Związek Radziecki (ZSRR) — 29 ciekawostek

Jaki układ ZSRR zawarł z III Rzeszą 23 sierpnia 1939 r.?

W jego następstwie ZSRR po agresji na Polskę okupował wschodnie tereny II Rzeczypospolitej, a w czerwcu 1940 r. zajął Łotwę, Litwę i Estonię.

W którym roku utworzono Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich?

Traktat założycielski zawarły cztery formalnie niepodległe republiki rządzone wspólnie przez bolszewików; stało się to po zakończeniu wojny domowej w Rosji.

Jaki kryptonim nosił niemiecki plan wojny błyskawicznej w ZSRR z czerwca 1941 r.?

Wojska niemieckie szybko znalazły się na przedpolach Moskwy, lecz nie zajęły stolicy ani nie sparaliżowały gospodarki, a konflikt przedłużył się na cztery lata.

Jak nazywano przedsiębiorstwa, w które przymusowo łączono gospodarstwa chłopskie w ZSRR?

Kolektywizacja rolnictwa wywołała klęskę głodu i załamanie produkcji rolnej, która spadła o 30%.

Jak nazywała się radziecka misja, która była pierwszym lotem człowieka w kosmos?

Misja wznowiła wyścig kosmiczny, który rozpoczęło wysłanie na orbitę pierwszego satelity; jego kulminacyjnym momentem był amerykański projekt Apollo.

Jakim mianem stalinowska propaganda określała bogatych chłopów?

Zajadła kampania demonizująca tę grupę sprawiła, że klęska głodu spotkała się ze słabą reakcją ludności miejskiej i była niedoceniana za granicą.

W którym roku ZSRR wystrzelił Sputnika, pierwszego sztucznego satelitę?

Dwa miesiące wcześniej ZSRR z powodzeniem uruchomił pierwszy na świecie międzykontynentalny pocisk balistyczny.

Co po polsku oznacza „głasnost”, nazwa polityki Michaiła Gorbaczowa?

Program zakładał liberalizację życia publicznego i pluralizm socjalistyczny obejmujący wolność słowa oraz demokratyzację systemu.

W którym roku NRD rozpoczęła wznoszenie muru berlińskiego?

Budowę poprzedziło radzieckie ultimatum wzywające do wycofania wojsk alianckich z Berlina Zachodniego; mur zamknął drogę bezpiecznego przedostania się na Zachód.

W którym roku Michaił Gorbaczow został wybrany na przywódcę ZSRR?

Wybrano go dzień po śmierci Konstantina Czernienki, który nie zdołał skonsolidować władzy ani objąć kontroli nad organizacją partyjną.

W jakim kraju Lew Trocki spędził na wygnaniu ostatnie lata życia?

Wydalony z ZSRR w 1929 r. i pozbawiony obywatelstwa, przebywał wcześniej kolejno w Turcji, we Francji i w Norwegii.

Co oznacza rosyjski rzeczownik „sowiet”, od którego pochodzi przymiotnik „sowiecki”?

Rusycyzm pojawił się w polskim piśmiennictwie na przełomie lat 1917 i 1918 i początkowo nie miał pejoratywnego wydźwięku.

W którym mieście, oprócz Jałty i Poczdamu, Stalin konferował z zachodnimi sojusznikami?

Na spotkaniach z Churchillem, Rooseveltem i Trumanem Stalin deklarował wolę współdziałania po wojnie; ustalenia te stały się podstawą powojennego ładu.

Jakie wystąpienie w Polsce wywołał referat Chruszczowa potępiający zbrodnie Stalina?

Ten sam referat przyczynił się do wybuchu powstania węgierskiego, a w Gruzji obrońcy dyktatora wszczęli protesty, które przerodziły się w czterodniowe zamieszki.

Którego szefa służb bezpieczeństwa aresztowano na posiedzeniu Prezydium 26 czerwca 1953 r.?

Stracono go w grudniu wraz z pięcioma bliskimi współpracownikami; było to ostatnie w dziejach ZSRR odsunięcie polityka od władzy poprzez egzekucję.

