Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De Krakatau is een vulkanische eilandengroep in de Straat Soenda en dankt zijn faam aan de uitbarsting van 1883, een van de zwaarste uit de moderne geschiedenis. Deze quiz gaat over de explosie, de tsunami en de gevolgen die over de hele wereld merkbaar waren, maar ook over de herkomst van de naam en de sporen in film, kunst en literatuur. Ook Anak Krakatau komt aan bod: het jonge vulkaaneiland dat uit zee oprees en in 2018 opnieuw een tsunami veroorzaakte.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk land liggen de Krakatau-eilanden, in een zeer vulkanisch actief gebied?
Indonesië
Het jongste eiland van de groep ligt tussen de drie andere in.
Q 02Tussen welke twee eilanden ligt de vulkanische archipel Krakatau?
Java en Sumatra
De archipel telt vier vulkanische eilanden en ligt midden in de Straat Soenda.
Q 03In welke taal is de naam van de vulkaan Krakatau verbasterd tot „Krakatoa”?
Engels
Ook de titel van een speelfilm over de ramp gebruikt die afwijkende spelling.
Q 04Wat betekent het Indonesische woord „anak” in de naam Anak Krakatau?
Kind
De vulkaan is nog altijd actief en maakt deel uit van de Krakatau-eilanden in de Straat van Soenda.
Q 05Welk hemelverschijnsel was na de uitbarsting van de Krakatau in 1883 wereldwijd opmerkelijk?
Zonsondergangen
Astronomen zien er zelfs de verklaring in voor de rode lucht op een beroemd Noors schilderij uit 1893.
Q 06Welk schilderij zou zijn rode hemel te danken hebben aan de uitbarsting van de Krakatau?
De Schreeuw
Amerikaanse astronomen onder leiding van Donald W. Olson kwamen in 2003 met die bewering; Edvard Munch schilderde het doek in 1893.
Q 07Wat barstte in 1883 bij zeelui in de buurt van de Krakatau door het geweld van de explosie?
Trommelvliezen
Schepen in de omgeving werden door de hoge golven zelfs tot ver op het land gesmeten.
Q 08Waarvoor hield men in Atjeh de knallen van de Krakatau-uitbarsting van 1883?
Kanongebulder
In dit gebied in het noorden van Sumatra bracht men daarom zelfs troepen in paraatheid.
Q 09Op welke dag in 1883 vond de catastrofale uitbarsting van de Krakatau plaats?
27 augustus
Door de ramp verdween de vulkaan voor het overgrote deel onder water.
Q 10Welke vulkaan zorgde vóór de Krakatau voor de laatste nog zwaardere uitbarsting, met VEI 7?
Tambora
Die uitbarsting dateert van 1815; de Krakatau zelf kwam in 1883 tot een geschatte VEI van 6.
Q 11Met welke kernbom, de zwaarste ooit, wordt de explosie van de Krakatau in 1883 vergeleken?
Tsar Bomba
De explosie zou ongeveer vier keer zo zwaar zijn geweest en kreeg een geschatte explosiviteitsindex van 6.
Q 12Welke kust werd in 2018 het zwaarst getroffen door de tsunami in de Straat van Soenda?
Westkust van Java
De vloedgolf kostte honderden mensen het leven.
Q 13Waardoor kwamen in 1883 ongeveer 1000 mensen om in Ketimbang op Sumatra?
Pyroclastische stroom
De gloeiende wolk raasde voor de tsunami uit over de zeestraat naar de zuidkust van het eiland.
Q 21Van welk nationaal park maakt de Krakatau-archipel deel uit?
Ujung Kulon
De archipel bestaat uit vier eilanden, waaronder Pulau Rakata en Pulau Panjang.
Q 22Tot hoeveel meter zakte de hoogte van Anak Krakatau door de uitbarsting van 2018?
110
Vóór de uitbarsting was de vulkaan 338 meter hoog; van het eiland bleef maar een kwart over.
Q 23Sinds welk jaar is op Anak Krakatau de aanwas sterker dan de erosie?
1930
Daarvoor was al een paar keer een nieuw eiland ontstaan dat de zee telkens snel weer opslokte.
Q 24Welk Nederlands marinestoomschip werd in 1883 door de golven ver landinwaarts geslingerd?
Q 14In welk jaar groeide de nieuwe krater op de plek van de Krakatau boven de zeespiegel uit?
1927
De krater ontstond op dezelfde plaats waar een flink deel van de oude vulkaan door de zee was verzwolgen.
Q 15Welk dier betekent het Sanskrietwoord „karkata”, waarvan de naam Krakatau is afgeleid?
Krab
Mogelijk had de vulkaan, of de atollen die erbij hoorden, ooit een vorm die op dit dier leek.
Q 16Op welke dag in 2018 veroorzaakte een uitbarsting van Anak Krakatau een dodelijke tsunami?
22 december
De vloedgolf eiste honderden doden en volgde op een onderzeese aardverschuiving.
Q 17Hoeveel doden vielen er volgens officiële cijfers door de uitbarsting van de Krakatau in 1883?
36.417
Het ging niet alleen om de golven: een gloeiende wolk eiste rond de 1000 levens op 40 kilometer afstand van de vulkaan.
Q 18Op welk eiland, ver van de vulkaan, eiste de golfslag van de Krakatau in 1883 nog een dode?
Ceylon
Het eiland staat tegenwoordig bekend onder de naam Sri Lanka.
Q 19Uit welke taal komt de spelling „Krakatao” voor de vulkaan Krakatau?
Portugees
Uit deze spelling is later een verbasterde vorm in een andere taal ontstaan.
Q 20Tot op welk afgelegen eiland was het geknal van de Krakatau in 1883 zelfs nog hoorbaar?
Rodrigues
Ook in Australië was het gebrul van de uitbarsting te horen.
Berouw
Het schip kwam vele kilometers van de kust terecht en was niet het enige vaartuig dat dit overkwam.
Q 25In welk jaar verdween bij een uitbarsting alle vegetatie van Anak Krakatau?
1952
Twintig jaar later volgde opnieuw een heftige uitbarsting van de jonge vulkaan.
Q 26Tussen welke twee pieken vond de uitbarsting van de Krakatau in 1883 waarschijnlijk plaats?
Danan en Perboewatan
De berg rees op, scheurde open en stortte in; de explosie volgde even na middernacht.
Q 27Wie onderzocht de uitbarsting in 1884 en beschreef die in zijn boek „Krakatau”?
Rogier Verbeek
Zijn onderzoek volgde een jaar na de ramp, die ruim 36.000 mensen het leven kostte.
Q 28Welk jaar vol extreem weer wordt ook genoemd voor een vroege uitbarsting van de Krakatau?
535
Voor de extreme weersomstandigheden van dat jaar worden ook andere vulkanen als oorzaak voorgesteld.
Q 29Wie zette de naam Krakatau in 1676 als eerste in het Nederlands in druk?
Wouter Schouten
Dat gebeurde in zijn reisverslag „Oost-Indische Voyagie”, waarin hij terugblikt op oktober 1658.
Q 30Hoeveel meter onder de zeespiegel begonnen de uitbarstingen waaruit Anak Krakatau ontstond?
185
Het eerste eiland dat zo boven water kwam, werd al snel weer door de zee verzwolgen.