Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Koken is het bereiden van voedsel door verhitting. Het maakte ooit harde, giftige of oneetbare planten eetbaar en veranderde volgens sommige onderzoekers zelfs de mens zelf: kleinere tanden, grotere hersenen en een leven rond het vuur. Deze quiz gaat over wat koken met voedsel en met ons lichaam doet, en over de chemie achter het bruinen van brood, vlees en koffie. Van de energiebalans van de vroege mens tot de maillardreactie en haar Franse naamgever: test hoeveel jij weet van wat er in de pan gebeurt.
Alle 25 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Door welk proces wordt voedsel bij koken bereid?
Verhitting
Daardoor veranderen de structuur en de chemische samenstelling van het rauwe voedsel, wordt het makkelijker verteerbaar en smakelijker.
Q 02Welk effect heeft koken op de houdbaarheid van voedsel?
Die neemt toe
Gekookt voedsel is bovendien makkelijker te verteren, smakelijker en levert meer energie per hap.
Q 03Wat gebeurt er met bacteriën in voedsel wanneer het wordt gekookt?
Ze worden gedood
Dat maakt gekookt voedsel langer houdbaar en verkleint de kans op ziektes; bovendien levert het meer energie per hap.
Q 04Welke vaardigheid maakte koken voor onze voorouders mogelijk?
Beheersen van vuur
Zo kon voedsel worden gegeten dat anders te hard, giftig of op een andere manier oneetbaar was.
Q 05Voor welke soort is het koken van voedsel uniek?
Mens
Koken bracht fysiologische en sociologische veranderingen teweeg, doordat het leven zich steeds meer rond het vuur ging afspelen.
Q 06Waaromheen ging het sociale leven zich door het koken steeds meer afspelen?
Rond het vuur
Naarmate kookvaardigheden verbeterden, ontstond een kookkunst met vele technieken en combinaties van ingrediënten, en daarmee talloze gerechten en keukens.
Q 07Welk voedsel wordt door koken vooral makkelijker te kauwen?
Vlees
Juist bij dit voedsel wogen de energetische kosten van koken, zoals brandstof verzamelen, zwaarder door dan bij planten.
Q 08Naar wie is de maillardreactie genoemd?
Louis Camille Maillard
Pas later in zijn loopbaan richtte deze arts en chemicus zijn onderzoek ook op levensmiddelen.
Q 09Welke factor ging een steeds grotere rol spelen naarmate kookvaardigheden verbeterden?
Smaak
Dat leidde tot een kookkunst met vele verschillende kooktechnieken en tot een grote diversiteit aan gerechten en keukens.
Q 10Wat gebeurt er met de snelheid van de maillardreactie als de temperatuur daalt?
Ze verloopt langzamer
Bij zeer hoge temperaturen kan daarentegen de kankerverwekkende stof acrylamide ontstaan.
Q 11Tussen welke twee soorten stoffen vindt de maillardreactie plaats?
Reducerende suikers en aminozuren
Omdat ingrediënten vrijwel altijd eiwitten en suikers bevatten, bedrijft iedere kok onwillekeurig een stukje maillard-chemie.
Q 12Welk lichaamsdeel werd mogelijk kleiner doordat gekookt voedsel zachter is?
Tanden
Zachter eten scheelde ook tijd: in plaats van vrijwel de hele dag te eten, volstonden enkele grotere maaltijden.
Q 13Wat gebeurt er door koken met de hoeveelheid energie die per hap wordt opgenomen?
Die wordt groter
Koken joeg de calorische waarde van voedsel omhoog, en de energie die daardoor vrijkwam kon aan andere taken worden besteed.
Q 21Welke zelfbruinende stof veroorzaakt een maillardreactie op de huid bij omgevingstemperatuur?
DHA
Dezelfde reactie tussen suikers en aminozuren geeft gebakken, geroosterd, gebraden en gefrituurd voedsel zijn bruine kleur.
Q 22Welk orgaan stond centraal in het onderzoek van de chemicus naar wie de maillardreactie heet?
De nieren
Hij bestudeerde onder meer het effect van suiker en aminozuren op dat orgaan, en pas later ook levensmiddelen.
Q 23Welke plantengroep was vermoedelijk vooral belangrijk toen koken zich ontwikkelde?
Geofyten
De energetische nadelen van koken, zoals het maken van kookgerief, wogen bij vlees zwaarder door dan bij planten.
Q 14Hoe veranderde het eetpatroon van de mens door gekookt voedsel?
Enkele grotere maaltijden per dag
Gekookt eten is zachter, wat mogelijk ook bijdroeg aan het kleiner worden van het gebit.
Q 15Waaraan kon de extra energie uit gekookt voedsel mogelijk worden besteed?
Hersencapaciteit
Of koken ook tot een veranderd darmstelsel heeft geleid, is een stelling waarover nog geen algemene consensus bestaat.
Q 16Hoe wordt de maillardreactie ook wel genoemd?
Niet-enzymatische bruinkleuring
Het is een verzamelnaam voor een complexe reeks chemische reacties die al dan niet onder invloed van warmte optreden.
Q 17Welke energetische kosten bracht koken voor de vroege mens met zich mee?
Verzamelen van brandstof
Ook het maken van kookgerief kostte energie; daartegenover stond dat gekookt voedsel meer calorieën per hap opleverde.
Q 18Welke kankerverwekkende stof kan bij hoge temperaturen door de maillardreactie ontstaan?
Acrylamide
De reactie zelf verloopt in principe op iedere temperatuur, maar hoe lager de temperatuur, hoe trager ze verloopt.
Q 19Op welk relikwie ontstond de afbeelding volgens sommige onderzoekers door de maillardreactie?
De Lijkwade van Turijn
De reactie verandert behalve de kleur ook de smaak, de geur en de voedingswaarde van wat erdoor wordt aangetast.
Q 20Welke onderzoeker stelt dat koken bijdroeg aan grotere hersenen en een veranderd darmstelsel?
Wrangham
Zijn boek „Koken” verscheen in 2009; over zijn stelling bestaat onder wetenschappers nog geen algemene consensus.
Q 24Welke ondertitel heeft het in 2009 verschenen boek „Koken” over de menselijke evolutie?
Over de oorsprong van de mens
De auteur betoogt dat koken heeft bijgedragen aan grotere hersenen en een veranderd darmstelsel, al is daar geen algemene consensus over.
Q 25Welke uitgever bracht in 2009 „The Evolution of Hominin Diets” uit?
Springer
Het werk van Hublin en Richards draagt als ondertitel „Integrating Approaches to the Study of Palaeolithic Subsistence”.