Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Aardrijkskunde is meer dan hoofdsteden stampen. Het vak ontstond bij de oude Grieken, werd in de middeleeuwen door Arabische geleerden levend gehouden en kreeg in de moderne tijd zijn wetenschappelijke grondleggers. Deze quiz combineert de geschiedenis en begrippen van de geografie met een landenportret van Oezbekistan: zijn woestijnen en rivieren, zijn bevolking, politiek en economie. Speel de vragen direct online of print ze uit voor een quizavond.
Alle 29 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk jaar werd Oezbekistan onafhankelijk?
1991
Sindsdien probeert het land minder afhankelijk te worden van de landbouw en zijn mineralen- en aardoliereserves te benutten.
Q 02Welke twee landen namen aanvankelijk het voortouw bij de Europese ontdekkingsreizen?
Portugal en Spanje
Vorstenhuizen financierden de scheepsexpedities uit economische, militaire, godsdienstige én wetenschappelijke motieven.
Q 03Welk gewas gold onder het Sovjetregime als het 'witte goud' van Oezbekistan?
katoen
De intensieve teelt leidde tot overgebruik van agrochemicaliën en water, waardoor een deel van het land zwaar vervuild raakte.
Q 04Hoeveel procent van de Oezbeken is soennitisch moslim?
88%
Russisch-orthodoxe christenen vormen 9% van de bevolking en de Katholieke Kerk heeft een apostolische administratie in Tasjkent.
Q 05Wie geldt als de vader van de geschiedschrijving én als de eerste geograaf?
Herodotus
De oude Grieken publiceerden als eersten systematische studies van het aardoppervlak; kennis van zeeroutes was voor hen commercieel en militair van belang.
Q 06Aan hoeveel landen grenst Oezbekistan?
vijf
Oezbekistan ligt in Centraal-Azië en heeft een streng continentaal en zeer droog klimaat.
Q 07In welk meer monden de Amu Darja en de Syr Darja uit?
Aralmeer
Door het overgebruik van water voor de landbouw in de Sovjettijd is dat meer grotendeels verdroogd.
Q 08Tot welke taalfamilie behoort het Oezbeeks?
Turkse
Het Oezbeeks is de moedertaal van 74,3% van de bevolking; 14,2% spreekt Russisch en 4,4% Perzisch (Tadzjieks).
Q 09Tot welk type wetenschap wordt de sociale geografie gerekend?
gammawetenschap
De fysische geografie hoort juist zowel bij de aardrijkskunde als bij de aardwetenschappen.
Q 10Welke Arabische reiziger beschreef in de middeleeuwen een reis tot aan Beijing?
Ibn Battuta
Het geografische werk van de Arabische geleerden bleef in het Westen grotendeels onvertaald tot de 19e eeuw.
Q 11Wie was sinds de onafhankelijkheid de eerste president van Oezbekistan?
Islom Karimov
Hij leidde al sinds 1989 de toenmalige Sovjetdeelrepubliek en hield het land tot zijn dood in september 2016 stevig in zijn greep.
Q 12Welke grondlegger van de geografie benadrukte het belang van veldwerk?
Alexander von Humboldt
Hij hamerde ook op de interacties tussen verschillende studiegebieden, een tweede pijler van zijn aanpak.
Q 13Welke Griek muntte de term Geōgraphiká, 'beschrijving van de aarde'?
Eratosthenes
Hij leefde van 276 tot 194 v.Chr., toen aardrijkskunde nog geen apart vakgebied was maar in bijna alle literaire genres voorkwam.
Q 21Wie beschreef de opkomst en ondergang van grote wereldrijken in causaal-geografische termen?
Ibn Khaldun
Al-Maqdisi (945-988) breidde eerder al de klassieke kaarten van Ptolemaeus uit op basis van veldwerk.
Q 22Wat was de levensverwachting in Oezbekistan in 2016?
73,8 jaar
Vrouwen worden met 76,2 jaar een stuk ouder dan mannen, die gemiddeld 71,4 jaar halen.
Q 23In welke Oezbeekse stad werd in 2005 een demonstratie bloedig neergeslagen door het leger?
Andijan
Na westerse kritiek sloot de president de Amerikaanse basis in het land en zocht hij toenadering tot Rusland en China.
Q 14Hoe heet de woestijn in het droge centrale deel van Oezbekistan?
Kyzylkum
Die woestijn gaat langzaam over in een heuvelgebied aan de voet van de Tiensjan, waar de geïrrigeerde oase van Tasjkent ligt.
Q 15Welk deel van de Oezbeekse bevolking woonde in 2017 in steden?
50,6%
In 1989, kort voor de val van het communisme, was de urbanisatiegraad 40,7% en in 1939 nog maar 23,4%.
Q 16Welke filosoof gaf een filosofische verantwoording voor de geografie als studiegebied?
Immanuel Kant
De moderne tijd leverde drie grondleggers van de geografie als wetenschap op, elk met een eigen accent.
Q 17Welk percentage van de bevolking van Oezbekistan is etnisch Oezbeeks?
83,8%
Tadzjieken vormen met 4,8% de grootste minderheid; het aantal etnische Russen is sinds de onafhankelijkheid meer dan gehalveerd tot 750.000.
Q 18Welke heilige stad geldt als het islamitische centrum van Oezbekistan?
Buchara
Door de antireligieuze houding van het Sovjetbewind was lang onduidelijk hoeveel inwoners nog praktiserend gelovig waren.
Q 19Wie werd op 4 december 2016 met 88,6% van de stemmen de tweede president van Oezbekistan?
Sjavkat Mirzijojev
Zijn voorganger was in september 2016 overleden zonder een opvolger te hebben aangewezen.
Q 20Hoeveel inwoners telde Oezbekistan begin 2017 volgens de meest recente schatting?
32.120.500
In 1926 woonden er nog maar 4,6 miljoen mensen in het land.
Q 24Wat was het gemiddelde kindertal in Oezbekistan in 2016?
2,5
Ook de natuurlijke bevolkingsgroei vlakte af, van +28,3‰ bij de onafhankelijkheid naar +17,9‰ in 2017.
Q 25Wie propageerde een holistische en teleologische benadering van de menselijke leefwereld?
Carl Ritter
Hij hoort bij de drie grondleggers uit de moderne tijd, naast een filosoof die het vak verantwoordde en een pleitbezorger van veldwerk.
Q 26Hoeveel leden telt de Olij Madzlis, het parlement van Oezbekistan?
250
Parlement en president worden telkens voor een termijn van 5 jaar gekozen; het kiesrecht geldt vanaf 18 jaar.
Q 27Hoe hoog is Hazrat Sulton, het hoogste punt van Oezbekistan?
4643 m
De meeste rivieren van het land ontspringen als smeltwaterrivieren in de Tiensjan en de Pamir; veel kleine rivieren verdwijnen in de woestijn.
Q 28Hoe heetten de scheepsreisbeschrijvingen van de oude Grieken?
periploi
Een periegesis beschreef een landreis en een chorographia een streek; de genres verschilden in mate van detail.
Q 29In welke Oezbeekse provincie is de gemiddelde leeftijd het laagst?
Surxondaryo
Landelijk lag de gemiddelde leeftijd in 2017 op 28,5 jaar, 5,2 jaar hoger dan een kwarteeuw eerder.