30 leuke feiten over Johannes Gutenberg

Welke Haarlemmer geldt in Nederland traditioneel als uitvinder van de boekdrukkunst?

Hard historisch bewijs dat deze Haarlemmer überhaupt heeft bestaan, is er echter niet.

Tot welk ambacht was Johannes Gutenberg opgeleid voordat hij drukker werd?

Die achtergrond in fijn-metaalbewerking kwam van pas: hij kende het werken met stempels, de basis voor het maken van matrijzen.

Wat is Project Gutenberg, dat de naam van de drukker uit Mainz draagt?

In Mainz zelf herinneren een museum en de naam van de plaatselijke universiteit aan de drukker.

Welke Brit maakte voor BBC Four een documentaire over de Gutenbergbijbel?

In het programma werd een pagina van de bijbel nagemaakt met oude technieken en een nagebouwde drukpers.

In welke stad ligt het enige exemplaar van de Gutenbergbijbel in de Benelux?

Het exemplaar is op papier gedrukt en ligt in de centrale universiteitsbibliotheek; daar is ook een losse bladzijde op perkament.

In welk land zijn de oudste losse typen gedateerd tussen 1102 en 1232?

Gutenbergs vinding kwam dus eeuwen later dan de ontwikkelingen in Oost-Azië; ook in China kende men de techniek al lang.

In welk jaar werd de beroemde Gutenbergbijbel voltooid?

De bijbel is het bekendste werk van de drukker en het eerste grote boek dat met zijn nieuwe techniek tot stand kwam.

Wat drukte Johannes Gutenberg al vroeg in opdracht van de Kerk?

De opdracht kwam kort nadat hij in zijn geboortestad met geleend geld een drukkerij had ingericht.

Welke bijbelvertaling is in de Gutenbergbijbel afgedrukt?

De tekst is dus Latijn; de complete bijbel telt 1282 pagina's en is meestal in twee banden gebonden.

Welk jaar geldt als het officieuze geboortejaar van Johannes Gutenberg?

Het echte geboortejaar is onbekend, maar Duitsland vierde zowel in 1900 als in 2000 een Gutenbergjaar.

Welk museum in Antwerpen bezit een exemplaar van de 36-regelige Gutenbergbijbel?

Deze tweede uitgave uit 1458-1460 is veel zeldzamer: er zijn slechts dertien exemplaren van bekend.

Wat moest in een Gutenbergbijbel na het drukken nog met de hand worden aangebracht?

Toch kon zo'n gedrukte bijbel de helft goedkoper zijn dan een traditioneel handschrift.

Van wat voor boek mocht het drukwerk van Johannes Gutenberg niet te onderscheiden zijn?

Dat vroeg om grote precisie: matrijzen moesten bij elkaar passen en zo zijn uitgelijnd dat alle letters op één lijn stonden.

Hoeveel exemplaren van de Gutenbergbijbel zijn er vermoedelijk gedrukt?

De meeste werden op papier gedrukt; slechts dertig exemplaren kwamen op het waardevollere perkament.

Wie stelde Johannes Gutenberg als helper aan tijdens het drukken van zijn bijbel?

Deze helper stichtte later samen met Gutenbergs geldschieter een concurrerende drukkerij.

Waarom kunnen drukwerken slechts indirect aan Johannes Gutenberg worden toegeschreven?

Ook tijdgenoten van hem worden weleens als uitvinder van de boekdrukkunst genoemd.

In welk metaal sloeg men bij Gutenberg de stalen stempel om een matrijs te krijgen?

De stempels zelf waren in staal gesneden letters; uit de matrijs werden daarna de losse letters gegoten.

Welke twee groepen raakten na 1420 in Mainz in een strijd die Gutenbergs familie verdreef?

Johannes was de jongste van drie kinderen uit het tweede huwelijk van zijn vader, Friele Gensfleisch zur Laden.

Welke Duitse stad bewaart de perkamenten Gutenbergbijbel die op een UNESCO-lijst staat?

Het boek ligt in de Nedersaksische Staats- en Universiteitsbibliotheek en staat sinds 2001 op de Werelderfgoedlijst voor documenten.

Waaraan ontleenden patricische families in het Mainz van Gutenberg hun familienaam?

Zo kwam de familie Gensfleisch aan haar naam; later verwerkte ze ook het Hof zum Gutenberg erin.

Waarvan waren de patriciërs in het Mainz van Gutenbergs jeugd vrijgesteld?

Dat voorrecht stak de gilden, die bovendien meer vertegenwoordiging in de stadsraad eisten.

Welke vorstenfamilie bezat ooit de Gutenbergbijbel die nu in Genève te zien is?

Het Sovjet-bewind verkocht de twee delen in 1931 aan een Londense firma; ze zitten in een 19e-eeuwse band en er ontbreekt maar één pagina.

Welk schoolboek drukte Gutenberg in hetzelfde lettertype als zijn allereerste drukwerk?

Na dit vroege werk en enkele kalenders begon hij aan zijn hoofdwerk, de bijbel.

In welk jaar keerde Gutenberg naar Mainz terug om er een drukkerij in te richten?

Hij leende er geld voor; het eerste dat van zijn pers kwam, was een gedicht.

Wat stond er in de kalender die Johannes Gutenberg voor het jaar 1448 drukte?

De kalender was gezet in een nieuw, harmonischer lettertype dan zijn eerdere drukwerk.

In welke Hessische plaats vestigde Gutenbergs familie zich eerst na het vertrek uit Mainz?

De familie bleef er niet lang: rond 1430 verhuisde ze opnieuw naar een andere stad.

Welk gedicht was het eerste product van Gutenbergs drukkerij in Mainz?

Hij richtte die drukkerij in met geleend geld, kort na zijn terugkeer in de stad.

Welk omvangrijk werk van Johannes de Balbus drukte Gutenberg rond 1460?

Het geld voor deze omvangrijke incunabel bracht hij bijeen met de uitgave van twee kleinere boeken.

Aan de westelijke rand van welk mare op de Maan ligt de krater Gutenberg?

Het gaat om een verweerde krater; de naam werd aanvankelijk als Guttemberg genoteerd.

Van welke Duitse selenograaf is de benaming Gutenberg op de Maan afkomstig?

De Maan is niet de enige plek met zijn naam: Mainz heeft ook een Gutenberg-Museum.