Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een infectie ontstaat wanneer een virus, bacterie, schimmel of parasiet een levend wezen binnendringt en zich daar vermenigvuldigt. Richt de indringer genoeg schade aan, dan spreken we van een infectieziekte. Deze quiz begint bij de basis: ziekteverwekkers, besmettingswegen en de afweer van het lichaam. Daarna volgt ebola als voorbeeld van een beruchte infectieziekte, met de ontdekking, de grote uitbraken en de zoektocht naar een vaccin. Van makkelijk tot pittig: test wat je weet over ziektekiemen en epidemieën.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Waarnaar is het ebolavirus genoemd?
Rivier
Belgische en Amerikaanse wetenschappers die in het gebied werkten, ontdekten dat het om een nieuw virus ging en kozen de naam.
Q 02Welke vakterm gebruikt de geneeskunde voor een ziekteverwekker?
Pathogeen
Ziekteverwekkers kunnen virussen, prionen, bacteriën, eencellige eukaryoten zoals gisten of meercellige parasieten zoals lintwormen zijn.
Q 03Welke lichaamsreactie is vaak het gevolg van een infectie?
Ontsteking
In het ergste geval kan een infectie zelfs leiden tot de dood van het geïnfecteerde individu.
Q 04Wat maakt het afweersysteem aan als een ziekteverwekker zich door het lichaam verspreidt?
Antistoffen
Aan de hand van deze stoffen kan men meestal bepalen met welke ziekteverwekker het lichaam geïnfecteerd is.
Q 05Op welke bekende ziekte lijken de eerste symptomen van ebola?
Griep
Keelpijn, koorts en algemene malaise komen vlug opzetten en verergeren snel.
Q 06Welke dieren zijn de waarschijnlijkste bron van de ebolavirussen?
Vleermuizen
Ebolavirussen horen bij de filovirussen; de dieren verspreiden het virus onder meer via hun ontlasting.
Q 07Via wat is het ebolavirus van mens op mens overdraagbaar?
Lichaamssappen
Verspreiding kan gebeuren door direct contact met de patiënt, bij de verpleging of door contact met het dode lichaam.
Q 08Wat moet bij de gastheer dalen voordat een onschuldige darmbacterie een infectie veroorzaakt?
Weerstand
Zo'n daling kan komen door ziekte of ondervoeding; dan slaat een micro-organisme toe dat van nature al in of op het lichaam aanwezig is.
Q 09Hoe heten de zwevende deeltjes met ziekteverwekkers die bij niezen en hoesten ontstaan?
Aerosolen
Ook praten volstaat om ze te verspreiden; zo bereiken ziektekiemen via indirect contact een volgende gastheer.
Q 10Onder welke naam stond Congo-Kinshasa bekend toen er voor het eerst ebola uitbrak?
Zaïre
De epidemie in het noorden van het land duurde van 1 september tot 24 oktober en breidde zich uit tot acht dorpen.
Q 11Rond welk percentage ligt de geschatte mortaliteit van ebola?
50%
Waarschijnlijk bepalen individuele factoren zoals gezondheid en genetische aanleg mee hoe gevoelig iemand voor het virus is.
Q 12Hoe heet het als ziektekiemen binnendringen, maar zich nog niet vermenigvuldigd hebben?
Besmetting
Dezelfde term geldt wanneer het immuunsysteem de kiemen herkent en verwijdert; pas na vermenigvuldiging spreekt men van een infectie.
Q 13Wat richt een ziekteverwekker aan wanneer een infectie een infectieziekte wordt?
Weefselschade
Het gaat om zoveel schade dat het normaal functioneren van de gastheer verstoord raakt; een infectie zelf hoeft niet schadelijk te zijn.
Q 21Welk Leids bedrijf werkte aan de ontwikkeling van een ebolavaccin?
Crucell
Ook het Canadese Tekmira Pharmaceuticals was ver met een vaccin, en de firma Janssen kondigde in 2014 de productie van een miljoen vaccins aan.
