Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Istanbul is de grootste stad van Turkije en ligt op twee continenten: de Bosporus scheidt het Europese van het Aziatische deel. Onder de namen Byzantion en Constantinopel was de stad eeuwenlang hoofdstad van wereldrijken, van de Romeinen tot de Ottomanen. Deze quiz gaat over de geschiedenis, de namen, de val van 1453, de bezienswaardigheden, het vervoer en de sport van de stad.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke stad werd in 1923 de hoofdstad van het moderne Turkije in plaats van Istanbul?
Ankara
In 1923 en 1924 volgde een grootscheepse bevolkingsuitwisseling met Griekenland, waarna Istanbul zijn kosmopolitische karakter begon te verliezen.
Q 02In welke zee mondt de Bosporus aan de zuidkant van Istanbul uit?
Zee van Marmara
Aan de noordkant komt de zeestraat, die Europa van Azië scheidt, uit in de Zwarte Zee.
Q 03Welke Romeinse keizer koos Byzantium als nieuwe hoofdstad van zijn rijk?
Constantijn de Grote
De ligging was gunstig: aan drie kanten omringd door water, dus goed te verdedigen, en een knooppunt van handelsroutes tussen Europa en Azië.
Q 04Wat is in Istanbul een van de eerste en grootste overdekte winkelcentra ter wereld?
Grote Bazaar
Vlak bij de Galatabrug ligt nog een bekende markt: de Kruidenbazaar, naast de Nieuwe Moskee.
Q 05Welke Ottomaanse sultan nam Constantinopel in 1453 in?
Mehmed II
De veroveraar maakte de stad meteen tot hoofdstad van zijn rijk en begon een groots bouwprogramma, waardoor ze onmiddellijk opleefde.
Q 06Welke club won in 2005 de Champions Leaguefinale in het Atatürk Olympisch Stadion?
Liverpool FC
De verliezend finalist was AC Milan. Istanbul is ook de thuisstad van de drie grootste Turkse voetbalclubs.
Q 07Welke Byzantijnse keizer liet in Constantinopel bijzonder veel grootse bouwwerken oprichten?
Justinianus
Constantinopel gold in de late oudheid en de vroege en hoge middeleeuwen als een van de grootste en schitterendste steden ter wereld.
Q 08Hoe heette het elitekorps van de Ottomaanse sultan dat in 1453 de derde aanval uitvoerde?
Janissaren
De Byzantijnen sloegen die aanval eerst af, maar de evacuatie van de zwaargewonde Genuese generaal Giovanni Giustiniani zorgde voor paniek onder de verdedigers.
Q 09Welke Latijnse naam kreeg Byzantium officieel in het jaar 330?
Nova Roma
Al snel werd de stad beter bekend als Konstantinoupolis, Grieks voor stad van Constantijn.
Q 10Welke bijnaam kreeg het Ottomaanse Rijk tijdens zijn verval in de 19e eeuw?
zieke man van Europa
Onder meer Griekenland en Egypte maakten zich in die tijd zelfstandig; het rijk bleef overeind doordat de Europese machten elkaar de genadeslag niet gunden.
Q 11In welk jaar plunderden de kruisvaarders van de Vierde Kruistocht Constantinopel?
1204
De in eeuwen verzamelde schatten, waarvan vele nog uit het keizerlijke Rome kwamen, werden naar West-Europa versleept, vernietigd of omgesmolten.
Q 12Wat betekent het Griekse 'eis tèn polin', een mogelijke oorsprong van de naam Istanbul?
naar de stad
Een andere verklaring leidt de Turkse naam af van het Griekse Konstantinoupolis. In veel Slavische talen sprak men van Tsargrad.
Q 13Welke schrijver richtte in Istanbul het Museum van de Onschuld in?
Orhan Pamuk
Het museum, in het Turks Masumiyet Müzesi, is ingericht naar het gelijknamige boek van de schrijver.
Q 21Welke stad werd na de val van Constantinopel het machtigste centrum van de orthodoxe kerken?
Moskou
Het patriarchaat van Constantinopel bestaat nog steeds; de patriarch geldt als eerste onder de gelijken, al is zijn geloofsgemeenschap bijzonder klein.
