Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Engineering is het vakgebied dat ideeën omzet in werkende machines, constructies en systemen. Het woord stamt uit de tijd van de industriële revolutie, toen er plots mensen nodig waren die motoren konden ontwerpen, bouwen en onderhouden. Deze quiz begint bij de basis: waar de term vandaan komt, wie de eerste stoommachine bouwde en welke titels Nederlandse ingenieurs mogen dragen. Daarna duik je in een van de grootste ingenieursprojecten ooit: het Panamakanaal, van de Spaanse plannen in de 16e eeuw via het Franse fiasco tot de Amerikaanse voltooiing en de overdracht aan Panama.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk jaar werd het Panamakanaal geopend?
1914
Het project lag daarmee voor op schema: de oorspronkelijke einddatum was vastgesteld op 1 juni 1916.
Q 02Van welk Engels woord is de term engineering afgeleid?
Engine
Tijdens de industriële revolutie ontstond er behoefte aan mensen die machines konden ontwerpen, bouwen en onderhouden: een "engine'er" werkte met een motor.
Q 03Om welke kaap voeren schepen van New York naar San Francisco vóór het Panamakanaal bestond?
Kaap Hoorn
Via het kanaal is die reis 9500 kilometer, minder dan de helft van de 24.000 kilometer om Zuid-Amerika heen.
Q 04Welke twee wateren verbindt het Panamakanaal met elkaar?
Caraïbische Zee en de Grote Oceaan
Opvallend genoeg ligt de ingang aan de Atlantische kant ten noordwesten van die aan de Pacifische kant, door de grillige vorm van de landengte.
Q 05Hoe lang is het Panamakanaal ongeveer?
81 km
De breedte van het kanaal varieert tussen de 70 en 300 meter; het smalste stuk is de Culebra-kloof.
Q 06Op welke datum werd het Panamakanaal volledig overgedragen aan Panama?
31 december 1999
Sindsdien beheert de Panamakanaalautoriteit (ACP) het kanaal; in oktober 2010 passeerde het miljoenste schip.
Q 07Hoe heten schepen met de maximale breedte die door de sluizen van het Panamakanaal past?
Panamax
De sluizen zijn 305 meter lang en 33,53 meter breed; schepen mogen er maximaal 32,3 meter breed zijn.
Q 08Welke Nederlandse titel krijgen hbo'ers naast de internationale Bachelor of Engineering?
ing.
Universiteiten geven bij een Bachelor of Master of Science de titel ir.; beide ingenieurstitels zijn alleen in Nederland officieel.
Q 09Van welk land scheidde Panama zich in 1903 af?
Colombia
Panama was tot dan de noordelijkste provincie van dat land; de Verenigde Staten dwongen de afscheiding met militaire overmacht af, met het oog op de aanleg van het kanaal.
Q 10Welke Fransman, ook de bouwer van het Suezkanaal, begon in de 19e eeuw aan het Panamakanaal?
Ferdinand de Lesseps
Hij bezocht het gebied in 1879 en mikte op een kanaal op zeeniveau, zonder sluizen, voor een verwachte 1,2 miljard Franse frank.
Q 11Welke Amerikaanse president tekende in 1977 de Panamakanaalverdragen met Panama?
Jimmy Carter
De ondertekening vond plaats in het Pan-American Building in Washington; de VS ratificeerden de twee verdragen in 1978.
Q 12Welke Amerikaanse president steunde de Panamese opstand van 1903 met het kanaal in gedachten?
Theodore Roosevelt
De Colombiaanse Senaat had kort daarvoor geweigerd het Hay-Herrán-verdrag te ratificeren, dat de VS rechten gaf op het land rond het geplande kanaal.
Q 13Uit welke taal stamt engin, de directe voorloper van het woord achter engineering?
Oudfrans
Dat woord gaat op zijn beurt terug op het Latijnse ingenium; in het Nederlands geldt engineering als een anglicisme dat niet één op één te vertalen is.
Q 21Hoeveel arbeiders overleden naar schatting tijdens de Franse bouwperiode van het Panamakanaal?
22.000
Malaria en gele koorts eisten al kort na de start van het regenseizoen van 1881 hun eerste slachtoffers; de medische kennis schoot tekort om de zieken te genezen.
Q 22Welke wetenschapper zei dat engineers 'de wereld creëren zoals die nog nooit is geweest'?
Theodore von Kármán
Volgens hetzelfde citaat bestuderen wetenschappers de wereld zoals die nu is; dat engineering wetenschap toepast, maakt het nog geen wetenschap.
