Platyna — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańJaki symbol chemiczny ma platyna?
Platyna należy do metali przejściowych układu okresowego i jest metalem szlachetnym.
Jaką barwę ma platyna w stanie czystym?
Czysta platyna ma silny połysk, jest kowalna i ciągliwa.
W jakiej metodzie leczenia nowotworów wykorzystuje się niektóre związki kompleksowe platyny?
Do takich związków należą cisplatyna i karboplatyna.
Który kraj był w 2009 roku największym producentem platyny na świecie?
W 2009 roku wydobyto tam 140 ton tego surowca.
Za bezwartościową odmianę jakiego metalu uważali platynę dawni poszukiwacze złota?
Tak oceniali ją XVI- i XVII-wieczni poszukiwacze, a jej nazwa jest zdrobnieniem hiszpańskiego słowa plata.
Który sektor odpowiadał w 2008 roku za ok. 22% zapotrzebowania na platynę?
Największe zapotrzebowanie zgłosiła w tym samym roku branża motoryzacyjna.
Do wyrobu czego platyna służyła niemal wyłącznie oszustom aż do XIX wieku?
W XIX wieku Imperium Rosyjskie biło już z platyny prawdziwe monety obiegowe.
Która firma wprowadziła w 1984 roku „platynową” kartę płatniczą, przebijając swoją „złotą”?
Firma poszła tropem przemysłu muzycznego, który wcześniej wprowadził płytę platynową.
W jakich górach odkryto w 1819 roku duże złoża platyny?
Platyna z tych złóż utrzymywała pierwsze miejsce w światowej produkcji przez cały XIX wiek.
Który kraj zajmował w 2009 roku drugie miejsce w górniczej produkcji platyny?
Wydobyto tam wówczas 20 ton tego metalu.
W czym roztwarza się platyna, tworząc kwas heksachloroplatynowy?
Platyna nie reaguje natomiast z tlenem, wodą ani z kwasami chlorowodorowym i azotowym.
Do pomiaru jakiej wielkości służą platynowe rezystory 100-omowe?
Wybiera się je ze względu na stabilność; ze stopów platyny wykonuje się też niektóre typy termopar.
Jak nazywa się nieaktywny terapeutycznie diastereoizomer cisplatyny?
To sytuacja szczególna: inne związki o podobnym wzorze ogólnym wykazują aktywność zarówno w formie cis, jak i trans.
W którym roku przemysł muzyczny wprowadził nagrodę w postaci płyty platynowej?
Płyta platynowa była pomyślana jako wyższy poziom nagrody i marketingowa okazja dla branży.
Jakiej masy nie przekraczają największe bryłki platyny występujące w przyrodzie?
Zwykle platyna występuje jednak w postaci ziaren, a większe bryłki trafiają się tylko czasem.
Kto wyreżyserował film „Platynowa blondynka” z 1931 roku?
Film wykorzystał rodzącą się symbolikę metalu, a jego tytuł wszedł do języka potocznego.
Z wczesną krystalizacją jakich skał związane są platyna i pozostałe platynowce?
Największe skupienia platyny występują w skałach ultrazasadowych: dunitach, perydotytach i piroksenitach.
Przy produkcji jakiego kwasu stosowano duże panwie wykonane z platyny?
Platynę ceniono w przemyśle chemicznym za wysoką temperaturę topnienia i wyjątkową odporność chemiczną.
Jaka część zapotrzebowania na platynę przypadała w 2008 roku na branżę motoryzacyjną?
Platyna i inne platynowce są elementami katalizatorów samochodowych.
W którym roku francuski chemik P. Macquer jako pierwszy stopił kawałek platyny?
Macquer dokonał tego 23 lata po odkryciu metalu w Ameryce Południowej.
Jaki międzynarodowy kod walutowy ISO 4217 nadano platynie?
Platyna traktowana jest jako metal inwestycyjny, z którego wybija się monety i sztabki.
Który bank wystosował w 2017 roku notę do klientów na temat górnictwa kosmicznego?
Wydobycie platyny z planetoid uznano za potencjalnie opłacalne; koszt jednej sondy wydobywczej szacowano na ok. 2,6 mld dolarów.
W którym wieku włoski humanista G.C. Scaliger jako pierwszy opisał platynę?
Scaliger przedstawił ją jako metal, którego nie da się stopić za pomocą ognia.
Wzorzec jakiej jednostki ustalono, wykorzystując temperaturę krzepnięcia platyny?
Platyna wyróżnia się wysoką temperaturą topnienia i odpornością na działanie czynników chemicznych.
Rozkład jakiego związku platyny był początkowo sposobem otrzymywania tego metalu?
Związek ten ma wzór PtAs2 i występuje w przyrodzie jako minerał.
Jaki minerał jest niemal jedynym związkiem platyny występującym w przyrodzie?
Minerał ten znany jest z Sudbury w Kanadzie.
Kto w 1784 roku jako pierwszy zastosował platynowy tygielek w laboratorium chemicznym?
Z końcem XVIII wieku zaczęto wyrabiać z platyny tygle i miski dla laboratoriów chemicznych.
W jakim mieście kierował mennicą H.T. Scheffer, który dokładniej zbadał platynę?
Jego badania nastąpiły po tym, jak platynę przywieziono z Ameryki Południowej do Europy.
Jaka jest przybliżona zawartość platyny w skorupie ziemskiej?
Platyna występuje m.in. w postaci rodzimej, w stopie z irydem oraz jako zanieczyszczenie rud niklu i miedzi.
W którym roku Imperium Rosyjskie zaczęło bić platynowe monety o nominale 3 rubli?
Monety 6-rublowe bito od 1829, a 12-rublowe od 1830 roku; emisję wszystkich zakończono w 1845 roku.