30 leuke feiten over Windmolens

De komst van welke uitvinding deed veel windmolens in verval raken?

Molens werden daarna niet meer gebruikt, niet meer onderhouden of zelfs gesloopt.

Welke streek was in de Gouden Eeuw een gigantisch industrieel molengebied?

De papierindustrie bloeide er sinds 1650 op; de papiermolens bleven er tot 1795 draaien.

In welke eeuw verschenen de eerste windmolens in Europa?

Ze doken op in Noordwest-Frankrijk, Vlaanderen en Zuid-Engeland.

Hoe wordt de veelwiekige windmotor in Nederland ook wel genoemd?

Het type is halverwege de 19e eeuw ontwikkeld om water uit de bodem op te pompen en bemaalde later ook Nederlandse polders.

Tot welk moment blijft een molen na een overlijden in de rouwstand staan?

De onderste wiek staat dan net voorbij de romp: dat staat voor 'over' of 'voorbij'.

Hoe heet het op de wind draaien van het wiekenkruis van een molen?

Bij een buitenkruier gebeurt dat aan de buitenzijde met een houten staart, bij een binnenkruier van binnenuit.

Hoe draaien de wieken van traditionele Nederlandse molens, gezien met de rug in de wind?

Proefondervindelijk bleek dat molens zo het beste draaien: bij een ruimende wind blijven ze dan langer goed doordraaien.

In welke stad staat de Noletmolen, met 42 meter de hoogste windmolen van Nederland?

De molen is pas in 2005 gebouwd, wekt elektriciteit op en ziet eruit als een klassieke molen met omloop.

Hoe heet het cirkelvormige bordes rond een molen waarop de molenaar hem bedient?

Hetzelfde bordes heet ook wel omloop, galerij, gaanderij of balie.

Hoe heet de diagonale kruisstand van molenwieken in het grootste deel van Nederland ook?

Een poldermolen staat zo als hij lang niet hoeft te malen; toen wieken nog niet van staal waren, voorkwam deze stand ook doorhangen.

Welk molentype verscheen in de 15e eeuw in Nederland als poldermolen?

Het is een doorontwikkeling van de standerdmolen en wordt, net als de spinnenkopmolen, tot de middenkruiers gerekend.

Hoe staat de draaias van de vroege Perzische windmolen opgesteld?

De oudste Oost-Aziatische molens, waarvan de ouderdom omstreden is, werken met dezelfde soort as.

Hoe lang blijft een molen bij een geboorte ongeveer in de vreugdestand staan?

Bij een huwelijk staat de molen alleen op de dag van de voltrekking zo, soms versierd met vlaggetjes of een Zaanse tooi.

Welk molentype met draaibare kap wordt in 1280 voor het eerst vermeld?

Het is een molen van middeleeuwse oorsprong met een cilindrisch opgemetselde romp; in Nederland staan er nog maar vier.

Wie kreeg in 1593 octrooi op zijn vinding om hout te zagen op windkracht?

De uitvinder kwam uit Uitgeest; in de Gouden Eeuw zaagden honderden molens hout uit Scandinavië voor de scheepsbouw.

Welk onderdeel bracht vanaf 1592 de ontwikkeling van de houtzaagmolen op gang?

Al een jaar later werd op het zagen van hout op windkracht een octrooi verleend.

Hoe heet de verticale hoofdas van een windmolen?

Hoger in de molen zit om de bovenas het bovenwiel, waar de rem omheen grijpt.

Welke geheime functie hadden molenwieken in de Tweede Wereldoorlog?

Met een bepaalde stand van de wieken waarschuwde men de omgeving voor een Duitse inval.

Welke houten molenvorm ontstond in Nederland aan het begin van de 16e eeuw?

Uit dezelfde eeuw dateert ook de tjasker, een heel ander molentype.

Hoe heet de rem die om het bovenwiel grijpt om het wiekenkruis stil te zetten?

De constructie is van hout of metaal en werkt vergelijkbaar met een trommelrem.

In welk land wordt het binnenste wiekenkruis als teken van rouw rechtop voor de deur gezet?

De windmolen kwam daar later dan elders in Europa: de eerste optekening van hun bestaan dateert uit de 15e eeuw.

Hoe noemt een molenaar het aanpassen van de zeilvoering aan de windsterkte?

Bij sterkere wind gaat er zeil af, bij zwakkere wind komt er zeil bij; meestal gaat een wiek in zes stappen van vol zeil naar geen zeil.

In welk soort molen pletten de kantstenen van een kollergang het zaad?

De twee verticaal lopende kantstenen draaien rond over een cirkelvormige, horizontale steen.

Welke eigenschap van Europese bomen zou de draairichting van molenwieken verklaren?

Door de natuurlijke draaiing in het hout van de as zou die minder snel scheuren; een minder geloofwaardige verklaring wijst op rechtshandige molenaars.

Welke molen is de oudste nog bestaande standerdmolen van Nederland?

Bij dit molentype kan de hele kast draaien rond een spil, de standerd.

Welk jaartal is uitgekapt in een balk van een windmolen ten zuiden van Duinkerke?

Een van de oudste schriftelijke sporen uit dezelfde streek, uit 1183, gaat over het Wormhoutse domein van de Abdij van Sint-Winoksbergen.

Uit welk voormalig dorp in Zeeuws-Vlaanderen komt een windmolenvermelding uit 1221?

Mogelijk kwam de windmolen in de dertiende eeuw vanuit Engeland naar de Lage Landen.

Hoe hoog was molen De Arend in Rotterdam, ooit de hoogste klassieke molen?

De molen bestaat niet meer; zijn wieken hadden een vlucht van 27,5 meter.

Naar welke streek reisde staatsman Yehlu Chu-Tshai toen hij in 1219 over een windmolen schreef?

Zijn reisverslag geldt als de eerste vermelding van een windmolen in de literatuur van zijn land; mogelijk beschreef hij een Perzische molen.

Aan de monniken van welke plaats schonk Hugo de Plaiz in 1155 een windmolen?

Die schenking is de vroegste vermelding van een windmolen in Engeland.