Timor Wschodni — 30 ciekawostek

Które miasto jest stolicą i głównym portem Timoru Wschodniego?

To także największe miasto kraju i siedziba Narodowego Uniwersytetu Timoru Wschodniego, głównej uczelni państwa.

Którego dnia 2002 roku Timor Wschodni uzyskał niepodległość?

Stał się tym samym pierwszym suwerennym państwem powstałym w XXI w.; wcześniej przez trzy lata pozostawał pod administracją Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Które państwo okupowało wyspę Timor od lutego 1942 do 1945 roku?

Mieszkańcy Timoru Wschodniego walczyli wtedy po stronie australijskiej w wojnie partyzanckiej przeciwko okupantowi.

Który naród zajął w 1614 roku zachodnią część wyspy Timor?

Ich kolonia nosiła nazwę Holenderskie Indie Wschodnie, a spór o przebieg granicy z Timorem Portugalskim ciągnął się przez stulecia.

Członkiem której organizacji Timor Wschodni został 26 października 2025 r.?

Znacznie wcześniej, bo już w roku uzyskania niepodległości, kraj przystąpił do Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Który kraj Azji Południowo-Wschodniej, obok Timoru Wschodniego, jest w większości katolicki?

W spisie powszechnym z 2010 roku katolicyzm deklarowało aż 96,9% mieszkańców Timoru Wschodniego, a protestantyzm 2,2%.

Jakie drewno było głównym towarem eksportowym kolonialnego Timoru Portugalskiego?

Od połowy XIX w. dołączyła do niego kawa, a polityka kolonialna polegała na eksploatacji zasobów przy niewielkiej liczbie inwestycji.

Co oznacza malajskie słowo „timur”, z którym wiąże się nazwa wyspy Timor?

To samo znaczenie ma portugalski człon „Leste” w oficjalnej nazwie kraju, więc nazwa państwa jest w istocie podwojeniem.

W którym roku Portugalczycy jako pierwsi Europejczycy dotarli na wyspę Timor?

Pięć lat później zostali też pierwszymi Europejczykami, którzy się na tej wyspie osiedlili.

Rewolucja jakich kwiatów poprzedziła odejście Portugalczyków z Timoru Wschodniego w 1975 r.?

Gdy Lizbona dała koloniom prawo do samostanowienia, w Timorze Portugalskim starły się dwie główne frakcje o odmiennych wizjach przyszłości kraju.

Jak nazywa się eksklawa Timoru Wschodniego o powierzchni 814 km², leżąca dalej na zachód?

Eksklawa jest zarazem jednym z dystryktów kraju, a do terytorium państwa należy też niewielka wyspa Jaco.

W którym roku biskup Carlos Belo został laureatem Pokojowej Nagrody Nobla?

Wyróżnienie otrzymał wspólnie z innym liderem timorskiego ruchu niepodległościowego, gdy sytuacja okupowanego kraju zaczynała się zmieniać.

Który prezydent Timoru Wschodniego został postrzelony podczas zamachu stanu 11 lutego 2008 r.?

Zamach się nie powiódł, a głowa państwa odniosła rany pleców i klatki piersiowej.

W którym roku Timor Wschodni oficjalnie włączono do Indonezji jako prowincję?

Prowadzona przez Dżakartę polityka wynaradawiania oznaczała m.in. przymusowe sterylizacje i odbieranie dzieci rdzennych Timorczyków.

Jaki odsetek mieszkańców poparł niepodległość Timoru Wschodniego w referendum z 1999 r.?

Referendum odbyło się 30 sierpnia na mocy porozumienia indonezyjsko-portugalskiego podpisanego 5 maja tego samego roku.

Które miesiące obejmuje pora sucha w Timorze Wschodnim?

Średnie temperatury wynoszą wtedy 20–33 °C, a pod koniec października wilgotność rośnie za sprawą chmur monsunowych.

Którego dnia 1975 roku FRETILIN samozwańczo ogłosił niepodległość Timoru Wschodniego?

Deklaracji nie uznało żadne państwo, nawet Portugalia, choć jej autorzy liczyli na wsparcie międzynarodowe.

Jaką skróconą nazwę Timoru Wschodniego ISO uznaje za oficjalną w każdym języku?

Zasadę tę przyjęły m.in. Organizacja Narodów Zjednoczonych i Unia Europejska, a norma przewiduje dla kraju skróty TLS i TL.

Który prezydent USA odwiedził Dżakartę kilkanaście godzin przed inwazją Indonezji na Timor?

Inwazja ruszyła 7 grudnia 1975; stolica Timoru padła tego samego dnia, a pozostałe miasta do końca roku.

Jakie morze leży na północ od wyspy Timor, obok cieśnin Ombai i Wetar?

Południowe wybrzeże oblewają z kolei wody Morza Timor, które oddziela wyspę od Australii.

Ile wynosi całkowita lądowa powierzchnia Timoru Wschodniego?

Na ten obszar składają się głównie wschodnia część wyspy Timor, eksklawa położona bardziej na zachód oraz dwie niewielkie wyspy.

Na którą wyspę wycofała się podczas wojny domowej portugalska administracja Timoru?

Gubernator czekał tam na instrukcje z Lizbony, gdzie jednak nie interesowano się już dawną kolonią.

W którym miesiącu 2002 roku Timor Wschodni został członkiem ONZ?

Od dnia uzyskania niepodległości przez trzy lata w kraju stacjonowały też siły UNMISET, które miały zapewnić bezpieczeństwo nowo powstałemu państwu.

W którym roku powstał fundusz gromadzący zyski Timoru Wschodniego z ropy i gazu?

Wartość funduszu przekroczyła 8,7 miliarda dolarów, a ropa naftowa i gaz ziemny pochodzą z podmorskich złóż.

Gdzie w 1975 r. Indonezyjczycy rozstrzelali pięciu australijskich dziennikarzy?

Dziennikarze mieli nie ujawnić poczynań indonezyjskiej armii, która już jesienią, przed inwazją, zapuszczała się na stronę timorską.

Która instytucja uznała Timor Wschodni za kraj najbardziej zależny od wydobycia ropy na świecie?

Zyski z ropy i gazu pokrywają prawie wszystkie wydatki władz, a gospodarka zależy też, w mniejszym stopniu, od pomocy z zagranicy.

Kto został premierem rządu Timoru Wschodniego powołanego 20 września 2001 r.?

Premier był zarazem ministrem gospodarki i rozwoju oraz sekretarzem generalnym FRETILIN.

Ile kilometrów długości liczy Laclo Północne, najdłuższa rzeka Timoru Wschodniego?

Kraj ma klimat gorący i wilgotny, a porze deszczowej towarzyszą ulewne deszcze i powodzie.

Ilu członków liczyło Zgromadzenie Konstytucyjne Timoru Wschodniego wybrane w sierpniu 2001 r.?

Zgromadzenie miało przygotować przyszły ustrój państwa; wybory do niego wygrał FRETILIN, zdobywając 55 miejsc.

Kto był rywalem Xanany Gusmão w wyborach prezydenckich w kwietniu 2002 r.?

Kandydat ten, prezydent z 1975 roku, wystartował według własnych słów jedynie po to, by dać ludziom możliwość wyboru.