Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Karl Marx was een Duitse denker die de filosofie, de economie en de arbeidersbeweging blijvend heeft beïnvloed. Hij woonde in Duitsland, Frankrijk, België en Engeland en werkte een leven lang samen met Friedrich Engels. Deze quizvragen gaan over zijn jeugd en studententijd, zijn jaren als journalist en balling, zijn familiebanden met Nederland en zijn bekendste geschriften. Ook zijn denken komt aan bod: het materialisme, de klassenstrijd en de invloed van Hegel.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welk boek, waarvan het eerste deel in 1867 verscheen, geldt als het hoofdwerk van Karl Marx?
Das Kapital
De volgende delen verschenen niet meer tijdens zijn leven; Friedrich Engels redigeerde de laatste twee na de dood van Marx.
Q 02In welke Duitse stad werd Karl Marx op 5 mei 1818 geboren?
Trier
Zijn vader Heinrich was er advocaat. Het gezin genoot een zekere welstand, maar was niet rijk.
Q 03Met wie trouwde Karl Marx op 19 juni 1843 na een verloving van zeven jaar?
Jenny von Westphalen
Het paar kende elkaar al sinds de jeugd en trouwde in Kreuznach, waar het enkele maanden bleef wonen.
Q 04In de leeszaal van welke instelling deed Karl Marx zijn economische studies?
British Museum
Veel van zijn empirische bewijs kwam uit Engelse bronnen, zoals de rapporten van de Royal Commissions of Inquiry.
Q 05In welk jaar overleed Karl Marx?
1883
Hij stierf op 14 maart, ruim twee maanden nadat zijn dochter Jenny plotseling was overleden.
Q 06Welke studie begon Karl Marx in oktober 1835 aan de universiteit van Bonn?
rechten
Van studeren kwam weinig terecht: hij besteedde meer tijd aan het studentenleven als lid van Corps Palatia Bonn.
Q 07Welke stad in de DDR werd ter ere van Karl Marx omgedoopt in Karl-Marx-Stadt?
Chemnitz
Na een referendum kreeg de stad per 1 juni 1990 haar oude naam terug; een gigantische buste van Marx bleef staan.
Q 08Op welke begraafplaats werd Karl Marx bijgezet?
Highgate
Bij het graf sprak Friedrich Engels, die voorspelde dat de naam en het werk van Marx de eeuwen zouden overleven.
Q 09Aan welke ondernemersfamilie was Karl Marx via zijn tante Sophie Presburg verwant?
Philips
Sophie was getrouwd met Lion; Marx logeerde geregeld bij de familie, onder meer in Zaltbommel, en vroeg haar ook om geld.
Q 10In welke stad liet de vader van Karl Marx zijn zoon na een jaar Bonn verder studeren?
Berlijn
De universiteit daar stond beter aangeschreven. Marx stapte er over op filosofie en raakte sterk onder de invloed van Hegel.
Q 11Hoe noemde Karl Marx het verschijnsel dat het product van arbeid de arbeider niet eigen is?
vervreemding
Het begrip komt van Hegel. In latere jaren koos Marx liever voor preciezere en politiek effectievere termen als ‘uitbuiting’.
Q 12In welke Nederlandse stad was Henriëtte Presburg, de moeder van Karl Marx, geboren en getogen?
Nijmegen
Uit een brief van zijn ouders uit 1836 blijkt dat de toen 17-jarige Marx de stad zelf ook heeft bezocht.
Q 13In welke stad verscheen vanaf 1842 de Rheinische Zeitung, waar Karl Marx hoofdredacteur werd?
Keulen
De radicaaldemocratische krant werd steeds radicaler en de censuur steeds strenger; in maart 1843 werd het blad opgeheven.
Q 21Wat belette Karl Marx in december 1881 de begrafenis van zijn vrouw bij te wonen?
ziekte
Friedrich Engels sprak aan het graf en prees haar als iemand wier grootste geluk het was anderen gelukkig te maken.
