Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Iran, tot in de jaren dertig bij ons bekend onder een andere naam, heeft een geschiedenis van zo'n 2500 jaar: van wereldrijk in de oudheid tot islamitische republiek. Deze quiz neemt je mee langs vorsten en dynastieën, de revolutie van 1979, het landschap met zijn vulkanen en zoutwoestijnen, en de rijke cultuur van dichters, films en sport. De vragen lopen op van makkelijk naar pittig, met bij elk antwoord een korte toelichting.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke zee ligt ten noorden van Iran?
Kaspische Zee
Iran deelt dit water met Azerbeidzjan, Turkmenistan, Kazachstan en Rusland; in het zuiden liggen de Perzische Golf en de Golf van Oman.
Q 02Aan welke geestelijk leider viel na de Iraanse Revolutie van 1979 de macht toe?
Ruhollah Khomeini
Sindsdien wordt het land geregeerd volgens een door hem opgestelde conservatieve islamitische wetgeving.
Q 03Onder welke naam stond Iran tot en met 1935 in het Nederlands bekend?
Perzië
De oude naam gaat terug op het Griekse Persis, afgeleid van Pars, de streek waar 2500 jaar geleden de oude koningen vandaan kwamen.
Q 04Hoe heet het Iraanse nieuwjaar, dat op de eerste dag van de lente wordt gevierd?
Noroez
De Iraanse kalender is een zonnekalender die nog uit de pre-islamitische tijd dateert; op 21 maart 2011 begon het jaar 1390.
Q 05Welke Achaemenidische vorst verenigde in de 6e eeuw v.Chr. de volkeren van Iran?
Cyrus de Grote
Het rijk dat hieruit groeide, besloeg in de eeuwen daarna een gebied van Egypte en Griekenland tot aan het Indisch subcontinent.
Q 06Welke ayatollah werd in 1989 de Hoogste Leider van Iran?
Ali Khamenei
De religieus leider, in het Perzisch rahbar genoemd, wordt gekozen door de Raad van Experts.
Q 07Welke naar Nederland gevluchte Iraanse schrijver schreef ‘Het huis van de moskee’?
Kader Abdolah
Een belangrijk modern literair werk uit het land zelf is ‘De Blinde Uil’, in 1937 geschreven door Sadegh Hedayat.
Q 08Welke Iraanse film won in 2012 de Oscar voor Beste Buitenlandse Film?
A Separation
Alle films en televisieseries in het land worden gecensureerd; enkele regisseurs zijn om hun werk gevangengezet.
Q 09Hoeveel dagen werden medewerkers van de Amerikaanse ambassade in Teheran gegijzeld?
444
Het Westen, met de Verenigde Staten voorop, had de revolutie die aan de gijzeling voorafging al veroordeeld.
Q 10Welke Iraanse vrouw overleed op 16 september 2022 na haar arrestatie om haar hoofdsjaal?
Mahsa Amini
De protesten die volgden begonnen in de hoofdstad en breidden zich uit naar andere steden; de regering blokkeerde onder meer Instagram en WhatsApp.
Q 11Welke dichter schreef de Sjahnama, het nationale epos van Iran?
Ferdowsi
Dit Boek der Koningen telt 60.000 dichtregels en verhaalt van het ontstaan van het land tot aan de verovering door de Arabieren.
Q 12In welk jaar eindigde de oorlog die Irak in 1980 tegen buurland Iran begon?
1988
Naar schatting kwamen in dit conflict een half tot één miljoen Iraniërs om; het Westen steunde de Iraakse leider Saddam Hoessein.
Q 13Welke Iraanse schrijfster maakte het autobiografische stripverhaal ‘Persepolis’?
Marjane Satrapi
De titel verwijst naar een archeologische vindplaats uit de oudheid, die op de werelderfgoedlijst van UNESCO staat.
Q 21In welke veldslag versloeg Alexander de Grote de Perzische koning Darius III?
Gaugamela
Na Alexanders dood werd het land bestuurd door een hellenistische klasse onder de Seleuciden, die later door de Parthen werden verslagen.
