Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De lift is een van de stille helden van de moderne stad: zonder verticaal transport waren wolkenkrabbers, warenhuizen en ziekenhuizen ondenkbaar. Toch gaat de geschiedenis ervan veel verder terug dan de industriële revolutie. Deze quiz neemt je mee langs hefwerktuigen uit de oudheid, de beroemde valdemonstratie van Elisha Otis en de techniek achter tractieliften en hydraulische liften. Ook veiligheidsvoorzieningen, bediening en de normen in Nederland en België komen aan bod. Hoeveel verdiepingen haal jij?
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welk Romeins bouwwerk werden gladiatoren en wilde dieren met een soort lift naar de arena gebracht?
Colosseum
Ook de Egyptenaren gebruikten waarschijnlijk al hefwerktuigen, namelijk bij de bouw van de piramides.
Q 02Welke Griekse uitvinder ontwierp in de oudheid een hefwerktuig met touwen en katrollen?
Archimedes
Bij dit hefwerktuig werden de hijskabels om een haspel gewonden, aangedreven met bomen en een windas.
Q 03Wat gebeurde er tijdens de beroemde liftdemonstratie van Otis toen de kooi bijna boven was?
De hijskabel werd doorgehakt
Een medewerker van Otis voerde de ingreep uit, terwijl de uitvinder zelf in de kooi stond.
Q 04In welk jaar bouwde Elisha Otis de eerste lift met een veiligheidsinrichting tegen kabelbreuk?
1852
Kort na zijn spectaculaire demonstratie kreeg Otis zijn eerste opdrachten voor veilige liften.
Q 05Hoe diep moest het gat voor de plunjer van een vroege hydraulische goederenlift zijn?
Even diep als het gebouw hoog was
De hefhoogte van zo'n lift kon nooit groter zijn dan de lengte van de plunjer, die door waterdruk uit pompen werd uitgeschoven.
Q 06Waar demonstreerde Elisha Otis zijn veilige lift tijdens een wereldtentoonstelling?
Crystal Palace in New York
Otis nam bij de demonstratie zelf plaats in de kooi om het publiek te overtuigen van zijn valbeveiliging.
Q 07Welke Romeinse keizer had een lift in zijn paleis?
Nero
Bij opgravingen op de heuvel van de paleizen van Augustus en Tiberius zijn delen van schachten en lagers van leischijven gevonden.
Q 08Welke stad kreeg in 1823 zijn ‘stijgende kamer’?
Londen
Kort daarna bracht de industriële revolutie stoommachines die via loopwielen en platte riemen goederenliften aandreven.
Q 09Waarmee werkt het veiligheidssysteem van Otis in de liftschacht?
Getande geleiderails
Zodra de trek van de kabel wegvalt, grijpen klauwen aan de kooi in de rail en houden ze de val tegen.
Q 10In welk Eindhovens gebouw bevindt zich een bekende plunjerlift?
Evoluon
Bij een plunjerlift bepaalt de lengte van de plunjer de hoogte waarover de kooi zich kan verplaatsen.
Q 11Waarom gelden trommelliften als onveilig?
De kooi kan door het schachtplafond getrokken worden
Bij trommelliften worden de kabels of kettingen op een trommel opgewonden en is een contragewicht niet nodig.
Q 12Welke Franse koning liet in Versailles een echte personenlift bouwen?
Lodewijk XV
Deze hoflift was al voorzien van een contragewicht, lang voordat de industriële revolutie de lifttechniek vooruit hielp.
Q 13Hoeveel stijgt de kooi bij een 1:2-ophanging als de kabel twee centimeter over de schijf loopt?
1 centimeter
Q 21In welke Amerikaanse staat werd liftpionier Elisha Otis in 1811 geboren?
Vermont
Otis werd geboren in het plaatsje Halifax op 3 augustus 1811.
Q 22In welk jaar verkocht Elisha Otis zijn eerste personenlift aan een bedrijf in New York?
