Tybet — 30 ciekawostek
Dowiedz się czegoś nowego, a potem sprawdź się w quizie.
Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Wiesz to wszystko? Udowodnij.
Rozwiąż quiz z 30 pytańW którym indyjskim mieście ma siedzibę tybetański rząd na uchodźstwie?
Rząd emigracyjny stara się budować wspólną tożsamość Tybetańczyków, dotąd bardzo zróżnicowanych kulturowo, religijnie, etnicznie i językowo.
Przez które góry Brahmaputra przebija się najgłębszym przełomem rzecznym świata?
W tej części wyżyny górne odcinki Jangcy, Saluinu i Mekongu płyną wąwozami głębokimi na 2000 m i więcej.
Który austriacki himalaista napisał książkę „Siedem lat w Tybecie”?
Autor był internowany przez Brytyjczyków w Indiach, skąd zbiegł do Tybetu i został tam nauczycielem młodego Dalajlamy.
Na jakiej średniej wysokości nad poziomem morza położony jest Tybet?
Otaczające krainę systemy górskie są jeszcze wyższe, a niemal cały kraj przecinają dodatkowe łańcuchy osiągające 6000 m i więcej.
Który reżyser nakręcił w 1997 roku film „Kundun” o młodości Dalajlamy?
Obraz pokazuje dzieciństwo i lata nauki duchowego przywódcy aż po dramatyczne wydarzenia związane z zajęciem Tybetu przez Chiny.
Przywódcy której szkoły buddyzmu tybetańskiego są znani pod tytułem dalajlamy?
Tytuł nadał w XVI wieku mongolski chan duchownemu Sonamowi Gjaco, który nawracał jego poddanych na buddyzm.
Jak nazywano rosyjsko-brytyjską rywalizację o wpływy w Azji, która objęła też Tybet?
Tybet stał się jednym z jej obiektów na przełomie XIX i XX wieku, gdy Londyn obawiał się jego sojuszu z Rosją.
Z którego kraju przybyli Gurkhowie, którzy najechali Tybet w latach 1788–1792?
Najeźdźców udało się ostatecznie odeprzeć jedynie dzięki pomocy chińskiej.
Jaką powierzchnię miał dawny Tybet złożony z trzech prowincji?
Od południa i zachodu krainę ograniczają między innymi Karakorum i masyw Pamiru, od północy Kunlun, Ałtyn-tag oraz Qilian Shan.
Który król miał założyć Lhasę i patronować stworzeniu tybetańskiego pisma?
Tradycja buddyjska zalicza go do trzech wielkich „królów religii”; miał też sprowadzić pierwszych buddyjskich mnichów z Indii.
Na jakiej wysokości nad poziomem morza leży Lhasa?
Średnia temperatura w styczniu wynosi tam 0 °C, a w lipcu kilkanaście stopni; w dolinach bywa cieplej.
Jak brzmi dzisiejsza nazwa mongolskiej Urgi, do której uciekł XIII Dalajlama?
W odpowiedzi na tę ucieczkę cesarz odwołał Dalajlamę z urzędu.
Która formacja ogłosiła w sierpniu 1966 roku zniesienie świąt religijnych w Tybecie?
Celem było też zniszczenie zewnętrznych przejawów buddyzmu, takich jak stupy, flagi modlitewne czy kadzidła.
Z której krainy sprowadzono do Lhasy nowego dalajlamę Tenzina Gjaco?
Rok po jego przybyciu regent niespodziewanie podał się do dymisji, prawdopodobnie dlatego, że nie przestrzegał ślubów czystości.
Jak nazywano cesarskich rezydentów w Lhasie, których urząd ustanowiono w 1728 roku?
Urząd ustanowił cesarz Yongzheng; za rządów arystokraty Polhane rezydenci pełnili jedynie rolę obserwatorów.
Jakim terminem buddyzm tybetański określa „przejawione ciało” buddy lub bodhisattwy?
Koncepcja nabrała znaczenia w czasach panowania mongolskiego; takie ciało przyjmuje postać jakiegoś dziecka.
Ile wynosi rozciągłość równoleżnikowa Tybetu?
Na tym obszarze biorą początek wielkie rzeki Azji, między innymi Jangcy, Indus, Mekong i Irawadi.
Kto dowodził brytyjskim oddziałem, który 3 sierpnia 1904 roku wkroczył do Lhasy?
Liczący 3 tysiące żołnierzy oddział wysłano z obawy przed sojuszem Tybetu z Rosją; pokonał on źle uzbrojone wojska tybetańskie.
Jak nazywa się tybetański zbiór autorytatywnych wypowiedzi Buddy?
Kanon ten ma charakter otwarty: istnieją różniące się edycje, które zawierają inny zestaw inaczej uporządkowanych tekstów.
W którym roku ustanowiono Tybetański Region Autonomiczny?
Dziesięć lat wcześniej powstał komitet przygotowawczy, któremu przewodniczył Dalajlama, choć jego politykę wyznaczali Chińczycy.
Jakie zabytki uchodzą za najważniejsze pomniki prehistorii Tybetu?
Kraina była zamieszkana przez człowieka już w paleolicie.
Od którego indyjskiego miasta wzięło nazwę porozumienie z 1914 roku o autonomii Tybetu?
Tekst ustaliły trzy strony, ale ostatecznie podpisały go tylko Tybet i Wielka Brytania.
Którą stolicę chińskiego cesarstwa zdobyli Tybetańczycy w 763 roku?
Tybetańczycy wykorzystali osłabienie Chin rebelią An Lushana; był to szczyt potęgi ich państwa za panowania Trisong Decena.
W którym roku do Tybetu dotarły oddziały Mongołów wysłane przez Godana?
Godan był synem Ugedeja; Mongołowie chcieli ustanowić w Tybecie wasalnego władcę, który rządziłby w ich imieniu.
Śmierć którego dostojnika poprzedziła antychińskie demonstracje w Lhasie w 1989 roku?
Po trzydniowych walkach ulicznych Chińczycy ogłosili stan wyjątkowy, zawieszony dopiero pod koniec kwietnia 1990 roku.
W którym roku Tenzin Gjaco został intronizowany jako XIV Dalajlama?
Uroczystość odbyła się 22 lutego; pełną władzę polityczną otrzymał dziesięć lat później, po wkroczeniu wojsk chińskich.
Gdzie w 779 roku miał powstać pierwszy buddyjski klasztor w Tybecie?
Założyć go mieli wspólnie dwaj mnisi z Indii: Śantarakszita i półlegendarny Padmasambhava.
Który bengalski mnich dokończył dzieła nawrócenia zachodniego Tybetu na buddyzm?
Wcześniej w tym regionie działał wykształcony w Indiach tłumacz z sanskrytu Rinczen Sangpo.
Który mongolski władca zaprosił w 1578 roku Sonama Gjaco do nawracania swych poddanych?
Sonam Gjaco był piątym następcą Congkhapy; po jego śmierci nową inkarnację odnaleziono w prawnuku tego samego władcy.
Który lud zaatakował Tybet w 1717 roku i zabił Lhazang-chana?
Tybetańczycy powitali ich jak wyzwolicieli, ale nastawienie szybko się zmieniło pod wpływem okrucieństw i grabieży.