Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Lassen is het verbinden van materialen door druk en warmte, zodat het materiaal ter plaatse van de verbinding smelt en aaneengroeit. De techniek gaat terug tot de Bronstijd, maar kreeg pas met de elektrische boog in de 19e eeuw haar moderne vorm. Deze quiz neemt je mee langs de geschiedenis van het lassen, de voor- en nadelen van lasverbindingen, lasbare materialen en de veiligheid in de werkplaats. Ook het populaire MIG/MAG-lassen komt aan bod: beschermgassen, boogtypen en waarom spatten zo'n last zijn.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke straling in het felle licht van een plasmaboog is vooral schadelijk?
Uv-stralen
Een laskap met een donker glaasje beschermt de ogen en het gezicht; zonder bescherming dreigt het pijnlijke lasoog.
Q 02Welk lasproces was in de middeleeuwen het enige dat bestond?
Smeden
De smid hamerde het ijzer net zo lang tot de delen aaneen verbonden waren. Vaklieden uit de Renaissance waren hierin bijzonder geoefend.
Q 03Wat smelt bij lassen, in tegenstelling tot bij solderen, ook mee?
Het werkstuk
Bij solderen smelt alleen het toevoegmateriaal; het verbonden materiaal zelf blijft vast. Dat is het wezenlijke verschil tussen beide verbindingstechnieken.
Q 04Met welke onderzoeksmethode wordt de kwaliteit van lassen vaak gecontroleerd?
Röntgenonderzoek
Ook ultrasone apparatuur wordt veel gebruikt. Al deze methoden hebben tot doel naar het inwendige van de las te kijken zonder hem te beschadigen.
Q 05Uit welke periode dateren de eerste sporen van lassen in Europa en het Midden-Oosten?
Bronstijd
De oudste sporen komen ook uit de IJzertijd. Pas duizenden jaren later, in de 19e eeuw, zou de elektrische boog het lassen ingrijpend veranderen.
Q 06Waarom zijn gladde lasoppervlakken belangrijk aan de binnenkant van pijpen?
Stromingsweerstand
In de farmaceutische en levensmiddelenindustrie zijn gladde lassen om een andere reden belangrijk: hygiëne.
Q 07Welke kunststoffen kunnen onmogelijk gelast worden?
Thermohardende kunststoffen
Lassen vereist dat een materiaal smeltbaar is. Thermoplasten zijn daarentegen uitstekend lasbaar, onder meer via spiegellassen en ultrasoon lassen.
Q 08Hoe heet het gebied naast een las waar het materiaal door de hitte is veranderd?
Warmte-beïnvloede zone
De veranderingen in dit gebied zijn meestal ongunstig: de sterkte en hardheid van het materiaal wijzigen ter plaatse van de las.
Q 09Hoe heetten de Britse schepen met een compleet gelaste romp uit de Tweede Wereldoorlog?
Libertyschepen
Een volledig gelaste romp was uitzonderlijk voor die tijd. De schepen deden na de oorlog nog jarenlang dienst als koopvaardijschepen.
Q 10Welk schadelijk gas komt naast lasrook vrij tijdens het lassen?
Ozon
Een goed geventileerde lasruimte is daarom belangrijk, ook omdat beschermgassen ongemerkt zuurstof kunnen verdringen.
Q 11Met welk metaal wordt lasdraad vaak dun bekleed tegen corrosie?
Koper
Het dunne laagje dient bij MIG/MAG-lassen bovendien als glijmiddel tijdens het transport van de draad door de toorts.
Q 12Waar staat de afkorting n.d.o. in de laswereld voor?
Niet-destructief onderzoek
Waar deze aanpak niet mogelijk is, wordt destructief onderzoek gedaan: er worden dan proefstroken meegelast voor buig- en trekproeven.
Q 13Van welk materiaal waren de elektroden in de booglastechniek van Nikolaj Benardos uit 1881?
Koolstof
Pas rond 1881 kreeg de elektrische boog praktische toepassingen. Later in dat decennium kwam de metalen elektrode in de plaats van de oorspronkelijke.
Q 21Hoeveel weegt de gelaste ijzeren pilaar in Delhi, gebouwd rond 310 n. Chr.?
5,4 ton
De pilaar in India bewijst dat lassen al in de late oudheid werd toegepast bij grote ijzeren constructies, eeuwen voor de Europese lasboeken verschenen.