Q 23Hoeveel km² Panamees grondgebied werd in 1903 'voor eeuwig' aan de VS overgedragen?
1.400 km²
Het ging om een strook van zo'n 8 kilometer aan weerszijden van het halfvoltooide kanaal; de havens van Panama en Colon werden vrijhavens.
Q 14Welke beroemde ingenieur moest de sluizen van het Franse Panamakanaal ontwerpen?
Gustave Eiffel
Pas in 1887 besloten de Fransen toch sluizen aan te leggen, waardoor het kanaal op 49 meter boven zeeniveau zou komen te liggen en er veel minder grond afgegraven hoefde te worden.
Q 15Wie zag in 1513 als eerste Europeaan de Stille Oceaan vanaf het Amerikaanse continent?
Vasco Núñez de Balboa
Hij ontdekte dat de kortste weg tussen Spanje en de Stille Oceaan over Panama liep; in 1519 werd Panama-Stad gesticht.
Q 16Welke Engelse militair ingenieur bouwde de eerste experimentele stoommachine?
Thomas Savery
Hij was in zijn vrije tijd actief op werktuigbouwkundig terrein; zijn machine geldt als aanleiding van de industriële revolutie in de decennia erna.
Q 17Welke keizer opperde in 1524 op advies van Vlaamse ingenieurs een kanaal door Panama?
Karel V
Zo'n kanaal zou de scheepsreizen tussen Spanje en Peru aanzienlijk verkorten; tussen 1540 en 1740 had Panama een sleutelrol in die handel.
Q 18In welk jaar werd de eerste experimentele stoommachine gebouwd?
1698
Die machine was een voorloper van de stoommachine van Newcomen, die de weg vrijmaakte voor de industriële revolutie.
Q 19Welke Panamese generaal ondertekende in 1977 de kanaalverdragen met de Verenigde Staten?
Omar Torrijos
De onderhandelingen waren in 1974 begonnen, tien jaar na gewelddadige studentenprotesten over het hijsen van de Panamese vlag in de kanaalzone.
Q 20Hoeveel kostte de aanleg van het Panamakanaal de Verenigde Staten in totaal?
375 miljoen dollar
In dat bedrag zat 10 miljoen dollar voor Panama en 40 miljoen dollar voor de overname van het Franse bouwbedrijf; het kanaal werd 23 miljoen dollar goedkoper dan in 1907 berekend.
Q 24Naar welk Bijbelboek verwees Filips II toen hij het graven van een kanaal door Panama verbood?
Marcus
De koning stelde het verbod op straffe des doods, omdat 'de mens niet mag scheiden wat God heeft verenigd'.
Q 25Welk verdrag over de Panamakanaalzone ondertekenden de Verenigde Staten op 18 november 1903?
Hay-Bunau-Varilla-verdrag
De Panamese onderhandelaar was een Fransman zonder formele toestemming van de Panamese regering; hij woonde al zeventien jaar niet meer in Panama.
Q 26Welk Amerikaans stoomschip voer bij de opening als eerste door het Panamakanaal?
Ancon
Tussen 1904 en 1914 verplaatsten de stoomgraafmachines circa 172 miljoen kubieke meter grond, viermaal meer dan de Fransen voor een kanaal op zeeniveau hadden getaxeerd.
Q 27Wie leidde de Amerikaanse aanleg van het Panamakanaal nadat twee ingenieurs waren afgehaakt?
George Washington Goethals
Een arts zette het project weer op de rails door de malariamuggen aan te pakken; toch stierven er tijdens de Amerikaanse bouw nog zo'n 5600 mensen.
Q 28Hoe heet de dam die in 1935 in de rivier Chagres werd voltooid?
Maddendam
Door die dam ontstond het Alajuelameer, dat als reservoir dient voor de aanvullende watervoorziening van het kanaal.
Q 29Wiens Franse regering moest in 1892 aftreden door het omkoopschandaal rond het Panamakanaal?
Émile Loubet
Een parlementair onderzoek beschuldigde de Compagnie van fraude, corruptie en wanbeheer; zo'n 800.000 Franse beleggers verloren hun inleg.
Q 30Hoe heette de drijvende kerncentrale die van 1968 tot 1975 in het Gatúnmeer lag?
Sturgis MH-1A
Een droge periode veroorzaakte een watertekort, waardoor de waterkrachtcentrale niet gebruikt kon worden; de reactor van 10 megawatt leverde zeven jaar stroom.