Q 22Op welk lichaamsdeel verschijnt de vlekkerige huiduitslag bij ebola voornamelijk?
Romp
De uitslag verschijnt soms rond dag vijf en is weinig kenmerkend: hij komt maar bij ongeveer 15% van de gevallen voor.
Q 23Welke bacterie veroorzaakt bij puistjes een hevige infectie van de haarfollikel?
Staphylococcus aureus
Een gewone huidbacterie kan ongebreideld groeien zodra ze op een plek in het lichaam belandt die normaal steriel is.
Q 14Hoeveel dagen duurt de incubatieperiode van ebola maximaal?
21
De kortste incubatieperiode is 2 dagen; meestal krijgt de patiënt na 7 dagen de eerste ziekteverschijnselen.
Q 15In welke stad zetelt het Instituut voor Tropische Geneeskunde dat ebola in Guinee onderzocht?
Antwerpen
Het onderzoek draaide om antilichamen uit het bloed van genezen patiënten.
Q 16Hoe noemt men een infectie waarbij het hele organisme ziek wordt?
Systemisch
Een plaatselijke infectie is bijvoorbeeld een lokale huidaandoening die uitgaat van haarzakjes; een regionale beslaat een deel van het lichaam.
Q 17Tegen welke ziekteverwekkers worden antimycotica ingezet?
Schimmels
Tegen wormen bestaan anthelminthica en tegen bacteriën antibiotica; daarnaast zijn er antivirale middelen.
Q 18Welk land telde bij de West-Afrikaanse ebola-epidemie van 2014 de meeste doden?
Liberia
In totaal overleden 11.301 mensen; het werkelijke aantal zieken lag waarschijnlijk vele malen hoger dan het geregistreerde.
Q 19Hoe heet een infectie waarbij de ziekteverwekkers giftige stoffen afscheiden?
Toxi-infectie
Dat kan zelfs gebeuren als de ziekteverwekkers zelf het lichaam niet binnendringen.
Q 20Welk woord beschrijft een ziekteverwekker die het bloed of weefsels binnendringt?
Invasief
Pas op dat moment ontstaat een infectie; veel organismen leven anders zonder schade samen met hun gastheer.
Q 24Aan welk virus bleek het ebolavirus al tijdens de eerste epidemie verwant te zijn?
Marburgvirus
Op dat moment was de bron van de ziekte, met hemorragische koorts, hoofdpijn, braken en bloedingen, nog onbekend.
Q 25Hoe noem je bacteriën die van nature in of op de gastheer leven, zoals E. coli in de darm?
Commensaal
De meeste relaties tussen organismen en hun bewoners richten geen schade aan, zoals bij de darmflora of de huidflora.
Q 26Welk atypisch maar ernstig symptoom treft 15% van de ebolapatiënten?
Hik
De eerste verschijnselen zijn koorts, zeer zware hoofdpijn en sterke pijnscheuten, waarna de ziekte snel kan verergeren.
Q 27In welk land ligt het district Bundibugyo, waar in 2007 een nieuwe ebolavariant opdook?
Oeganda
De variant veroorzaakt minder uitwendige bloedingen en lijkt vooral dodelijk door de koorts die hij geeft.
Q 28Na hoeveel dagen zonder nieuwe gevallen gold de ebola-uitbraak van 2022 begin 2023 als voorbij?
42
De uitbraak eiste bijna 80 levens en moest worden bestreden zonder vaccin.
Q 29In wat voor fabriek in Nzara werd de eerste patiënt van een vroege ebola-uitbraak ziek?
Katoenfabriek
Collega's van de patiënt werden ook ziek, waarna de ziekte zich verspreidde over familieleden en gezondheidswerkers.
Q 30Op het verkoudheidsvirus van welk dier was het ebolavaccin van GlaxoSmithKline gebaseerd?
Chimpansee
Aan dat virus was een niet-besmettelijk eiwit van het ebolavirus toegevoegd; het vaccin werd met succes op 20 vrijwilligers uitgetest.