30 leuke feiten over Karl Marx: leven en denken

Welk boek, waarvan het eerste deel in 1867 verscheen, geldt als het hoofdwerk van Karl Marx?

De volgende delen verschenen niet meer tijdens zijn leven; Friedrich Engels redigeerde de laatste twee na de dood van Marx.

In welke Duitse stad werd Karl Marx op 5 mei 1818 geboren?

Zijn vader Heinrich was er advocaat. Het gezin genoot een zekere welstand, maar was niet rijk.

Met wie trouwde Karl Marx op 19 juni 1843 na een verloving van zeven jaar?

Het paar kende elkaar al sinds de jeugd en trouwde in Kreuznach, waar het enkele maanden bleef wonen.

In de leeszaal van welke instelling deed Karl Marx zijn economische studies?

Veel van zijn empirische bewijs kwam uit Engelse bronnen, zoals de rapporten van de Royal Commissions of Inquiry.

In welk jaar overleed Karl Marx?

Hij stierf op 14 maart, ruim twee maanden nadat zijn dochter Jenny plotseling was overleden.

Welke studie begon Karl Marx in oktober 1835 aan de universiteit van Bonn?

Van studeren kwam weinig terecht: hij besteedde meer tijd aan het studentenleven als lid van Corps Palatia Bonn.

Welke stad in de DDR werd ter ere van Karl Marx omgedoopt in Karl-Marx-Stadt?

Na een referendum kreeg de stad per 1 juni 1990 haar oude naam terug; een gigantische buste van Marx bleef staan.

Op welke begraafplaats werd Karl Marx bijgezet?

Bij het graf sprak Friedrich Engels, die voorspelde dat de naam en het werk van Marx de eeuwen zouden overleven.

Aan welke ondernemersfamilie was Karl Marx via zijn tante Sophie Presburg verwant?

Sophie was getrouwd met Lion; Marx logeerde geregeld bij de familie, onder meer in Zaltbommel, en vroeg haar ook om geld.

In welke stad liet de vader van Karl Marx zijn zoon na een jaar Bonn verder studeren?

De universiteit daar stond beter aangeschreven. Marx stapte er over op filosofie en raakte sterk onder de invloed van Hegel.

Hoe noemde Karl Marx het verschijnsel dat het product van arbeid de arbeider niet eigen is?

Het begrip komt van Hegel. In latere jaren koos Marx liever voor preciezere en politiek effectievere termen als ‘uitbuiting’.

In welke Nederlandse stad was Henriëtte Presburg, de moeder van Karl Marx, geboren en getogen?

Uit een brief van zijn ouders uit 1836 blijkt dat de toen 17-jarige Marx de stad zelf ook heeft bezocht.

In welke stad verscheen vanaf 1842 de Rheinische Zeitung, waar Karl Marx hoofdredacteur werd?

De radicaaldemocratische krant werd steeds radicaler en de censuur steeds strenger; in maart 1843 werd het blad opgeheven.

Op het werk van welke Franse denker reageerde Karl Marx met ‘De armoede van de filosofie’?

Anders dan de titel doet vermoeden is het boek uit 1847 vooral een economische uiteenzetting, met ook een hoofdstuk over grondrente.

In welke stad woonde Karl Marx in 1872 een congres van de Eerste Internationale bij?

De organisatie heette eerst International Working Men's Association; haar oprichting maakte een einde aan het politieke isolement van Marx.

Welk land zette Karl Marx in 1848 uit nadat hij de Parijse februarirevolutie had geprezen?

De overheid verbood ook zijn Deutsche Brüsseler Zeitung en arresteerde hem wegens ordeverstoring.

Welk boek uit 1845 was het eerste gezamenlijke werk van Karl Marx en Friedrich Engels?

Het was een kritiek op Bruno Bauer en de zijnen, de jong-hegelianen met wie Marx zich als student nog verwant had gevoeld.

In opdracht van welke organisatie stelden Marx en Engels het Communistisch Manifest op?

Het pamflet diende als politiek programma voor de deelname van de organisatie aan de revoluties van 1848.

Welke opstand zag Karl Marx als voorbeeld van de dictatuur van het proletariaat?

In de vraag hoe arbeiders de productiemiddelen moesten beheren verdiepte Marx zich nauwelijks; dat vond hij een detailkwestie.

Aan de universiteit van welke stad promoveerde Karl Marx in 1841?

Zijn proefschrift vergeleek de natuurfilosofie van Democritus en Epicurus. Een aanstelling als universitair docent kreeg hij daarna niet.

Wat belette Karl Marx in december 1881 de begrafenis van zijn vrouw bij te wonen?

Friedrich Engels sprak aan het graf en prees haar als iemand wier grootste geluk het was anderen gelukkig te maken.

Van welke econoom nam Karl Marx het idee van drie maatschappelijke klassen over?

Het gaat om grondbezitters, kapitaalbezitters en arbeiders. De auteurs na deze econoom vond Marx te ideologisch en te weinig objectief.

In welke Nederlandse stad logeerde Karl Marx in 1865 en 1875 bij zijn zuster Sophia?

Sophia was de weduwe van de in Vaals geboren jurist Willem Robert Schmalhausen.

Waaraan koppelde Karl Marx de stadia van de geschiedenis, in plaats van aan ideeën?

In zijn eigen tijd zag hij de kapitalistische variant als dominant; die had in Europa de feodale productie met haar horigheid vervangen.

In welk jaar werd de International Working Men's Association opgericht?

Met de oprichting op 28 september kwam een einde aan de jaren die Marx politiek in betrekkelijke afzondering had doorgebracht.

Welke stad staat in de titel van de kritiek die Karl Marx in 1875 op een partijprogram schreef?

Aanleiding was de oprichting van de Duitse sociaaldemocratische partij. Friedrich Engels gaf het stuk na de dood van Marx uit.

Een reportage over welk vergrijp scherpte het sociaaleconomisch bewustzijn van Karl Marx aan?

De Pruisische overheid trad op tegen het sprokkelen in de bossen, dat eerder als gewoonterecht van de armen gold.

Over de armoede van welke beroepsgroep in de Moezelstreek publiceerde Karl Marx als journalist?

In dezelfde jaren schreef hij ook over de persvrijheid, terwijl de censuur op zijn krant steeds strenger werd.

Uit hoeveel hoofdstukken bestaat het Communistisch Manifest, de inleiding niet meegerekend?

Het korte slothoofdstuk is vooral een oproep tot opstand; het derde bespreekt de socialistische denkbeelden van die tijd.

Welk instituut bewaart de enige overgebleven manuscriptpagina van het Communistisch Manifest?

De pagina is in het handschrift van Karl Marx zelf en ligt in het archief van het instituut, in Nederland.