Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Inca's bouwden vanuit Cuzco in nog geen eeuw een rijk dat zich over duizenden kilometers Andesgebergte uitstrekte. Zonder schrift, ijzer of trekdieren legden ze wegen, hangbruggen en terrassen aan die nog altijd indruk maken. Deze quiz gaat over heersers en goden, knopentouwen en koeriers, Machu Picchu en de komst van Pizarro. De vragen lopen op van bekende feiten tot details voor echte kenners.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk huidig land ligt Cuzco, de hoofdstad van de Inca's?
Peru
Op zijn grootst reikte het rijk van het uiterste zuiden van Colombia tot het noordwesten van Argentinië.
Q 02Welke stripheld krijgt in een verhaal over de Zonnetempel de schat van de Inca's te zien?
Kuifje
Mythische Inca-schatten spreken nog altijd tot de verbeelding: er wordt nog steeds gezocht naar El Dorado en naar voorwerpen die voor de Spanjaarden verborgen zouden zijn.
Q 03Welk dier was in het Inca-rijk als enige geschikt als lastdier voor transport over land?
lama
Het dier draagt 40 tot 45 kilo en legt daarmee gemiddeld 30 kilometer per dag af; voor grote transporten waren er duizenden nodig.
Q 04Hoe heetten de geknoopte touwen waarmee de Inca's boodschappen doorgaven?
quipu's
De cijfers 1 tot en met 9 hadden elk een eigen knoop; bleef een plaats in het decimale stelsel leeg, dan was dat de nul.
Q 05Waarmee bood de gegijzelde Atahualpa aan een hele kamer te vullen voor de Spanjaarden?
Goud en zilver
De kamer was 7 meter lang, 6 meter breed en 2,5 meter hoog. De afkoopsom mocht niet baten: de Spanjaarden lieten hun gevangene niet vrij.
Q 06Welke ziekte bereikte waarschijnlijk rond 1527 het Inca-rijk, nog vóór de Spanjaarden?
pokken
De epidemie kostte Huayna Capac en zijn beoogde troonopvolger het leven, waarna twee van zijn zonen om de macht gingen strijden.
Q 07Van welke taal spraken de Inca's een zuidelijke variant?
Quechua
De taal ontstond in een kustgebied en werd de lingua franca van het rijk; de Inca-elite sprak daarnaast een geheime taal waarvan de wetenschap nog steeds niet weet welke het is.
Q 08Welke veroveraar van het Aztekenrijk was een verre neef van Francisco Pizarro?
Hernán Cortés
Pizarro wilde dat succes evenaren en kreeg in 1529 van keizer Karel V toestemming om het rijk ten zuiden van de evenaar op eigen rekening te veroveren.
Q 09Uit de streek rond welk meer kwamen de Inca's volgens hun eigen orale traditie?
Titicacameer
Begin dertiende eeuw vestigden ze zich in het dal van Cuzco, waar ze lange tijd slechts een van de vele staatjes in de Andes vormden.
Q 10In welk jaar werd de vergeten Inca-stad Machu Picchu herontdekt?
1911
De stad is door de Spanjaarden nooit ontdekt en raakte in de loop van de eeuwen zo begroeid dat ze steeds moeilijker te zien was.
Q 11Welke historicus van de Yale-universiteit maakte Machu Picchu bekend onder archeologen?
Hiram Bingham
Een jaar na zijn eerste bezoek keerde hij terug en liet een deel van de stad uitgraven; een heel nummer van National Geographic maakte de plek in 1913 wereldberoemd.
Q 12Hoe heette de arbeidsdienst waarmee dorpen in het Inca-rijk hun belasting betaalden?
mita
Al het land was in naam eigendom van de Sapa Inca; gemeenschappen kregen het in eeuwigdurende bruikleen en particulier grondbezit bestond niet.
Q 13In welke stad namen de Spanjaarden op 16 november 1532 Atahualpa gevangen?
Cajamarca
De Inca-heerser zat in zijn draagstoel tussen duizenden licht bewapende volgelingen toen de Spanjaarden na een woordenwisseling het sein voor de aanval gaven.
Q 21Vanaf welk jaar begonnen de Inca's aan hun ongekende expansie in het Andesgebied?
1438
In dat jaar besteeg de negende Sapa Inca de troon, nadat de Inca's lange tijd slechts een van de vele staatjes in het gebied waren geweest.