Q 22Welke bevolkingsgroep vormt met zo'n 10% de op twee na grootste groep van Iran?
Koerden
Hun taal is, net als het Luri, verwant aan het Perzisch, de moedertaal van iets meer dan de helft van de bevolking.
Q 23Welke dynastie maakte het sjiisme tot staatsgodsdienst in het gebied van het huidige Iran?
Safawiden
Die keuze geldt als een van de redenen waarom Iran nooit een Arabisch land werd en zijn eigen identiteit altijd heeft bewaard.
Q 14Wie werd in 1951 door het Iraanse parlement tot premier benoemd?
Mohammad Mossadeq
Hij werd enorm populair door de olie-industrie te nationaliseren, maar werd in 1953 afgezet via een staatsgreep na een Brits-Amerikaanse geheime operatie.
Q 15Wat betekent de naam Iran letterlijk?
Land van de Ariërs
In 1935 vroeg sjah Reza Pahlavi andere landen om voortaan de lokale naam van het land te gebruiken.
Q 16Welke vulkaan in de Elboers is met 5607 meter de hoogste berg van Iran?
Damavand
Veel toppen in het hoge deel van dit gebergte hebben eeuwige sneeuw; de andere grote bergketen van het land is het Zagrosgebergte.
Q 17Welke staatsgodsdienst werd na de Arabische verovering van Iran door de islam vervangen?
zoroastrisme
De omschakeling nam zo'n 200 jaar in beslag; het Arabische Rijk van de kaliefen overheerste het land tot de 9e eeuw.
Q 18In welke oude munteenheid rekenen Iraniërs in het dagelijks leven nog vaak?
toman
De officiële munt is de rial, die uit honderd dinar bestaat; tien rial komt overeen met één van deze oude eenheden.
Q 19Welke stroming van de islam is de staatsreligie van Iran?
Twaalver sjiisme
Volgens de regering is 89% van de bevolking sjiiet en 9% soenniet; mensenrechtenorganisaties schatten het aandeel soennieten op 16%.
Q 20Welke stad was de hoofdstad onder sjah Abbas I, toen de Perzische cultuur tot volle bloei kwam?
Isfahan
In dezelfde periode had ook de VOC handelsposten in het land.
Q 24Welke naam draagt de Grote Zoutwoestijn in het vrijwel onbewoonde oosten van Iran?
Dasht-e Kavir
Het centrale hoogland heeft een uitgesproken woestijnklimaat: 's zomers kan de temperatuur er oplopen tot wel 50 °C.
Q 25In welke Iraanse kustplaats staat een kerncentrale die sinds 2011 elektriciteit levert?
Bushehr
De kernenergie wordt met Russische hulp ontwikkeld; daarnaast heeft het land waterkrachtcentrales, windmolens en sinds 2009 een zonnecentrale.
Q 26Welke historische Iraanse stad werd in 2003 grotendeels verwoest door een zware aardbeving?
Bam
De ramp eiste meer dan 25.000 levens. Het land ligt op de rand van de Euraziatische, Arabische en Indische Plaat, wat voor veel bevingen zorgt.
Q 27Welk vorstenhuis kreeg eind 18e eeuw de overhand in Iran en herstelde de eenheid van het land?
Kadjaren
Onder hun bewind veroverde Rusland in vier oorlogen grote delen van het rijk, waaronder de Kaukasus en delen van Centraal-Azië.
Q 28Tot welke kerk behoort het grootste deel van de christenen in Iran?
Armeens-Apostolische Kerk
Met zo'n 300.000 gelovigen vormen de christenen een erkende minderheid, die enkele eigen zetels in het parlement heeft.
Q 29In welk jaar werd bij Masjedsoleiman voor het eerst winbare olie in Iran aangeboord?
1908
William Knox D'Arcy kreeg in 1901 een concessie om naar olie te zoeken, maar na twee jaar was zijn geld op.
Q 30Hoe heette de eerste zelfgemaakte satelliet die Iran in februari 2009 lanceerde?
Omid
Twee jaar eerder, in februari 2007, lanceerde de Iraanse ruimtevaartorganisatie haar eerste ruimteraket.