Marek Aureliusz: cesarz i stoik — 30 ciekawostek

Zasadami której szkoły filozoficznej kierował się w życiu cesarz Marek Aureliusz?

Cesarz żył skromnie i spokojnie, a przy tym dbał o dobre stosunki z senatem oraz reformował administrację i prawo cywilne.

Jak dziś nazywa się Vindobona, jedno z dwóch możliwych miejsc śmierci Marka Aureliusza?

Drugim miastem wymienianym jako miejsce zgonu cesarza jest Sirmium; sama przyczyna śmierci także nie jest pewna.

Jaki przydomek zyskał Marek Aureliusz już za życia dzięki postawie i sposobowi rządzenia?

Przydomek nie wiązał się z pismami cesarza – „Rozmyślania” nie były za jego życia znane.

W jakim języku Marek Aureliusz spisał oryginał „Rozmyślań”?

Losy rękopisu po śmierci autora pozostają nieznane, a sam tekst powstał najpewniej w ostatniej dekadzie życia cesarza.

Który aktor zagrał Marka Aureliusza w filmie „Gladiator” Ridleya Scotta?

Filmowy obraz władcy odbiega od historii – scenariusz dodaje do jego losów wątki całkowicie zmyślone.

Jak nazwano epidemię przywleczoną w 165 roku do Imperium Rzymskiego przez wojska ze Wschodu?

Epidemia spustoszyła cały kraj i doprowadziła do znacznego osłabienia demograficznego oraz gospodarczego.

W którym roku zmarł cesarz Marek Aureliusz?

Władca rządził od 7 marca 161 roku aż do śmierci; zapisał się w dziejach także jako pisarz i myśliciel.

Kto w 161 roku, na początku rządów Marka Aureliusza, najechał wschód Cesarstwa Rzymskiego?

Rzymianie początkowo ponosili porażki; losy wojny odwróciła dopiero wyprawa współcesarza Lucjusza na Wschód.

Ile dzieci miał Marek Aureliusz ze swoją żoną Faustyną?

Małżeństwo trwało 30 lat, lecz wieku dorosłego dożyła mniej niż połowa potomstwa cesarskiej pary.

Co według „Rozmyślań” Marka Aureliusza jest jedyną drogą do szczęścia?

W praktyce oznaczało to bycie człowiekiem prawym i spokojne znoszenie tego, co przynosi los.

W którym roku urodził się Marek Aureliusz?

Przyszły cesarz nosił wtedy jeszcze nazwisko Marcus Annius Verus.

Który polski poeta poświęcił Markowi Aureliuszowi wiersz z tomu „Struna światła”?

Cesarz trafił też do polskiej prozy: w czasach jego panowania rozgrywa się akcja powieści „Gasnące słońce”.

Ile lat miał Marek Aureliusz, gdy zmarł jego ojciec?

Osieroconym chłopcem zaopiekował się sam cesarz, poprzednik Antoninusa Piusa na tronie.

W czyim mauzoleum pochowano Marka Aureliusza?

Po śmierci cesarz został ubóstwiony, czyli oficjalnie zaliczony w poczet bogów.

Jaki przydomek przyjął Marek Aureliusz po zwycięstwie za Dunajem w 172 roku?

Wojska cesarza przekroczyły wtedy rzekę i uderzyły na ziemie Markomanów; rok później ruszyła kampania przeciw Kwadom.

Z ilu ksiąg składają się „Rozmyślania” według bizantyńskiej Księgi Suda z X wieku?

Suda nie tylko opisuje dzieło cesarza, ale też je cytuje; to pierwsza wyraźna informacja o tym tekście.

W jakie misteria Marek Aureliusz i jego syn zostali wtajemniczeni w Atenach?

Stało się to podczas długiej podróży po wschodnich prowincjach, w czasie której cesarz odwiedził też Egipt i Syrię.

Co dosłownie znaczy „Ta eis heauton”, oryginalny tytuł „Rozmyślań” Marka Aureliusza?

Dzieło to zbiór zapisków o tematyce filozoficznej, etycznej i osobistej.

Kto w 175 roku wzniecił bunt przeciw Markowi Aureliuszowi we wschodnich prowincjach?

Rewoltę stłumiono, zanim cesarz zdążył wyruszyć na Wschód.

Do jakiej godności Antoninus Pius podniósł Marka Aureliusza w 139 roku?

Z tego samego roku pochodzą najwcześniejsze monety z jego wizerunkiem, na których widnieje jako młody następca tronu.

Ile katedr dla głównych nurtów filozofii ustanowił w Atenach Marek Aureliusz?

Były to pierwsze publiczne katedry filozofii w imperium; osobno powstała też katedra retoryki.

W którym roku przyszły cesarz Antoninus Pius został adoptowany przez swego poprzednika?

Adoptowany był spowinowacony z Markiem Aureliuszem jako mąż jego ciotki Faustyny.

Który papież w 1538 roku przeniósł pomnik konny Marka Aureliusza na Kapitol?

Wcześniej posąg, uchodzący za najsłynniejszy wizerunek cesarza, stał na Lateranie.

Które miasto, obok Seleucji, zdobył Lucjusz Werus w kampanii wschodniej 163–166?

Współcesarzowi towarzyszyli doświadczeni legaci, a Rzymianie wkroczyli w głąb wrogiego królestwa.

Ile lat miał Marek Aureliusz, gdy adoptował go Antonin?

Z tego okresu pochodzi zapewne młodzieńcze popiersie, będące częścią oficjalnej ikonografii rodziny cesarskiej.

Pod jakim imieniem chińska kronika zapisała władcę Rzymu, którego posłowie przybyli w 166 roku?

Posłowie dotarli drogą morską przez Ocean Indyjski i ofiarowali kość słoniową, rogi nosorożca oraz szylkret.

Z którym nauczycielem retoryki Marek Aureliusz korespondował przez trzydzieści lat?

Zachowane listy zawierają liczne szczegóły dotyczące życia na dworze cesarskim i obyczajów epoki.

Którego późniejszego świętego skazał na ścięcie ok. 165 roku prefekt Rzymu Junius Rustyk?

Za panowania Marka Aureliusza dochodziło do prześladowań wspólnot chrześcijańskich, choć ich skala nie jest potwierdzona.

Co było bezpośrednią przyczyną śmierci Lucjusza Werusa, współcesarza Marka Aureliusza?

Krążyły plotki o zabójstwie, lecz współcześni historycy traktują je sceptycznie.

Kto napisał powieść „Gasnące słońce”, rozgrywającą się za panowania Marka Aureliusza?

Cesarz jest jedną z postaci tej książki; pojawia się również w kinie i w polskiej poezji.