Rak piersi — 30 ciekawostek

Które badanie jest podstawowym badaniem przesiewowym w rozpoznawaniu raka piersi?

W połączeniu z palpacyjnym badaniem sutka jego skuteczność diagnostyczna sięga 80–97%.

W jakiej postaci zwykle wykrywa się raka sutka?

Badania przesiewowe pozwalają dziś wykryć zmianę, zanim stanie się dostępna badaniu palpacyjnemu.

Skórkę jakiego owocu przypomina skóra piersi, gdy rak zajmie drogi chłonne?

Objaw ten jest wyrazem miejscowego zastoju chłonki, do którego prowadzi zajęcie dróg chłonnych przez nowotwór.

Z jakiej tkanki wywodzi się rak sutka, najczęstszy nowotwór złośliwy gruczołu sutkowego?

Na świecie jest to najczęściej występujący nowotwór złośliwy u kobiet.

Jaki odsetek wszystkich raków sutka występuje u kobiet?

U panów choroba jest rzadka i zwykle późno rozpoznawana; w Polsce w 2004 roku nowotwory piersi wykryto u 106 z nich.

Co jest przede wszystkim celem leczenia paliatywnego raka piersi?

Takie leczenie prowadzi się, gdy stopień zaawansowania nowotworu wynosi IV; wydłużenie życia jest celem dopiero w drugiej kolejności.

Które badanie pozwala ostatecznie zdiagnozować raka piersi?

Przed chemioterapią przedoperacyjną pobiera się dostatecznie dużą próbkę komórek guza, bo po leczeniu jego obraz histologiczny może się zatrzeć.

Jaka forma rehabilitacji jest najważniejsza w raku piersi?

Kończynę górną po stronie operowanej trzeba masować, ćwiczyć i układać, a większość zabiegów pacjentki wykonują codziennie same.

Który starożytny lekarz błędnie wskazywał histerię jako przyczynę raka piersi?

Histerię rozumiano wtedy jako wędrowanie suchej i zbyt lekkiej macicy po jamie otrzewnej.

W którym genie mutację ma około połowa kobiet z dziedzicznym rakiem piersi?

Geny tej rodziny są duże, zawierają wiele eksonów i odgrywają kluczową rolę w mechanizmach naprawy DNA.

Do jakich narządów najczęściej trafiają przerzuty odległe raka piersi?

Chodzi o miejsca dobrze ukrwione: nasady, żebra i kręgosłup; najczęściej są to przerzuty blastyczne lub osteolityczne.

Co przed menopauzą chroni przed rakiem sutka, a po menopauzie zwiększa ryzyko zachorowania?

Ochronę tłumaczy się cyklami bezowulacyjnymi, a późniejszy wzrost ryzyka produkcją estrogenów w tkance tłuszczowej.

Jakie leczenie adiuwantowe obniża ryzyko nawrotów lokalnych raka piersi do około 5%?

Bez niego ryzyko nawrotu lokalnego w ciągu dekady przekracza 10%; zależy ono m.in. od rozmiaru guza i zajęcia węzłów chłonnych.

Jaki lek stosuje się zazwyczaj w monoterapii przez 5 lat w hormonoterapii raka piersi?

Gdy jest przeciwwskazany lub nieskuteczny, sięga się po leki z grupy inhibitorów aromatazy.

Opóźnienie czego może tłumaczyć spadek ryzyka raka piersi u osób dużo ćwiczących?

Wczesne rozpoczęcie miesiączkowania wiąże się z nieznacznym wzrostem ryzyka, prawdopodobnie przez przedłużone działanie estrogenów na tkanki.

Które przeciwciało monoklonalne wiąże się swoiście z receptorem HER2 i go unieczynnia?

Lek podaje się dożylnie, sam lub z chemioterapią; działa tylko u pacjentek, których komórki nowotworowe wykazują zwiększoną ekspresję tego receptora.

Od którego roku życia ryzyko wystąpienia raka piersi zaczyna wzrastać z wiekiem?

Po klimakterium ryzyko utrzymuje się na mniej więcej stałym poziomie.

Nadmiar czego wskazywał Galen jako przyczynę raka piersi?

Proponował wycięcie nowotworu i pozostawienie otwartej rany, aby nadmiar tej substancji mógł wypłynąć.

Jak nazywa się zaciągnięcie brodawki sutkowej, które bywa wczesnym objawem raka sutka?

W miarę rozrostu guza dochodzą kolejne objawy, takie jak zaczerwienienie skóry, asymetria piersi czy jednostronny wyciek z brodawki.

Ile lat po odstawieniu nowszych środków antykoncepcyjnych znika wzrost ryzyka raka sutka?

Dowody na to, że doustne środki antykoncepcyjne zwiększają zapadalność, są sprzeczne, a sam wzrost ryzyka wydaje się bardzo mały.

Menarche przed którym rokiem życia nieznacznie zwiększa ryzyko raka sutka?

Podobnie działa późne klimakterium, po 55. roku życia; zależność wiąże się prawdopodobnie z przedłużonym działaniem estrogenów na tkanki.

Jakie badanie powinny mieć wykonywane osoby leczone hormonoterapią raka piersi?

Leki blokujące wydzielanie estrogenów wpływają na układ kostny, więc trzeba kontrolować, czy nie ubywa masy kostnej.

Która zmiana w sutku powoduje znaczny, pięciokrotny wzrost ryzyka raka?

Włóknienie, torbiele czy łagodne rozrosty nie zwiększają ryzyka progresji nowotworu albo zwiększają je minimalnie.

Kto w 1866 roku przedstawił pierwszą dokumentację rodzinnego występowania raka piersi?

Dopiero postęp genetyki w latach 90. XX wieku pozwolił udowodnić genetyczną etiologię przynajmniej części nowotworów złośliwych piersi.

Który lek stosowany w chemioterapii raka piersi jest szczególnie toksyczny dla nerek?

Chemioterapia może też uszkadzać serce, układ nerwowy i szpik kostny, dlatego przed każdym cyklem pacjenta dokładnie bada lekarz.

Dla którego leku Agencja Żywności i Leków odwołała zgodę na leczenie raka piersi?

Badania z 2011 roku wykazały, że niedotlenienie komórek wywoływane przez leki hamujące tworzenie naczyń zwiększa liczbę komórek macierzystych raka.

Jaki odsetek 5-letnich przeżyć Polek z rakiem piersi podało badanie EUROCARE-3?

Dane dotyczą rozpoznań z lat 1990–1994; w niektórych krajach europejskich odsetki te przekraczały wtedy 80%.

Jaki marker proliferacji komórek ma niską ekspresję w podtypie luminalnym A raka piersi?

W podtypie luminalnym B ekspresja tego markera jest wyższa, a sam podział stosuje się głównie w kontekście badań klinicznych.

Jaki promieniotwórczy pierwiastek podaje się przeciwbólowo chorym na uogólnionego raka piersi?

Ból łagodzi się też lekami niesteroidowymi przeciwzapalnymi, opiatami oraz blokadami nerwów.

Który analog gonadoliberyny najczęściej wyłącza czynność jajników w leczeniu raka piersi?

Leczenie hormonalne ma znacznie mniej działań niepożądanych niż chemioterapia i bywa stosowane także u pacjentek w podeszłym wieku.