1857
Otis overleed al vier jaar na deze eerste verkoop, op 8 april 1861.
Q 23Hoe heetten de zoons die na 1861 het liftenbedrijf van Elisha Otis overnamen?
Charles en Norton
De broers richtten na de dood van hun vader de firma ‘Otis Brothers & Co’ op.
Q 24Welke uitvinding maakte het mogelijk de wormoverbrenging bij tractieliften weg te laten?
Bij deze manier van ophangen worden de krachten in de kabels gehalveerd.
Q 14Welke vernieuwing introduceerde de firma Otis vijftien jaar na 1873?
Direct aangedreven elektrische lift
De nieuwe aandrijving betekende een enorme comfortverbetering voor de passagiers.
Q 15In welk boek beschreef de Romeinse architect Vitruvius al een liftplatform?
‘De architectura’
Vitruvius was behalve architect ook militair; zijn werk over de bouwkunst bleef eeuwenlang het standaardwerk.
Q 16Welk onderdeel houdt de kooi van een hydraulische lift op hoogte als de pomp uitschakelt?
Terugslagklep
Om de kooi te laten dalen wordt een parallel gemonteerde daalklep geopend, zodat de vloeistof uit de cilinder wegstroomt.
Q 17Welke woorden zou Elisha Otis hebben geroepen na zijn geslaagde valdemonstratie?
‘All safe, gentlemen!’
De toeschouwers huiverden toen de kabel werd doorgehakt, maar de kooi stond al na enkele centimeters stil.
Q 18Wat is het voordeel van platte hijsbanden in plaats van ronde hijskabels in een tractielift?
Kleinere tractieschijven zijn mogelijk
Zulke hijsbanden bestaan uit dunnere staalkabels die in een platte band zijn verwerkt.
Q 19Hoeveel liften had de firma Otis in 1873 al geplaatst in kantoren, warenhuizen en hotels?
2.000
Het bedrijf leverde destijds vooral aan kantoorgebouwen, warenhuizen en hotels in de Verenigde Staten.
Q 20Hoeveel procent van het hefvermogen weegt het contragewicht van een tractielift méér dan de kooi?
40 of 50%
Doordat het contragewicht zwaarder is dan de lege kooi, is minder energie nodig om de lift aan te drijven.
Frequentieregelaar
Dit principe wordt toegepast bij machinekamerloze liften, waarbij de liftmachine in de schacht hangt.
Q 25Voor welk paleis ontwierp Ivan Kulibin in 1795 een lift met een schroefhefmechanisme?
Winterpaleis in Sint-Petersburg
Kulibin was een Russische uitvinder; zijn schroefmechanisme verving de touwen en katrollen van oudere hefwerktuigen.
Q 26Op welk onderdeel zit bij een klassieke tractielift de mechanische rem?
De wormas
De rem houdt de machine ook in stilstand zolang de elektromotor niet draait.
Q 27Waarvoor diende de lift die rond het jaar 1000 in het werk van Ibn Khalaf al-Muradi werd beschreven?
Een stormram omhoog brengen
De beschreven lift moest het belegeringswerktuig naar een hoger gelegen niveau brengen bij de bestorming van een fort.
Q 28Welke mijnbouwingenieur introduceerde in 1877 de eerste tractielift?
Friedrich Kroepe
Dankzij de tractielift waren de enorme trommels om hijskabels op en af te winden niet meer nodig.
Q 29Hoeveel buitenlandse liftfabrikanten kochten de gebroeders Otis in 1898 op?
14
Door deze overnames groeide het familiebedrijf uit tot de Otis Elevator Company, en vijf jaar later volgde het liftontwerp dat we nu nog kennen.
Q 30Welke maîtresse bezocht de Franse koning discreet via zijn personenlift in Versailles?
Gravin Châteauroux
De gravin woonde precies één verdieping boven de koninklijke vertrekken, wat de lift zo handig maakte.