30 leuke feiten over Antibiotica

Hoe heet het verschijnsel dat bacteriën minder gevoelig worden voor een antibioticum?

Het risico is het grootst wanneer veel bacteriën met het middel in aanraking komen en het te laag gedoseerd is of de plek van de infectie onvoldoende bereikt.

Welke fout met een penicillinekuur helpt ongevoelige bacteriestammen ontstaan?

Wie zich beter voelt, is de bacterie nog niet kwijt: de overblijvers zijn juist de exemplaren die het best tegen het middel konden.

Hoe heten penicillinen die tegen veel verschillende soorten bacteriën actief zijn?

Artsen geven liever een smalle variant: de brede soort vernietigt ook veel andere bacteriën, wat vaker bijwerkingen zoals diarree of een schimmelinfectie geeft.

In welk jaar ontdekte Alexander Fleming het eerste echte antibioticum, penicilline?

Fleming was een arts-bacterioloog. Pas jaren later kwam, geholpen door de druk van de oorlogssituatie, de commerciële productie op gang.

Waaraan kan tetracycline zich hechten bij kinderen die ermee behandeld worden?

In het volwassen gebit kan dat zich later uiten in groene tot donkerblauwe verkleuringen, afhankelijk van het type middel en de duur van de kuur.

Waartegen moeten penicillinen bestand zijn die als tablet worden ingenomen?

Pas in 1951 werd in Oostenrijk de eerste penicilline gemaakt die via de mond kon worden ingenomen: penicilline V.

Wat weigerde Alexander Fleming uit idealisme te doen met zijn ontdekking van penicilline?

Juist daardoor vond de farmaceutische industrie het destijds zakelijk niet verantwoord om in het middel te investeren.

Uit welk land kwam Alexander Fleming, de arts-bacterioloog achter penicilline?

Mogelijk was hij niet de eerste: andere onderzoekers hadden de antibacteriële eigenschappen van vergelijkbare schimmels al eerder opgemerkt.

In welk jaar kreeg Alexander Fleming de Nobelprijs voor Fysiologie of Geneeskunde?

Fleming werd als enige breed bekend als ontdekker, omdat zijn medeprijswinnaars vonden dat onderzoekers de media moesten mijden.

Waar staat de M in de naam van de resistente bacterie MRSA voor?

De rest van de afkorting staat voor Resistente Staphylococcus Aureus. Preventief gebruik van antibiotica bij vee kan zulke bacteriën in de hand werken.

In welke Engelse stad werd penicilline voor het eerst op mensen getest?

Dat gebeurde op 27 januari in de Radcliffe Infirmary, nadat het middel eerst op dieren was getest.

Wat doet een bacteriostatisch antibioticum met een bacteriepopulatie?

De andere hoofdgroep is bactericide, oftewel bacteriedodend. Penicilline hoort bij de dodende middelen, doxycycline bij de remmende.

Welk metaal bleek in de middeleeuwen soms werkzaam tegen syfilis?

Door de bijwerkingen was het een twijfelachtig waagstuk; aan het Oostenrijkse hof werd de behandeling in de 18e eeuw zelfs verboden.

Welke twee onderzoekers deelden de Nobelprijs voor penicilline met Alexander Fleming?

Zij bewezen de praktische geneeskrachtige werking van hoge doses penicilline bij infectieziekten.

In welke stad werkte de Bacinol-groep in de oorlog in het geheim aan Nederlandse penicilline?

Het team van microbiologen werkte onder leiding van hoogleraar Albert Kluyver in de door de Duitsers bezette Gist- en Spiritusfabriek.

In welk kamp werd penicilline vermoedelijk voor het eerst in Nederland gebruikt?

Het middel werd daar gesynthetiseerd door een geïnterneerde bacterioloog.

Hoe heten middelen die ziekteverwekkers doden op de huid in plaats van in het lichaam?

Ze worden ook desinfectantia genoemd en werken evengoed op een bureautafel; antibiotica zijn juist bedoeld voor ziekteverwekkers binnen in het lichaam.

Welk in 1943 ontdekt antibioticum was ook werkzaam tegen tuberculose?

Na de ontdekking volgden allerlei daarvan afgeleide middelen. Samen met penicilline betekende het een doorbraak in de bestrijding van ziekteverwekkende bacteriën.

Sinds welk jaar mogen EU-lidstaten dieren geen antibiotica meer geven als groeibevorderaar?

In 1997 werd in Europa nog 5093 ton gebruikt, waarvan slechts 1494 ton therapeutisch; de rest diende om dieren sneller te laten groeien.

Welk deel van de bacterie wordt door vancomycine gedestabiliseerd?

Ook de bètalactamantibiotica, waaronder penicilline, tasten dit onderdeel van de bacterie aan.

Met welk zuur kan amoxicilline in één middel worden gecombineerd?

De stof voorkomt dat een enzym van sommige resistente bacteriën het antibioticum afbreekt, en wordt zelf niet door dat enzym afgebroken.

Welke wetenschapper bepaalde in 1944 de structuur van penicilline?

Ze ontdekte een ongewone ringstructuur en kreeg daarvoor in 1964 de Nobelprijs voor Scheikunde.

In welk jaar werd preventief gebruik van antibiotica in de Nederlandse veehouderij verboden?

Een jaar eerder was Nederland nog het Europese land dat de meeste preventieve antibiotica aan vee toediende.

Welke Duitse patholoog ontdekte in 1932 dat sulfonamide bacteriën doodt?

Het middel kwam in 1935 op de markt, jaren voordat de commerciële productie van penicilline op gang kwam.

Welk atoom vormt met drie koolstofatomen de ring van een bètalactamgroep?

Penicillines, cefalosporines, monobactams en carbapenems hebben deze ring allemaal gemeen.

Van welk bedrijf kwam de Amerikaanse penicilline bij de voedseldroppings op Ypenburg?

Bedrijfsarts Everwijn Verschuyl vergeleek het middel met de in het geheim ontwikkelde Nederlandse penicilline; de twee bleken identiek.

Vanaf welk jaar kon de Nederlandse fabriek NG&SF haar penicilline gaan exporteren?

Een jaar eerder was heel Nederland al van deze penicilline voorzien; later groeide de fabriek uit tot een van de grootste producenten ter wereld.

Welke Franse legerarts beschreef al in 1897 hoe schimmels infecties konden bestrijden?

Zijn proefschrift kreeg destijds geen aandacht, waarschijnlijk door een gebrek aan wetenschappelijke validatie en zijn jonge leeftijd.

Welk enzym van bacteriën wordt door penicilline geblokkeerd?

Penicilline werkt op peptidebindingen van het rechtsdraaiende D-alanine, dat wel in bacteriën maar niet in mensen voorkomt.

In welke plaats stond anno 2025 de enige penicillinefabriek van de westerse wereld?

In deze Oostenrijkse faciliteit werd ook penicilline V ontwikkeld.