Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Albert Einstein is de beroemdste natuurkundige van de twintigste eeuw: de man van de relativiteitstheorie, het wonderjaar 1905 en de Nobelprijs voor het foto-elektrisch effect. Maar er is veel meer: een stateloze tiener in Zwitserland, een klerk op het patentbureau in Bern, een bijzonder hoogleraar in Leiden, een vluchteling in De Haan en een uitvinder met tientallen patenten. Deze quiz loopt door zijn leven en werk, van makkelijke instapvragen tot weetjes voor kenners.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welke stad werd Albert Einstein op 14 maart 1879 geboren?
Ulm
De stad lag destijds in het Koninkrijk Württemberg, een deel van het Duitse Keizerrijk; zijn vader Hermann was onder meer beddenverkoper.
Q 02Welk instrument speelde Einstein vaak ter ontspanning terwijl hij over problemen nadacht?
Viool
Muziek hielp en inspireerde hem bij zijn werk als wis- en natuurkundige; hij leerde het instrument al als kind in een liberaal-joods gezin.
Q 03In welke stad werkte Einstein vanaf 1902 als technisch expert bij het patentbureau?
Bern
Hij werd aanbevolen door de vader van zijn studievriend Marcel Grossmann, nadat sollicitaties bij onder meer Kamerlingh Onnes waren mislukt.
Q 04Hoe heette het Amerikaanse project om de atoombom eerder dan de Duitsers te bouwen?
Manhattanproject
Einstein werkte er zelf niet aan mee en de bommen op Hiroshima en Nagasaki kwamen ook voor hem als een verrassing.
Q 05Welk voorwerp intrigeerde de jonge Einstein rond 1884 door zijn onzichtbare magnetische kracht?
Kompas
Hij was op de lagere school de beste van zijn klas, bouwde als hobby modellen en mechanische apparaten en leerde vanaf 1891 wiskunde.
Q 06In welke Amerikaanse stad overleed Einstein op 18 april 1955?
Princeton
Hij stierf aan een gebarsten aneurysma en weigerde een operatie, omdat hij zijn leven niet onnodig wilde rekken maar waardig wilde sterven.
Q 07Aan welk Amerikaans staatshoofd schreef Einstein op 2 augustus 1939 een waarschuwende brief?
Roosevelt
Op aandringen van Szilárd volgde op 7 maart 1940 een tweede brief van dezelfde strekking over de Duitse atoomplannen.
Q 08Hoe heet tegenwoordig het energiekwantum dat Einstein in zijn eerste artikel van 1905 invoerde?
Foton
Het idee kwam voort uit de stralingswet voor een zwarte straler van Max Planck en kon niet met de golftheorie van het licht worden verenigd.
Q 09Welk jaar wordt Einsteins annus mirabilis of wonderjaar genoemd?
1905
Hij schreef dat jaar vier baanbrekende artikelen zonder veel literatuur te raadplegen en promoveerde bovendien op een proefschrift over moleculen.
Q 10Welke functie bood de regering van Israël Einstein in 1952 aan?
President
Hij zei vereerd te zijn maar achtte zichzelf ongeschikt; hij is de enige Amerikaanse burger die ooit werd gevraagd staatshoofd van een ander land te worden.
Q 11Voor welke verklaring ontving Einstein in 1921 de Nobelprijs voor de Natuurkunde?
Het foto-elektrisch effect
Zijn relativiteitstheorie werd op dat moment nog niet algemeen geaccepteerd, hoewel hij daar later veel bekender door werd.
Q 12Met wie trouwde Einstein op 6 januari 1903?
Mileva Marić
Zij was een Servische jaargenote aan de ETH in Zürich en bevriend met Nikola Tesla; het huwelijk was ook een intellectuele samenwerking.
Q 13Welk apparaat versterkt licht via de gestimuleerde emissie die Einstein in 1917 invoerde?
Laser
Einstein beschreef het begrip in 1917 in het artikel 'Over de kwantumtheorie van straling'. Ook de maser berust erop, maar die versterkt microgolven in plaats van licht.
Q 21Hoe heette Einsteins eerste zoon, geboren op 14 mei 1904?
Hans Albert
Hij werd hoogleraar hydraulische werktuigbouwkunde aan Berkeley en zat aan het sterfbed van zijn vader.
