Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Marcus Aurelius regeerde van 161 tot 180 over het Romeinse rijk en geldt als het toonbeeld van een rechtvaardig heerser. Tussen de veldtochten door schreef hij zijn Meditaties, persoonlijke notities die nog altijd gelezen worden. Deze quiz loopt zijn leven langs: zijn jeugd en adoptie, het gedeelde keizerschap, de oorlogen aan de grens en zijn opvolging. Ook zijn geschriften komen aan bod, van de eerste druk tot de Nederlandse vertalingen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke voorchristelijke deugden van Rome belichaamde Marcus Aurelius als heerser?
Stoïcijnse
Velen zagen hem als toonbeeld van een rechtvaardig en menselijk heerser. Zijn notities gelden nog steeds als literair monument voor de filosofie van dienst en plicht.
Q 02Welke zoon van Marcus Aurelius overleefde als enige zijn kinderjaren?
Commodus
Meer dan de helft van de kinderen uit het keizerlijke huwelijk stierf al jong. De overlevende zoon volgde zijn vader in 180 op.
Q 03In welke speelfilm wordt Marcus Aurelius gedood door zijn eigen zoon?
Gladiator
De film uit 2000 wijkt daarmee af van de geschiedenis: de keizer stierf, uitgeput door jaren van oorlog, een gewone dood op 17 maart 180.
Q 04Van welke reeks Romeinse heersers was Marcus Aurelius de laatste?
Vijf Goede Keizers
Met zijn dood kwam een eind aan wat de gouden eeuw van het Imperium wordt genoemd. Hij regeerde van 161 tot 180.
Q 05Welk gebergte trokken de Marcomanni en de Quadi over om Italië binnen te vallen?
Alpen
Beide keizers kwamen in actie en drongen de Germaanse stammen terug tot voorbij de bergen. In 169 keerden zij terug naar Rome.
Q 06Wie stelde Marcus Aurelius meteen na zijn aantreden aan als medekeizer?
Lucius Verus
Het gedeelde keizerschap duurde van 161 tot 169. De medekeizer vertrok al in 162 naar de oostelijke provincies, waar grote onlusten waren uitgebroken.
Q 07In welke taal schreef Marcus Aurelius tijdens een veldtocht zijn werk Ta eis heauton?
Grieks
Het was in die tijd de taal van de filosofie. Het werk ontstond tussen 170 en 180 en beschrijft hoe iemand te midden van een conflict zijn gemoedsrust kan vinden en behouden.
Q 08Op welke Italiaanse euromunt staat het ruiterstandbeeld van Marcus Aurelius?
50 eurocent
Hetzelfde ruiterstandbeeld staat op het kunstwerkje dat winnaars van het Internationaal filmfestival van Rome mee naar huis krijgen.
Q 09In welke levensfase schreef Marcus Aurelius de notities van Ta eis heauton?
Laatste levensjaren
In de notities reflecteert hij op het overwinnen van emotionele problemen en op de nietigheid van de mens en zijn bekommernissen binnen de kosmos en de eeuwigheid.
Q 10Door wie moest Marcus Aurelius volgens een keizerlijk besluit uit 138 geadopteerd worden?
Antoninus Pius
Het besluit viel kort voor de dood van de regerende keizer. Een jaar later, in 139, verwierf Marcus al de titel Caesar.
Q 11Wat gold in de klassieke geschiedschrijving als de grootste fout van Marcus Aurelius?
Zijn zoon tot opvolger benoemen
Zijn voorgangers kozen telkens een capabele adoptiefzoon. Marcus Aurelius, anders zo wijs, brak met die traditie.
Q 12Wat brachten de troepen van Marcus Aurelius' medekeizer mee terug uit het oosten?
Pestepidemie
De ziekte teisterde grote delen van het keizerrijk en ook Rome zelf. De medekeizer zelf was nog in triomf teruggekeerd.
Q 13Wat betekent Ta eis heauton, de titel van Marcus Aurelius' Meditaties, ongeveer?
Aan zichzelf
Q 21Onder welke naam werd Marcus Aurelius in 121 geboren?
Marcus Annius Verus
Hij was een neef van Faustina de Oudere. Na de vroege dood van zijn vader werd hij grootgebracht door zijn grootvader, die dezelfde naam droeg.