Q 22In welk jaar voerde Turkije het Latijnse alfabet in?
1928
Daarvoor werd het Turks in het Arabische alfabet geschreven. De nieuwe spelling İstanbul verdrong ook in andere talen de oudere naamsvormen.
Q 23Hoe vaak werd Constantinopel in zijn ruim 1100 jaar lange geschiedenis ingenomen?
driemaal
Belegerd werd de stad veel vaker: twaalf keer. De eerste inname was die door de kruisvaarders.
Q 14Naar welke stad gingen de meeste schatten die kruisvaarders uit Constantinopel roofden?
Venetië
De handelsstad wilde met de plundertocht de concurrentie van Constantinopel uitschakelen; haar doge haalde de ridders over om de Byzantijnen aan te vallen.
Q 15In welk jaar v.Chr. stichtten Griekse kolonisten de stad Byzantion?
667
Volgens de legende noemden de kolonisten hun stad naar hun koning Byzas; Byzantium is de gelatiniseerde vorm van die naam.
Q 16Hoe luidde tot in de 20e eeuw de Nederlandse variant van de naam Istanbul?
Stamboel
Ook in het Engels en het Frans verdween de oude vorm Stamboul onder invloed van de nieuwe Turkse spelling.
Q 17Op welke dag in 1453 viel Constantinopel in Ottomaanse handen?
29 mei
De val bracht een stroom gevluchte intellectuelen naar West-Europa op gang, vooral naar Italië, wat geldt als een belangrijke factor in de renaissance.
Q 18Wie was de laatste keizer van Byzantium, met wiens dood het Romeinse Rijk formeel eindigde?
Constantijn XI Paleologus
Volgens één lezing leidde hij zelf de laatste uitval en kwam hij om in de straten van de stad; zijn einde blijft in nevelen gehuld.
Q 19In welk jaar werd de naam Constantinopel officieel gewijzigd in Istanbul?
1930
Heel af en toe duikt de oude naam nog op; in het Grieks is Constantinopel zelfs nog steeds de meest gebruikte naam.
Q 20Uit welke Griekse stad kwamen de kolonisten die Byzantium stichtten?
Megara
Byzantium was lange tijd een welvarende Griekse stadstaat, tot de Macedoniërs de stad veroverden.
Q 24In het stadion van welke club uit Istanbul werd de UEFA Cupfinale van 2009 gespeeld?
Fenerbahçe
De finale werd gehouden in het Şükrü Saracoğlustadion; ook Istanbul Başakşehir speelde in de hoogste Turkse klasse.
Q 25Uit hoeveel autoloze eilanden bestaan de Prinseneilanden bij Istanbul?
negen
Vier ervan zijn per boot te bezoeken; er staan veel traditionele houten Turkse huizen.
Q 26Naar welk gebied is het fort genoemd dat de Turken vlak voor 1453 aan de Bosporus bouwden?
Roemelië
Het fort staat recht tegenover een ouder en kleiner kasteel aan de overkant van de zeestraat.
Q 27Wie werd na de plundering van Constantinopel heerser van het nieuwe Latijnse Keizerrijk?
Boudewijn van Vlaanderen
Hij was een bondgenoot van paus Innocentius III. Byzantijnse huurlingentroepen uit het keizerrijk Nicea maakten later een einde aan dit rijk.
Q 28Sinds welke eeuw had het Grieks in Constantinopel volledig de overhand op het Latijn?
7de eeuw
Ook het hof ging toen het Grieks als officiële taal gebruiken. De luxueuze badhuizen bleven wel een in ere gehouden Romeinse traditie.
Q 29Tot welk jaar bleef Constantinopel na de Vierde Kruistocht in Latijnse handen?
1261
De stad was sinds de plundering flink verarmd en kon de handelsroutes rond de Zwarte Zee, vroeger haar grootste inkomstenbron, niet meer beheersen.
Q 30In welk jaar opende in Istanbul de Tünel, de tweede ondergrondse spoorweg ter wereld?
1875
De Tünel is een ondergrondse kabelspoorweg; Istanbul heeft er twee, naast nostalgische en moderne trams en een lightrail.