Q 22Naar welke Italiaanse stad verhuisde het gezin Einstein in 1895?
Pavia
Albert bleef eerst in München achter om school af te maken, maar hield de eenzaamheid en de strenge school na enkele maanden niet meer uit.
Q 23Welke ziekte ontwikkelde Einsteins zoon Eduard tijdens zijn studie psychologie?
Schizofrenie
Zijn moeder zorgde tot haar dood in 1948 voor hem; hij stierf in 1965 in de psychiatrische inrichting Burghölzli in Zürich.
Q 14Het bestaan waarvan bewees Einsteins artikel over de brownse beweging empirisch?
Atomen
Dankzij zijn statistische beschrijving kon men met een gewone microscoop moleculen tellen; zelfs tegenstander Wilhelm Ostwald gaf zich gewonnen.
Q 15Waarom gaf Einstein in 1896 zijn Duitse staatsburgerschap op?
Om de dienstplicht te ontlopen
Daardoor was hij enkele jaren stateloos; pas in februari 1901 kreeg hij het Zwitserse staatsburgerschap.
Q 16Aan welke Nederlandse universiteit was Einstein van 1920 tot 1946 bijzonder hoogleraar?
Leiden
Pogingen van Hendrik Lorentz om hem als gewoon hoogleraar aan te stellen mislukten; hij gaf enkele keren per jaar een gastcollege.
Q 17Welke Nederlandse natuurkundige had de lorentztransformaties al in 1903 ingevoerd?
Hendrik Lorentz
Hij deed dat onafhankelijk van George FitzGerald; Einstein verklaarde later de onderliggende oorzaken van deze vervorming van ruimte en tijd.
Q 18In welk jaar werd Einstein Amerikaans staatsburger?
1940
Hij deed afstand van zijn Duitse nationaliteit, maar behield zijn hele leven het Zwitserse staatsburgerschap.
Q 19Wie antwoordde op Einsteins 'Hij dobbelt niet' met 'Hou op God te zeggen wat Hij moet doen'?
Niels Bohr
De twee voerden een stevige discussie over de kwantumtheorie; Einstein bleef zoeken naar een deterministische verklaring.
Q 20Welke toevoeging aan zijn theorie noemde Einstein later zijn ergste misser?
Kosmologische constante
Hij voerde de term in 1917 in om het heelal als statisch geheel te modelleren; Lemaître en Hubble toonden later aan dat het heelal uitzet.
Q 24Welke krant bracht op 7 november 1919 de bevestiging van Einsteins theorie op de voorpagina?
The Times
Door die voorpagina werd Einstein op slag wereldberoemd, al bleven veel onderzoekers nog jaren sceptisch over de interpretatie van de metingen.
Q 25Met wie zamelde Einstein geld in voor de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem?
Chaim Weizmann
Einstein liet zijn persoonlijke eigendommen, inclusief zijn geschriften, na aan die universiteit en was ook betrokken bij het Technion in Haifa.
Q 26Welke Britse sterrenkundige leidde de metingen tijdens de zonsverduistering van 1919?
Arthur Eddington
Sterrenlicht bleek door de zwaartekracht van de zon een fractie afgebogen, precies zoals de algemene relativiteitstheorie voorspelde.
Q 27In welke Zwitserse plaats haalde Einstein zijn eindexamen van de middelbare school?
Aarau
Hij scoorde vijf keer het hoogste cijfer 6: voor geschiedenis, natuurkunde en drie wiskundevakken, en mocht daardoor te jong naar de ETH.
Q 28In welke Belgische gemeente verbleef Einstein tussen april en september 1933?
De Haan
De Rijkswacht waakte er over zijn veiligheid; hij woonde in de villa La Savoyarde in de Shakespearelaan.
Q 29Hoe heette de dochter die Einstein in januari 1902 kreeg en die waarschijnlijk werd afgestaan?
Lieserl
Het lot van het meisje is onbekend: sommigen denken dat ze jong stierf, anderen dat ze ter adoptie werd afgestaan.
Q 30Hoe heette de vriendenkring waarin Einstein met Solovine en Habicht boeken besprak?
Akademia Olympia
Maurice Solovine kreeg bijles van Einstein; de vrienden kwamen samen om te lezen, te eten en plezier te maken.