Q 22In welk jaar werd er voor het eerst onder water gebooglast?
1932
Twee jaar eerder was het stiftlassen uitgevonden, en in dezelfde periode werd voor het eerst geëxperimenteerd met inerte beschermgassen voor aluminium en magnesium.
Q 23Welke Russische wetenschapper vond in 1802 de continu stabiele elektrische boog uit?
Vasily Petrov
Een jaar eerder had Sir Humphry Davy al de kort gepulste elektrische boog ontdekt; de Russische vondst kwam onafhankelijk daarvan tot stand.
Q 14Bij welk lasproces is de uv-straling zo sterk dat ook de huid beschermd moet worden?
TIG-lassen
Bij dit proces is de straling zo intens dat onbeschermde huid kan verbranden, vergelijkbaar met zonnebrand maar dan in veel kortere tijd.
Q 15In hoeveel hoofdgroepen worden lasprocessen grofweg ingedeeld?
Zes
Daarnaast bestaat er nog een zevende groep, die als verzamelgroep dient voor processen die nergens anders in passen.
Q 16Waarvan hangt de keuze van het juiste shadenummer van een lasglaasje af?
Stroomsterkte
Een tabel koppelt de gradatie van het filter aan de instelling van het lasapparaat, zodat de ogen bij elke klus voldoende beschermd zijn.
Q 17Na een Duitse aanval op welke haven zagen de Amerikanen de voordelen van lassen in?
New York
De Amerikanen twijfelden aanvankelijk, maar lassen stelde hen in staat hun beschadigde schepen snel te repareren.
Q 18Hoe heet de verzwakking van een constructie door klinknagels en bouten?
Perforatie-effect
Lasverbindingen hebben dit nadeel niet: ze geven een goede krachtoverdracht zonder dat er gaten in het materiaal geboord hoeven te worden.
Q 19In welk jaar werd MIG/MAG-lassen, een proces met constant toegevoerde draad, aangekondigd?
1948
Het proces ontstond als antwoord op de lage neersmelt per tijdseenheid van TIG, dat ongeschikt was voor zware lassen.
Q 20Tot welk nummer loopt de gradatienummering van lasglaasjes?
16
De nummering begint bij 4. Hoe hoger het nummer, hoe meer straling het donkere glaasje absorbeert en dus filtert.
Q 24In welk jaar debuteerde het lasproces met gevulde draad?
1958
De zelfbeschermende draadelektrode kon zonder of met weinig gas worden gebruikt, wat met automatische apparatuur de lassnelheid flink verhoogde.
Q 25Wie noemde Herodotus in de 'Historiën' als uitvinder van het lassen van ijzer?
Glaucus van Chios
Herodotus schreef dit in de 5e eeuw voor Christus. De Griekse geschiedschrijver legde de uitvinding nadrukkelijk bij één man, die het eigenhandig zou hebben bedacht.
Q 26In welk jaar publiceerde Vannoccio Biringuccio het boek 'De la Pirotechnia'?
1540
Het was het eerste Europese boek dat zich bezighield met metaalbewerking en metallurgie, en het verscheen midden in de Renaissance.
Q 27In welk jaar werd een extrusieproces ontwikkeld dat elektrodebekledingen veel goedkoper maakte?
1927
Goedkopere bekledingen zorgden voor een enorme toename van booglassen in de jaren dertig en veertig, tot in de Tweede Wereldoorlog.
Q 28In welk jaar kreeg de Engelsman Wilde het eerste patent op een lasproces toegewezen?
1865
Het patent kwam ruim zestig jaar na de ontdekking van de elektrische boog, maar nog voordat die boog praktische toepassingen kreeg.
Q 29Wie bedacht rond 1900 een beklede elektrode die een stabielere boog gaf?
A.P. Strohmenger
De bekleding stabiliseerde de boog en beschermde het materiaal tegen onvolkomenheden, waardoor booglassen uiteindelijk autogeen lassen verdrong.
Q 30In welk jaar patenteerde Benardos het handmatig booglassen met een geïsoleerd handvat?
1887
De metalen elektrode en het geïsoleerde handvat maakten het voor het eerst mogelijk om met de hand te booglassen, een grote stap in dat decennium.