Neuronauka — 30 ciekawostek

Badaniem którego układu organizmu zajmuje się przede wszystkim neuronauka?

To dziedzina interdyscyplinarna: leży na pograniczu wiedzy medycznej, biologicznej, biochemicznej, biofizycznej, informatycznej i psychologicznej.

Jak nazywają się ściśle określone miejsca, w których neurony kontaktują się ze sobą?

Tezę o takich punktach styku wysunął twórca doktryny neuronalnej razem ze współczesnym mu badaczem Charlesem Sherringtonem.

Jaki płyn wypełnia komory mózgowe człowieka?

Komory to pozostałość jamek zarodkowych pęcherzyków mózgu, które utrzymują się przez cały czas kształtowania się tego narządu.

Która z opon mózgowych jest zarazem okostną czaszki?

To ostatnia, trzecia z opon; dzieli się na blaszkę zewnętrzną i blaszkę wewnętrzną.

Ile neuronów ma przeciętny ludzki mózg?

Każdy z nich łączy się średnio z 7 tys. innych.

Jak po polsku nazywa się struktury półkul mózgu określane łaciną jako „gyri”?

Półkule są pofałdowane, co znacznie zwiększa ich powierzchnię; zagłębienia między fałdami to bruzdy (sulci, fissurae).

Odkrycie jakich komórek daje szansę na terapie komórkowe w chorobie Parkinsona?

Takie terapie dają też nadzieję pacjentom z chorobą Alzheimera, stwardnieniem rozsianym czy porażeniem mózgowym.

Kto założył pierwsze laboratorium psychologiczne?

Badał w nim zależności między bodźcem fizycznym a subiektywnym uczuciem, a wyniki tych prac zainspirowały kolejnych badaczy.

Która struktura mózgowia powstaje z tyłomózgowia?

Rdzeniomózgowie zamienia się z kolei w rdzeń przedłużony.

Kto, obok Johna Watsona, kierował przede wszystkim rozwojem behawioryzmu?

Kierunek ten bada zachowanie rozumiane jako zespół reakcji ruchowych i zmian fizjologicznych, którymi organizm odpowiada na sytuację.

Jaka głęboka bruzda rozdziela obie półkule mózgu?

Tylko w dolnej części półkule są złączone wielkim spoidłem mózgowym.

Co oznacza greckie słowo „kephalos”, z którego wywodzi się łacińska nazwa mózgowia?

Przedrostek „en” znaczy „w, wewnątrz”, a całe mózgowie, po łacinie encephalon, leży w czaszce.

Jakie zadanie pełni opona miękka, położona najbliżej mózgu?

Ta silnie unaczyniona opona, zwana też naczyniówką, wnika do komór i we wszystkie bruzdy, tworząc sploty naczyniówkowe.

Kiedy psychologia rozwinęła się jako nauka eksperymentalna?

Już na początku tego samego stulecia rozpowszechnił się pogląd, że źródłem zdolności poznawczych może być mózg.

Który gruczoł leży na lejku, w który przedłuża się dno komory trzeciej mózgu?

To gruczoł wydzielania wewnętrznego, a lejek odchodzi od dna komory ku dołowi.

Jakie podejście zastąpiło behawioryzm w psychologii, zbliżając ją do neuronauk?

Nowy nurt koncentrował się na percepcji oraz na zależności między percepcją a reakcją.

Która struktura wychodzi z międzymózgowia ku górze?

W tej samej części mózgowia mieści się komora trzecia, której dno przechodzi w lejek skierowany w przeciwną stronę.

W połowie których lat XX wieku wprowadzono termin „neuronauki”?

Nowa nazwa miała zasygnalizować początek ery ścisłej współpracy dyscyplin dzielących wspólny język, koncepcje i cel: zrozumienie budowy i działania mózgu.

Jak, obok kory mózgu, nazywa się skupienia komórek nerwowych wewnątrz mózgowia?

Wychodzące z tych skupień wypustki tworzą wiązki oraz spoidła mózgu.

Kto w 1957 roku opisał pacjenta H.M., który po operacji nie tworzył nowych wspomnień?

Zabieg miał usunąć epilepsję chorego, a opis tego przypadku stał się punktem zwrotnym w badaniach pamięci.

Jakie włókna są rozmieszczone w mózgowiu między neuronami czuciowymi a ruchowymi?

Mózgowie to najbardziej złożony narząd człowieka; stopień jego rozwoju prawdopodobnie warunkuje istnienie świadomości.

Jakie narządy wytwarzają się z bocznych wypukleń mózgu pierwotnego?

Z przodu mózgu pierwotnego tworzy się z kolei płat węchowy.

Jakie założenie, obok doktryny neuronalnej, leży u podstaw molekularnej nauki o neuronach?

Zakres badań sięga dziś od biologii molekularnej komórek nerwowych, na przykład genów kodujących ich białka, po biologiczne podstawy emocji i poznania.

Która część mózgowia jest tym silniej rozwinięta, im wyżej filogenetycznie stoi kręgowiec?

Ostatecznie tworzy ona właściwy mózg (cerebrum) złożony z dwóch półkul, prawej i lewej.

Jaki jest sposób dziedziczenia choroby Huntingtona?

Choroba wiąże się z ekspansją powtórzeń trójnukleotydowych CAG; schorzenia tego typu to dziś jedna z liczniejszych grup chorób neurogenetycznych.

Odkrycie jakich związków umożliwiło rozwój psychofarmakologii?

Odkrycia biologii molekularnej otwierają z kolei drogę do terapii zaburzeń snu, jedzenia czy uzależnień.

Z połączenia których dwóch tętnic powstaje tętnica podstawna, zaopatrująca mózgowie?

Wszystkie naczynia doprowadzające krew do mózgowia łączą się na jego podstawie w koło tętnicze mózgu.

W którym roku Donald Hebb zaproponował koncepcję, na której opierają się teorie plastyczności?

Wynika z niej, że siłę połączenia zmienia skuteczne i powtarzalne pobudzanie neuronu postsynaptycznego przez presynaptyczny.

Który pierwotny pęcherzyk mózgowy zarodka nie dzieli się na pęcherzyki wtórne?

Pozostałe pęcherzyki pierwotne dzielą się dalej, a z powstałych w ten sposób części składa się topograficzny podział mózgowia.

Który ludzki gen odgrywa istotną rolę w warunkowaniu wielkości mózgu?

Rozmiar mózgu można mierzyć przyżyciowo metodą VBM, opartą na strukturalnych obrazach NMR.