Q 22Met welke leermeester voerde Marcus Aurelius een correspondentie die bewaard is gebleven?
Fronto
Hij onderwees de latere keizer in de retorica. De brieven verschenen in 2019 in een Nederlandse verzamelbundel met de titel Evenveel van jou als van mezelf.
Q 23Hoeveel kinderen kreeg Marcus Aurelius met zijn echtgenote?
13
Meer dan de helft van hen stierf gedurende de kinderjaren. Het huwelijk was gesloten in 145.
In het Nederlands verscheen het boek onder meer als Overpeinzingen, Persoonlijke notities en Zelfbespiegelingen.
Q 14Op welk moment van de dag schreef Marcus Aurelius op campagne meestal zijn bedenkingen op?
Avond
Hij schreef in zijn legertent, op campagne tegen de barbaren, waarschijnlijk vooral om zichzelf te troosten en zijn ideeën te ordenen.
Q 15Van de leer van welke filosoof was Marcus Aurelius een aanhanger?
Epictetus
Tijdens zijn jeugd en ook later als keizer besteedde hij veel tijd aan de filosofiestudie. Zijn keizerschap duurde meer dan 20 jaar.
Q 16Met welke dochter van zijn adoptiefvader verloofde Marcus Aurelius zich in 139?
Faustina de Jongere
Voor deze verloving werd een eerdere, met de dochter van Aelius, ontbonden. Het huwelijk volgde in 145.
Q 17Waaruit komt volgens Marcus Aurelius alles voort, om er later weer naar terug te keren?
Natuur
Een ander sterk thema in zijn notities is het behouden van focus: zonder afleiding leven en toch vasthouden aan sterke ethische principes.
Q 18Op welke leeftijd stierf Marcus Aurelius in het jaar 180?
58
Hij stierf op 17 maart, uitgeput door jaren van oorlog. Twee jaar eerder had hij opnieuw naar de grensgebieden moeten vertrekken.
Q 19Welke eretitel kreeg Marcus Aurelius in 172 na geslaagde veldtochten samen met zijn zoon?
Germanicus
De oorlogen aan de noordgrens hielden de keizer jarenlang weg uit Rome. Tientallen taferelen van die strijd zijn daar nog te zien op een zuil.
Q 20Tot welk geslacht behoorde de Romeinse keizer Marcus Aurelius?
Antonini
Zijn volledige Latijnse keizersnaam luidde Marcus Aurelius Antoninus Augustus.
Q 24Op welke piazza in Rome staat de zuil met taferelen van Marcus Aurelius' veldtocht?
Colonna
De oorlogen aan de Germaanse grens verhinderden de keizer acht jaar lang om lange tijd in de hoofdstad te blijven.
Q 25Welke gouverneur van Syria kwam in opstand tegen Marcus Aurelius?
Avidius Cassius
De opstand kwam op gang toen de keizer in 175 zo ziek werd dat hij op sterven leek te liggen. Hij genas echter en sloeg de opstand neer.
Q 26Sinds welke keizer gold de traditie van adoptiefkeizers waarmee Marcus Aurelius brak?
Nerva
Volgens die traditie wees een keizer een capabele adoptiefzoon aan als opvolger. Marcus Aurelius liet de macht aan zijn eigen zoon.
Q 27In welk land ligt Óc Eo, waar munten met de beeltenis van Marcus Aurelius zijn teruggevonden?
Vietnam
Dichter bij huis is de keizer ook op geld te vinden: een Italiaanse euromunt toont zijn ruiterstandbeeld.
Q 28Hoe oud was Marcus Aurelius toen voor hem een eerste verloving werd gearrangeerd?
15
De bruid was de dochter van Lucius Aelius Verus Caesar, de beoogde troonopvolger. Die stierf echter voortijdig, waarna de plannen moesten worden gewijzigd.
Q 29In welk jaar verhief Marcus Aurelius zijn zoon in Rome tot Augustus?
177
Vader en zoon deelden daarna drie jaar lang de keizerlijke macht. Al een jaar later moest de keizer opnieuw naar de grensgebieden.
Q 30Waar ligt de enige overlevende volledige kopie van het manuscript van Marcus Aurelius' werk?
Vaticaanse Bibliotheek
De eerste gedrukte uitgave uit 1558 ging terug op een ander manuscript, dat inmiddels verloren is gegaan.