Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Michail Gorbatsjov was de laatste leider van de Sovjet-Unie. Met glasnost en perestrojka wilde hij het communisme redden, maar hij maakte krachten los die hij niet meer kon beheersen. Deze quizvragen gaan over zijn jeugd in Stavropol, zijn weg naar de top, de hervormingen en de mislukte staatsgreep van augustus 1991. Ook de jaren na zijn aftreden komen aan bod, tot en met een bezoek aan Groningen.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke prijs ontving Michail Gorbatsjov op 10 december 1990?
Nobelprijs voor de Vrede
Hij kreeg de onderscheiding voor zijn rol bij het einde van de Koude Oorlog; zijn hervormingen leidden onbedoeld ook tot het uiteenvallen van de Sovjet-Unie.
Q 02Welk opvallend kenmerk had Michail Gorbatsjov op zijn voorhoofd?
wijnvlek
De vlek was groot en maakte van de Sovjetleider een opvallende verschijning.
Q 03Welke kernramp werkte als katalysator voor de hervormingen van Gorbatsjov?
Tsjernobyl
De ramp bracht veel van de toenmalige problemen van de Sovjet-Unie duidelijk naar boven.
Q 04Wat betekent ‘glasnost’, een van de leuzen waarmee Gorbatsjov regeerde?
openheid
De andere twee leuzen waren ‘uskorenie’ (economische intensivering) en ‘perestrojka’ (hervorming); in het buitenlands beleid voerde hij ‘het nieuwe denken’ in.
Q 05In welk land vocht de Sovjet-Unie een uitzichtloze strijd toen Gorbatsjov aan de macht kwam?
Afghanistan
Daarnaast waren de militaire uitgaven enorm hoog en dreigden er binnenlandse onlusten wegens de slechte economische situatie.
Q 06Onder welke president streefden de VS de Sovjet-Unie militair voorbij toen Gorbatsjov aantrad?
Ronald Reagan
De Amerikanen bouwden hun koppositie steeds verder uit, terwijl de Sovjetindustrie sterk verouderd was.
Q 07Naar welk schiereiland vlogen de coupplegers van 1991 om Gorbatsjov in zijn datsja te treffen?
Krim
Gorbatsjov weigerde hen te ontmoeten en herriep al hun maatregelen zodra de communicatielijnen waren hersteld.
Q 08Welke organisatie werd achter Gorbatsjovs rug om opgericht als opvolger van de Sovjet-Unie?
GOS
Het was in werkelijkheid een zeer losse overkoepelende organisatie zonder werkelijke macht; die kwam bij de voormalige deelrepublieken te liggen.
Q 09Op welke leeftijd overleed Michail Gorbatsjov na een lang ziekbed?
91
Hij stierf in augustus 2022 in een ziekenhuis in Moskou.
Q 10Binnen hoeveel dagen mislukte de staatsgreep van augustus 1991 tegen Gorbatsjov?
twee
Gorbatsjov bleef aan de macht, maar de gebeurtenis destabiliseerde de Sovjet-Unie en droeg bij aan de ondergang van de Communistische Partij.
Q 11Welke studie rondde Gorbatsjov in 1955 af aan de staatsuniversiteit van Moskou?
rechten
Tijdens zijn studententijd werd hij lid van de communistische partij, waarin hij meteen zeer actief was.
Q 12Welk ballet zond de Sovjettelevisie tijdens de coup van 1991 zo'n 11 uur non-stop uit?
Het zwanenmeer
De muziek is van Tsjaikovski; in het hele land waren mensen in de war en bang, omdat er te weinig informatie was over wat er gebeurde.
Q 13Na de dood van welke Sovjetleider kwam Gorbatsjov in 1985 aan de macht?
Konstantin Tsjernenko
Als algemeen leider van het Politburo was Gorbatsjov vanaf dat moment de nieuwe machthebber van het land.
Q 21Voor hoeveel maanden riepen de coupplegers in augustus 1991 de noodtoestand uit?
zes
De noodtoestand ging in op 19 augustus om 04.00 uur Moskou-tijd; alle kranten behalve de communistische kregen een verschijningsverbod.