Q 22Van welke econoom nam Karl Marx het idee van drie maatschappelijke klassen over?
Ricardo
Het gaat om grondbezitters, kapitaalbezitters en arbeiders. De auteurs na deze econoom vond Marx te ideologisch en te weinig objectief.
Q 23In welke Nederlandse stad logeerde Karl Marx in 1865 en 1875 bij zijn zuster Sophia?
Maastricht
Sophia was de weduwe van de in Vaals geboren jurist Willem Robert Schmalhausen.
Q 14Op het werk van welke Franse denker reageerde Karl Marx met ‘De armoede van de filosofie’?
Pierre-Joseph Proudhon
Anders dan de titel doet vermoeden is het boek uit 1847 vooral een economische uiteenzetting, met ook een hoofdstuk over grondrente.
Q 15In welke stad woonde Karl Marx in 1872 een congres van de Eerste Internationale bij?
Den Haag
De organisatie heette eerst International Working Men's Association; haar oprichting maakte een einde aan het politieke isolement van Marx.
Q 16Welk land zette Karl Marx in 1848 uit nadat hij de Parijse februarirevolutie had geprezen?
België
De overheid verbood ook zijn Deutsche Brüsseler Zeitung en arresteerde hem wegens ordeverstoring.
Q 17Welk boek uit 1845 was het eerste gezamenlijke werk van Karl Marx en Friedrich Engels?
De Heilige Familie
Het was een kritiek op Bruno Bauer en de zijnen, de jong-hegelianen met wie Marx zich als student nog verwant had gevoeld.
Q 18In opdracht van welke organisatie stelden Marx en Engels het Communistisch Manifest op?
Bond der Communisten
Het pamflet diende als politiek programma voor de deelname van de organisatie aan de revoluties van 1848.
Q 19Welke opstand zag Karl Marx als voorbeeld van de dictatuur van het proletariaat?
Parijse Commune
In de vraag hoe arbeiders de productiemiddelen moesten beheren verdiepte Marx zich nauwelijks; dat vond hij een detailkwestie.
Q 20Aan de universiteit van welke stad promoveerde Karl Marx in 1841?
Jena
Zijn proefschrift vergeleek de natuurfilosofie van Democritus en Epicurus. Een aanstelling als universitair docent kreeg hij daarna niet.
Q 24Waaraan koppelde Karl Marx de stadia van de geschiedenis, in plaats van aan ideeën?
productiewijzen
In zijn eigen tijd zag hij de kapitalistische variant als dominant; die had in Europa de feodale productie met haar horigheid vervangen.
Q 25In welk jaar werd de International Working Men's Association opgericht?
1864
Met de oprichting op 28 september kwam een einde aan de jaren die Marx politiek in betrekkelijke afzondering had doorgebracht.
Q 26Welke stad staat in de titel van de kritiek die Karl Marx in 1875 op een partijprogram schreef?
Gotha
Aanleiding was de oprichting van de Duitse sociaaldemocratische partij. Friedrich Engels gaf het stuk na de dood van Marx uit.
Q 27Een reportage over welk vergrijp scherpte het sociaaleconomisch bewustzijn van Karl Marx aan?
houtdiefstal
De Pruisische overheid trad op tegen het sprokkelen in de bossen, dat eerder als gewoonterecht van de armen gold.
Q 28Over de armoede van welke beroepsgroep in de Moezelstreek publiceerde Karl Marx als journalist?
wijnboeren
In dezelfde jaren schreef hij ook over de persvrijheid, terwijl de censuur op zijn krant steeds strenger werd.
Q 29Uit hoeveel hoofdstukken bestaat het Communistisch Manifest, de inleiding niet meegerekend?
vier
Het korte slothoofdstuk is vooral een oproep tot opstand; het derde bespreekt de socialistische denkbeelden van die tijd.
Q 30Welk instituut bewaart de enige overgebleven manuscriptpagina van het Communistisch Manifest?
Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis
De pagina is in het handschrift van Karl Marx zelf en ligt in het archief van het instituut, in Nederland.