Który reformatorski premier stanął na czele powstania węgierskiego w 1956 r.?

Zapowiedział pluralistyczne wybory i opuszczenie Układu Warszawskiego; po radzieckiej pacyfikacji został aresztowany, a następnie stracony.

Morderstwo którego popularnego działacza zainicjowało stalinowską „wielką czystkę”?

Represje objęły najpierw dawnych zwolenników Trockiego, potem stronników Bucharina, a w końcu także ludzi samego Stalina, podejrzewanych o nadmierną niezależność.

Jaką organizację powołał układ białowieski podpisany przez Jelcyna, Krawczuka i Szuszkiewicza?

Układ zawarto 8 grudnia 1991 r.; 25 grudnia zdjęto z masztu flagę ZSRR, a dzień później państwo przestało istnieć z mocy prawa.

Co było przyczyną śmierci Józefa Stalina 5 marca 1953 r.?

Po śmierci dyktatora krążyły teorie spiskowe o jego zamordowaniu, a w partii rozpoczęła się ponowna walka o władzę; nowym premierem został Gieorgij Malenkow.

Która republika współtworzyła ZSRR obok rosyjskiej, ukraińskiej i białoruskiej?

Zlikwidowano ją w latach 30., a tworzące ją republiki armeńska, azerbejdżańska i gruzińska weszły bezpośrednio w skład ZSRR.

Które dwie republiki radzieckie były, obok samego ZSRR, założycielami ONZ?

Jako jedyne spośród 18 republik istniejących w różnych okresach miały podmiotowość międzynarodową i należały do większości organizacji wyspecjalizowanych ONZ.

Jak nazwano umocnienia budowane pośpiesznie przez ZSRR na wypadek agresji III Rzeszy?

Budowę podjęto, gdy Berlin nie mógł pogodzić się z ekspansjonistycznymi celami Stalina; dyrektywę nr 21 Hitler wydał 18 grudnia 1940 r.

Rocznicę jakiego wydarzenia uczczono w 1954 r. przekazaniem Krymu Ukraińskiej SRR?

Obwód krymski odłączono od Rosyjskiej FSRR decyzją Chruszczowa w trzechsetną rocznicę wydarzenia, które traktowano jako zjednoczenie Ukrainy z Rosją.

Kogo uczestnicy puczu moskiewskiego z sierpnia 1991 r. wybrali na swojego lidera?

Zamach na krótko obalił Gorbaczowa, lecz nie zatrzymał rozpadu państwa; po powrocie do władzy Gorbaczow zrezygnował z przewodzenia partii.

Do jakiego kraju wysłano Mołotowa jako ambasadora po nieudanej próbie odsunięcia Chruszczowa?

Chruszczow nazwał spiskowców grupą antypartyjną i oskarżył ich o frakcyjność oraz udział w zbrodniach stalinowskich; trzech wydalono z KC i Prezydium.

Który radziecki okręt liniowy osiadł na dnie portu po ataku Stukasów 23 września 1941 r.?

W okrążonym Leningradzie utknęła cała Flota Bałtycka; dwa dni wcześniej uszkodzony został pancernik „Oktiabrskaja Riewolucja”.

Jakim resortem kierował Gieorgij Malenkow po dymisji ze stanowiska premiera ZSRR w 1955 r.?

Zarzucono mu udział w sprawie leningradzkiej, a na czele rządu, ku zdziwieniu zachodnich obserwatorów, zastąpił go Nikołaj Bułganin.

Na jaki region Chin Armia Czerwona wraz z niedobitkami wojsk białych najechała w 1934 r.?

Utworzono tam prorosyjski, sekularystyczny rząd, a trzy lata później ponowna interwencja stłumiła w regionie rebelię islamistyczną.

Jaką opozycyjną grupę parlamentarną zawiązali w 1989 r. deputowani KPZR i niezależni?

Była to pierwsza opozycja parlamentarna w historii państwa; w marcu następnego roku zakończono monopol KPZR i zezwolono na działalność innych partii.