Q 22Welk hoofd van de KGB liet in december 1990 al onderzoeken hoe de macht te grijpen viel?
Vladimir Krjoetsjkov
Hij gold als het meesterbrein achter de couppoging van augustus 1991 tegen Gorbatsjov.
Q 23In welk Nederlands museum opende Gorbatsjov in 2003 een tentoonstelling van Russische kunst?
Groninger Museum
Dat deed hij op 13 december van dat jaar; als oud-president werd hij vaak in het Westen uitgenodigd als spreker.
Q 14Wat voor werk deed de jonge Gorbatsjov aanvankelijk op collectieve boerderijen?
oogstmedewerker
Hij kwam uit een boerenfamilie in de kraj Stavropol, in het zuiden van Rusland.
Q 15Welke Sovjetleider haalde Gorbatsjov naar Moskou, maar was te vaak ziek om te hervormen?
Joeri Andropov
Hij wilde al veranderingen doorvoeren, maar kon er geen begin mee maken; ook zijn opvolger was te ziek om veel uit te richten.
Q 16Bij de herdenking van welke gebeurtenis verweet Gorbatsjov het Westen in 2014 woordbreuk?
val van de Berlijnse Muur
Het ging om de 25e verjaardag; volgens hem hadden westerse landen bovendien geprofiteerd van het op dat moment verzwakte Rusland.
Q 17Welke Sovjetleider werd in 1964 afgezet, een voorbeeld voor de coupplegers van 1991?
Nikita Chroesjtsjov
Dat deden Leonid Brezjnev en zijn medestanders; de samenzweerders van 1991 wilden toeslaan terwijl Gorbatsjov buiten Moskou op vakantie was.
Q 18In welke plaats stond de datsja waar Gorbatsjov in augustus 1991 vakantie hield?
Foros
Hij vloog er op 4 augustus met zijn gezin heen en was van plan op 19 augustus naar Moskou terug te keren.
Q 19Onder welke bijnaam stond het Staatscomité van de Noodtoestand uit 1991 bekend?
Bende van Acht
Het comité moest tijdens de noodtoestand leiding geven aan de overheid; alle samenzweerders hadden er zitting in.
Q 20Op welke datum zou het Nieuwe Unieverdrag van Gorbatsjov worden ondertekend?
20 augustus 1991
Het verdrag zou de individuele republieken meer autonomie geven; de samenzweerders besloten daarom dat het tijd was om te handelen.
Q 24Welke sovjetrepubliek verklaarde zich in april 1991 onafhankelijk, na de Baltische staten?
Georgië
Estland, Letland en Litouwen hadden dat al in het voorjaar van 1990 gedaan.
Q 25Hoe liet Gorbatsjov zich in december 2011 horen bij de protesten tegen de verkiezingsuitslag?
videoboodschap
De betogers meenden dat Verenigd Rusland, de partij van premier Poetin, de parlementsverkiezingen dankzij fraude had gewonnen.
Q 26In welk dorp werd Michail Gorbatsjov op 2 maart 1931 geboren?
Privolnoje
Later was hij van 1985 tot 1991 secretaris-generaal van de CPSU en van 1990 tot 1991 president van de Sovjet-Unie.
Q 27Met welke zakenman wilde Gorbatsjov in 2008 een nieuwe politieke partij stichten?
Alexander Lebedev
De partij zou Onafhankelijke Democratische Partij gaan heten, maar na de aankondiging werd er weinig meer van vernomen.
Q 28In welke Duitse stad werd Gorbatsjov in 2006 aan zijn rechterhalsslagader geopereerd?
München
De operatie vond plaats op 21 november van dat jaar.
Q 29Gorbatsjov was erelid van de Club van Rome, maar gewoon lid van de Club van welke stad?
Madrid
Daarnaast was hij ook erelid van de Club van Boedapest.
Q 30Welke Schotse band bracht in 1989 het album ‘In Gorbachev We Trust’ uit?
The Shamen
De plaat verscheen in het jaar van de omwentelingen in Oost-Europa, toen de Sovjetleider in het buitenland zeer populair was.