Q 22Vanuit welke hoofdstad regeerden Manco Inca en zijn opvolgers over de Neo-Incastaat?
Vilcabamba
Manco Inca belegerde in 1536 het Spaanse garnizoen in Cuzco tien maanden lang en trok zich daarna terug aan de oostzijde van de Andes.
Q 23Hoe heetten de pleisterplaatsen langs de grote doorgaande rijkswegen van de Inca's?
tampu's
De koninklijke variant bood onderdak aan de Sapa Inca en zijn gevolg van honderden mensen en had ommuurde ruimten voor flinke kudden lastdieren.
Q 14Welke Inca-heerser nam een naam aan die 'Wereldschudder' betekent?
Pachacuti
Na zijn aftreden wijdde hij zich aan grootschalige bouwprojecten, zoals de totale herbouw van Cuzco als keizerlijke hoofdstad.
Q 15Welke laatste Inca-heerser lieten de Spanjaarden in 1572 executeren?
Túpac Amaru
Hij werd op het grote plein van Cuzco in het openbaar onthoofd; daarmee verdween ook de ingekrompen staat die de Inca's na de verovering nog decennia overhielden.
Q 16Welke naam droegen de koeriers in het estafettesysteem van de Inca-berichtendienst?
chasqui
Er werd 24 uur per dag gelopen, elk stuk gemiddeld zo'n 1,5 kilometer; een bericht van Cuzco naar Quito was zo in vijf dagen ter plaatse.
Q 17Waarmee lieten de Inca's gekauwde maiskorrels fermenteren tot het maisbier chicha?
Menselijk speeksel
Het bier werd na de maaltijd gedronken; elk gezin at twee keer per dag warm, vlak na zonsopgang en vlak voor zonsondergang.
Q 18In welk jaar lieten de Spanjaarden hun gijzelaar Atahualpa executeren?
1533
De aanklacht luidde dat hij zonder Spaanse toestemming zijn halfbroer Huáscar had laten vermoorden. Daarna trokken de Spanjaarden op naar Cuzco.
Q 19Over hoeveel kilometer lengte strekte het Inca-rijk zich onder Huayna Capac uit?
4000
Schattingen van het aantal inwoners van dat uitgestrekte rijk lopen uiteen van 7 tot 12 miljoen.
Q 20Welke naam, 'Land van de Vier Kwartieren', gaven de Inca's zelf aan hun rijk?
Tawantinsuyu
Elk van de vier deelgebieden, genoemd naar de windstreken, werd geleid door een functionaris van de Koninklijke Raad.
Q 24Op hoeveel meter boven zeeniveau ligt Machu Picchu?
2430
De stad ligt op een zadelberg tussen twee toppen; de rivier in de kloof stroomt zo'n 450 meter lager en omringt haar voor driekwart.
Q 25Met hoeveel Spanjaarden keerde Francisco Pizarro in april 1532 terug in Tumbes?
168
Slechts 62 van hen waren te paard, maar met haakbussen, stalen harnassen en zwaarden waren ze nagenoeg onkwetsbaar voor knotsen, speren en slingers.
Q 26Welk buurvolk bracht de Inca's vlak voor hun grote expansie aan de rand van de vernietiging?
Chanka's
De zoon van Viracocha Inca versloeg deze westelijke buren, nam zelf bezit van de troon en verklaarde zich tot zoon van de zonnegod.
Q 27Hoeveel feestdagen per jaar telde het Inca-rijk volgens sommige kroniekschrijvers?
120
Eten en maisbier kwamen uit de pakhuizen van de staat en de Zon, deelname was gratis en er waren wel 40 of meer soorten dansen.
Q 28Uit ongeveer hoeveel soldaten bestond het Inca-leger in oorlogstijd?
250.000
In vredestijd waren het er 70.000. Mannen tussen de 25 en 50 jaar konden worden opgeroepen, en de Sapa Inca koos zelf zijn generaals.
Q 29Welke Spaanse onderkoning gaf in 1572 bevel het restant van het Inca-rijk te vernietigen?
Francisco de Toledo
Dat restant was de ingekrompen staat aan de oostzijde van de Andes, waar de Inca's zich na de mislukte opstand van 1536 hadden teruggetrokken.
Q 30Hoeveel draden per centimeter telde het fijnste weefwerk van de Inca's soms?
150
De weefgetouwen waren heel eenvoudig: één koord zat vast aan een boom, het andere om het middel van de weefster. Die techniek wordt nog altijd toegepast.