30 leuke feiten over Iran: land, geschiedenis en cultuur

Welke zee ligt ten noorden van Iran?

Iran deelt dit water met Azerbeidzjan, Turkmenistan, Kazachstan en Rusland; in het zuiden liggen de Perzische Golf en de Golf van Oman.

Aan welke geestelijk leider viel na de Iraanse Revolutie van 1979 de macht toe?

Sindsdien wordt het land geregeerd volgens een door hem opgestelde conservatieve islamitische wetgeving.

Onder welke naam stond Iran tot en met 1935 in het Nederlands bekend?

De oude naam gaat terug op het Griekse Persis, afgeleid van Pars, de streek waar 2500 jaar geleden de oude koningen vandaan kwamen.

Hoe heet het Iraanse nieuwjaar, dat op de eerste dag van de lente wordt gevierd?

De Iraanse kalender is een zonnekalender die nog uit de pre-islamitische tijd dateert; op 21 maart 2011 begon het jaar 1390.

Welke Achaemenidische vorst verenigde in de 6e eeuw v.Chr. de volkeren van Iran?

Het rijk dat hieruit groeide, besloeg in de eeuwen daarna een gebied van Egypte en Griekenland tot aan het Indisch subcontinent.

Welke ayatollah werd in 1989 de Hoogste Leider van Iran?

De religieus leider, in het Perzisch rahbar genoemd, wordt gekozen door de Raad van Experts.

Welke naar Nederland gevluchte Iraanse schrijver schreef ‘Het huis van de moskee’?

Een belangrijk modern literair werk uit het land zelf is ‘De Blinde Uil’, in 1937 geschreven door Sadegh Hedayat.

Welke Iraanse film won in 2012 de Oscar voor Beste Buitenlandse Film?

Alle films en televisieseries in het land worden gecensureerd; enkele regisseurs zijn om hun werk gevangengezet.

Hoeveel dagen werden medewerkers van de Amerikaanse ambassade in Teheran gegijzeld?

Het Westen, met de Verenigde Staten voorop, had de revolutie die aan de gijzeling voorafging al veroordeeld.

Welke Iraanse vrouw overleed op 16 september 2022 na haar arrestatie om haar hoofdsjaal?

De protesten die volgden begonnen in de hoofdstad en breidden zich uit naar andere steden; de regering blokkeerde onder meer Instagram en WhatsApp.

Welke dichter schreef de Sjahnama, het nationale epos van Iran?

Dit Boek der Koningen telt 60.000 dichtregels en verhaalt van het ontstaan van het land tot aan de verovering door de Arabieren.

In welk jaar eindigde de oorlog die Irak in 1980 tegen buurland Iran begon?

Naar schatting kwamen in dit conflict een half tot één miljoen Iraniërs om; het Westen steunde de Iraakse leider Saddam Hoessein.

Welke Iraanse schrijfster maakte het autobiografische stripverhaal ‘Persepolis’?

De titel verwijst naar een archeologische vindplaats uit de oudheid, die op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat.

Wie werd in 1951 door het Iraanse parlement tot premier benoemd?

Hij werd enorm populair door de olie-industrie te nationaliseren, maar werd in 1953 afgezet via een staatsgreep na een Brits-Amerikaanse geheime operatie.

Wat betekent de naam Iran letterlijk?

In 1935 vroeg sjah Reza Pahlavi andere landen om voortaan de lokale naam van het land te gebruiken.

Welke vulkaan in de Elboers is met 5607 meter de hoogste berg van Iran?

Veel toppen in het hoge deel van dit gebergte hebben eeuwige sneeuw; de andere grote bergketen van het land is het Zagrosgebergte.

Welke staatsgodsdienst werd na de Arabische verovering van Iran door de islam vervangen?

De omschakeling nam zo'n 200 jaar in beslag; het Arabische Rijk van de kaliefen overheerste het land tot de 9e eeuw.

In welke oude munteenheid rekenen Iraniërs in het dagelijks leven nog vaak?

De officiële munt is de rial, die uit honderd dinar bestaat; tien rial komt overeen met één van deze oude eenheden.

Welke stroming van de islam is de staatsreligie van Iran?

Volgens de regering is 89% van de bevolking sjiiet en 9% soenniet; mensenrechtenorganisaties schatten het aandeel soennieten op 16%.

Welke stad was de hoofdstad onder sjah Abbas I, toen de Perzische cultuur tot volle bloei kwam?

In dezelfde periode had ook de VOC handelsposten in het land.

In welke veldslag versloeg Alexander de Grote de Perzische koning Darius III?

Na Alexanders dood werd het land bestuurd door een hellenistische klasse onder de Seleuciden, die later door de Parthen werden verslagen.

Welke bevolkingsgroep vormt met zo'n 10% de op twee na grootste groep van Iran?

Hun taal is, net als het Luri, verwant aan het Perzisch, de moedertaal van iets meer dan de helft van de bevolking.

Welke dynastie maakte het sjiisme tot staatsgodsdienst in het gebied van het huidige Iran?

Die keuze geldt als een van de redenen waarom Iran nooit een Arabisch land werd en zijn eigen identiteit altijd heeft bewaard.

Welke naam draagt de Grote Zoutwoestijn in het vrijwel onbewoonde oosten van Iran?

Het centrale hoogland heeft een uitgesproken woestijnklimaat: 's zomers kan de temperatuur er oplopen tot wel 50 °C.

In welke Iraanse kustplaats staat een kerncentrale die sinds 2011 elektriciteit levert?

De kernenergie wordt met Russische hulp ontwikkeld; daarnaast heeft het land waterkrachtcentrales, windmolens en sinds 2009 een zonnecentrale.

Welke historische Iraanse stad werd in 2003 grotendeels verwoest door een zware aardbeving?

De ramp eiste meer dan 25.000 levens. Het land ligt op de rand van de Euraziatische, Arabische en Indische Plaat, wat voor veel bevingen zorgt.

Welk vorstenhuis kreeg eind 18e eeuw de overhand in Iran en herstelde de eenheid van het land?

Onder hun bewind veroverde Rusland in vier oorlogen grote delen van het rijk, waaronder de Kaukasus en delen van Centraal-Azië.

Tot welke kerk behoort het grootste deel van de christenen in Iran?

Met zo'n 300.000 gelovigen vormen de christenen een erkende minderheid, die enkele eigen zetels in het parlement heeft.

In welk jaar werd bij Masjedsoleiman voor het eerst winbare olie in Iran aangeboord?

William Knox D'Arcy kreeg in 1901 een concessie om naar olie te zoeken, maar na twee jaar was zijn geld op.

Hoe heette de eerste zelfgemaakte satelliet die Iran in februari 2009 lanceerde?

Twee jaar eerder, in februari 2007, lanceerde de Iraanse ruimtevaartorganisatie haar eerste ruimteraket.