 42-wierszową, zwaną Biblią Gutenberga?

Księga uchodzi za arcydzieło typografii, choć nie ma strony tytułowej, informacji o wydawcy ani numeracji stron.

Które włoskie miasto miało w XV wieku największe znaczenie jako ośrodek drukarstwa?

Jeszcze w XV wieku drukarnie powstały w kilkudziesięciu miastach włoskich; w krajach niemieckich liczyły się m.in. Kolonia, Bazylea i Norymberga.

Z którym przedsiębiorczym księgarzem Gutenberg prowadził działalność już około 1449 roku?

Wspólnik pożyczył mu 800 guldenów na wyposażenie nowocześniejszej drukarni, a w 1452 roku dołożył drugie tyle.

Co Gutenberg wytwarzał ze wspólnikami dla pielgrzymów zmierzających do Akwizgranu?

Szykował też kolejne przedsięwzięcie, Aventur und Kunst, którego nie zrealizowano z powodu śmierci jednego z partnerów.

Kto był twórcą ruchomej czcionki, której historia sięga połowy XI wieku?

Ruchomej czcionki używano w Chinach na długo przed Europejczykami, dlatego Gutenberg bywa błędnie uważany za jej wynalazcę.

Którym dzieckiem swoich rodziców, Frielego i Else, był Johannes Gutenberg?

Miał brata i siostrę; ojciec był zamożnym patrycjuszem, a małżeństwo zawarto w 1386 roku.

Do nauki czego służyły „Donaty”, prawdopodobnie najwcześniejsze druki Gutenberga?

Te niewielkie książeczki liczyły najwyżej 14 kart, a ich roczny nakład szacuje się na 4800–9600 egzemplarzy.

W którym roku zmarł Johannes Gutenberg?

Datę 3 lutego zanotował znajomy drukarza, Leonhard Mengoss; jeszcze w tym samym miesiącu sprzęt po zmarłym przejął nowy właściciel.

Czyje łacińskie tłumaczenie Pisma Świętego wydrukowano w Biblii Gutenberga?

Tekst Wulgaty złożono w wąskim układzie dwułamowym po 42 wiersze, od czego wzięła się jedna z nazw księgi.

Który filozof uznał w 1620 roku druk, proch i kompas za trzy przełomowe odkrycia?

Mimo takiej oceny samego wynalazku rolę Gutenberga długo umniejszano, a wielu badaczy widziało w nim jedynie naśladowcę.

Obronę której wyspy przed Turkami miał wspierać list odpustowy drukowany przez Gutenberga?

Odpust obiecał papież Mikołaj V; najstarszy zachowany egzemplarz listu nosi datę 22 października 1454 roku.

W jakim kolorze Gutenberg drukował nagłówki na pierwszych stronach swojej Biblii?

Druk dwubarwny był kosztowny, więc wydawcy bardziej opłacały się strony o 42 wierszach, odbijane w całości na czarno.

Którego ucznia Gutenberga zatrudnił nowy właściciel przejętego warsztatu drukarza?

Do przejęcia doszło po sporze o rozliczenia finansowe, który w 1455 roku rozstrzygał sąd arcybiskupa mogunckiego.

Kto jest autorem pracy „Galaktyka Gutenberga” z 1962 roku?

Autor pokazał w niej, jak druk, a wcześniej pismo, ukształtowały ludzkie umysły i funkcjonowanie społeczeństw.

Kim arcybiskup moguncki Adolf II uczynił Gutenberga w 1465 roku?

Arcybiskup pozwolił mu opuścić dwór, więc u schyłku życia drukarz zamieszkał zapewne ponownie w rodzinnym mieście.

Ile wierszy ma w nazwie Biblia z lat 1459–1460, przedruk Biblii Gutenberga?

Odbito ją ulepszonym pismem „Donatów i Kalendarzy”; przypuszczalnie powstała w Bambergu i często oprawiano ją w trzech tomach.

Z biblioteki którego kardynała pochodzi pierwszy opisany egzemplarz Biblii Gutenberga?

Od jego nazwiska pochodzi trzecia popularna nazwa tej księgi, znanej też jako Biblia Czterdziestodwuwierszowa.

Który kraj był ostatnim przystankiem wojennej tułaczki polskiej Biblii Gutenberga?

Przed wybuchem II wojny światowej księgę wywieziono przez Warszawę do Paryża, a w 1940 roku do Londynu.

O co Ennelin zur Yserin Thüre oskarżyła Gutenberga przed sądem biskupim w 1437 roku?

Wyrok nie jest znany, ale do ślubu ze strasburską patrycjuszką najpewniej nie doszło.

W kościele którego zakonu w Moguncji pochowano Johannesa Gutenberga?

Świątynię rozebrano w XVIII wieku, dlatego grób drukarza nie zachował się do dziś.

W jakim mieście mieszkał Holender Laurens Janszoon Coster, rywal Gutenberga do sławy?

Niektórzy autorzy twierdzili, że używał ruchomej czcionki już w 1430 roku, brak jednak na to przekonujących dowodów.

Który druk z 1457 roku był pierwszym tekstem z drukowanymi iluminacjami?

Jego dwubarwne inicjały ryto w metalu, nie w drewnie; dawniej dzieło przypisywano samemu Gutenbergowi.

W którym mieście, zdaniem Alberta Kapra, Gutenberg mógł ukończyć studia?

Badacz utożsamił go ze studentem wpisanym jako Johannes de Alta Villa, który w semestrze zimowym 1419/20 został bakałarzem sztuk wyzwolonych.

Które miasto przechowuje egzemplarz Biblii Gutenberga wpisany w 2001 roku na listę UNESCO?

Egzemplarz trafił na listę Pamięć Świata; sama księga jest kompletnym wydaniem Pisma Świętego w dwóch tomach.