Ospa prawdziwa — 30 ciekawostek

Która organizacja oficjalnie ogłosiła eradykację ospy prawdziwej na Ziemi?

W latach 70. XX wieku większość krajów zaprzestała szczepień, ponieważ epidemie tej choroby już nie występowały.

W którym polskim mieście w 1963 roku po raz ostatni pojawiła się ospa prawdziwa?

Miasto odgrodzono od reszty kraju kordonem sanitarnym, a epidemię opanowano w ciągu dwóch miesięcy.

Co pozostaje na skórze po odpadnięciu strupów ospy prawdziwej?

Pęcherzyki przeradzają się w strupy po mniej więcej dziesięciu dniach, a strupy odpadają samoistnie.

Która droga zakażenia ma największe znaczenie w szerzeniu się ospy prawdziwej?

Ryzyko niesie też bezpośredni kontakt ze zmianami skórnymi chorego, jego pościelą, bielizną czy sprzętem medycznym.

W którym roku ospę prawdziwą uznano za chorobę całkowicie eradykowaną?

To jedyna choroba ludzi, którą oficjalnie uznano za całkowicie wyeliminowaną na całym świecie.

Co jest rezerwuarem zarazków ospy prawdziwej?

Nauce nie są znane żadne zwierzęce wektory, które mogłyby przenosić tego wirusa.

Wirusy jakiej choroby zawierała szczepionka przeciw ospie prawdziwej?

U ludzi choroba ta wywołuje tylko niewielkie objawy, a mimo to chroni przed znacznie groźniejszym zakażeniem.

W którym roku Edward Jenner odkrył szczepionkę przeciw ospie prawdziwej?

Była to pierwsza szczepionka w dziejach, a zarazem jedyna, w której podawano żywe, w pełni wirulentne wirusy.

Który naród wdmuchiwał zdrowym do nosa starte w pył strupy chorych na ospę?

U pacjenta rozwijała się łagodna postać choroby dająca odporność, choć zdarzały się też przypadki śmiertelne.

Do którego miasta Azteków Hernán Cortés przyniósł ze sobą ospę prawdziwą?

Wirusa przywiózł do Meksyku w 1520 roku zakażony afrykański sługa z grupy Hiszpanów przybyłej od strony Kuby.

Na jakich częściach ciała pojawia się przede wszystkim wysypka w ospie prawdziwej?

Plamkowo-grudkowa wysypka pojawia się w jednym rzucie i z czasem przechodzi w pęcherzykową.

Jaki zawód wykonywała Sarah Nelmes, pacjentka Edwarda Jennera chora na ospę krowią?

Jej choroba dała lekarzowi okazję, by wreszcie sprawdzić teorię, nad którą zastanawiał się od lat młodzieńczych.

Jak określa się szczepienie całej ludności wokół miejsca, w którym wykryto ospę?

Taka strategia wymagała znacznie mniejszych środków niż szczepienie wszystkich mieszkańców planety.

W którym kraju ambasadorem był mąż Mary Wortley Montagu, propagatorki wariolizacji?

Lady Montagu poznała tam metodę uodparniania zdrowych osób i próbowała zainteresować nią szersze grono ludzi.

Z jakiego kraju oficer SB Bonifacy Jedynak przywiózł w 1963 roku ospę do Polski?

Zachorowało wtedy 99 osób, z czego 7 zmarło, a ponad dwa tysiące osób odizolowano.

Jaka jest średnia śmiertelność ospy prawdziwej u osób nieszczepionych?

U zaszczepionych śmiertelność najczęstszej odmiany wynosiła około 3%, ale najcięższe postacie choroby zabijały niemal wszystkich chorych.

Które państwo w 1958 roku wezwało do całkowitego wyeliminowania ospy na świecie?

W tamtym czasie choroba zabijała co roku 2 miliony osób.

Na kim Mary Wortley Montagu wypróbowała wariolizację, gdy nikt nie chciał jej słuchać?

Dzieci miały pięć i cztery lata; oboje szybko wyzdrowieli, a samą procedurę uznano za skuteczną.

Co tuż przed pełnym sukcesem kampanii przeciw ospie przerwało tamy i groble?

Woda zatapiała okolicę i zmuszała mieszkańców do ucieczki, co znów rozprzestrzeniło chorobę i wstrzymało prace zespołu na cały rok.

Ile dni trwa średnio okres inkubacji ospy prawdziwej?

Okres wylęgania choroby może być wyraźnie krótszy lub dłuższy: mieści się w przedziale od 7 do 17 dni.

Kto stanął w 1967 roku na czele międzynarodowego zespołu lekarzy do walki z ospą?

Zespół od razu napotkał problemy: okazało się, że zdecydowanej większości przypadków ospy nie zgłaszano władzom.

Do którego rodzaju wirusów należy wirus ospy prawdziwej?

To duży wirus DNA z rodziny pokswirusów, który nie jest blisko spokrewniony z wirusem ospy wietrznej.

W okolicach którego fortu użyto w 1763 roku ospy jako broni biologicznej przeciw Indianom?

Kolonizatorzy podrzucili rzekomo zgubione koce i chustki, używane wcześniej przez chorych; zaniesione do obozowisk stały się źródłem zakażeń.

Jak miał na imię niewolnik pastora Cottona Mathera, który opisał mu wariolizację?

Opisał wcieranie płynu surowiczego od chorego w nacięcie na skórze osoby zdrowej, znane z jego afrykańskiej ojczyzny.

Kim z zawodu był ojciec Jamesa Phippsa, chłopca zaszczepionego przez Edwarda Jennera?

Ośmioletni James przeszedł wszczepioną chorobę nadzwyczaj łagodnie, a późniejsza próba zarażenia go ospą się nie powiodła.

Która hinduistyczna bogini uchodzi zarazem za przyczynę objawów ospy i lekarstwo na nie?

Już około 400 roku n.e. indyjska księga medyczna opisywała chorobę z czerwonymi, żółtymi i białymi krostami.

Który władca Azteków zmarł na ospę zawleczoną przez Hiszpanów?

Epidemia zabiła też większość azteckich wojowników i ponad 75% ludności Meksyku.

W którym hrabstwie leży Berkeley, rodzinne miasto Edwarda Jennera?

Gdy po studiach medycznych w Londynie Jenner wrócił do rodzinnego miasta, zapanowała tam epidemia ospy.

Który farmer z Dorset miał zaszczepić rodzinę przeciw ospie na wiele lat przed Jennerem?

Pochodził z Yetminster, a pochowany jest w Worth Matravers; jego pierwszeństwo nie zostało jednak dotąd wystarczająco zweryfikowane.

W którym mieście składowano według Kena Alibeka radzieckie wojskowe zapasy wirusa ospy?

Były wicedyrektor Biopreparatu szacował te zapasy z lat 70. i 80. na około 20 ton.