Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De NAVO werd in 1949 opgericht als militair bondgenootschap van twaalf westerse landen en groeide sindsdien uit tot een organisatie met ruim dertig lidstaten. Deze quizvragen gaan over het verdrag en zijn bekendste artikelen, de uitbreidingen, het hoofdkwartier, de missies en de afspraken over defensie-uitgaven. Van instapvragen tot weetjes voor kenners: test wat je weet over ruim 75 jaar bondgenootschap.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01In welke stad bevindt zich het politieke hoofdkwartier van de NAVO?
Brussel
In dezelfde stad zetelt ook de Noord-Atlantische Raad, waarin de permanente vertegenwoordigers van de lidstaten zitten.
Q 02Welke Nederlandse oud-premier werd op 1 oktober 2024 secretaris-generaal van de NAVO?
Mark Rutte
De secretaris-generaal is de hoogste burgerfunctie van de organisatie en wordt traditioneel door een Europeaan vervuld.
Q 03In welke stad werd in 1949 het Noord-Atlantisch Verdrag getekend?
Washington
De ondertekening was op 4 april; ten tijde van de oprichting werd het bondgenootschap ook wel het Atlantisch Pact genoemd.
Q 04Na welke gebeurtenis verklaarde de NAVO artikel 5 voor het eerst van toepassing?
Aanslagen van 11 september 2001
De NAVO stond de Verenigde Staten kort daarna bij met AWACS-radarvliegtuigen; Operatie Enduring Freedom was daarentegen geen NAVO-missie.
Q 05Welk bondgenootschap ontstond in 1955 als communistische tegenhanger van de NAVO?
Warschaupact
Het verbond van Oostbloklanden bestond van 1955 tot 1991, het jaar waarin het werd opgeheven.
Q 06Welk land werd op 7 maart 2024 officieel lid van de NAVO?
Zweden
Het land voerde tot dan bewust een beleid van neutraliteit; zijn marine en luchtmacht kunnen een schakel zijn tussen de Atlantische Oceaan en de Baltische staten.
Q 07Hoeveel lidstaten telde de NAVO in 2024?
32
Het bondgenootschap begon in 1949 met twaalf landen, waaronder Nederland, België en Luxemburg.
Q 08Naar welk land trok een coalitie van NAVO-landen in 2001 om Al Qaida te verdrijven?
Afghanistan
Daar waren de Taliban aan de macht, die onderdak boden aan terroristische groeperingen; hun regime werd na een zwaar offensief omvergeworpen.
Q 09Welke stad blokkeerde de Sovjet-Unie in 1948 na de invoering van de Deutsche Mark?
Berlijn
In hetzelfde jaar grepen de communisten de macht in Tsjecho-Slowakije; een jaar later werd de NAVO opgericht.
Q 10In welke stad spraken de NAVO-landen in juni 2025 een defensienorm van vijf procent af?
Den Haag
Van die norm moet 3,5 procent naar de kernverdediging gaan en 1,5 procent naar onder meer kritieke infrastructuur en civiele weerbaarheid.
Q 11Welke Sovjetleider stemde ermee in dat het gebied van de voormalige DDR NAVO-gebied werd?
Gorbatsjov
Dat gebeurde bij de Duitse hereniging op 3 oktober 1990, een jaar na de val van de Muur.
Q 12Welke president vroeg op 30 september 2022 opnieuw het NAVO-lidmaatschap van Oekraïne aan?
Zelensky
Hij vroeg om een versnelde toetreding, meteen nadat Rusland de oblasten Donetsk, Cherson, Loehansk en Zaporizja had geannexeerd.
Q 13Onder welke president verliet Frankrijk in 1966 de militaire samenwerking van de NAVO?
Charles de Gaulle
Frankrijk was een nucleaire macht geworden en bleef politiek lid; het hoofdkwartier van het bondgenootschap verhuisde daarop naar België.
Q 21Voor welke regio is het Samenwerkingsinitiatief van Istanboel uit 2004 een dialoogplatform?
Midden-Oosten
Het initiatief werkt op dezelfde wijze als de Mediterrane Dialoog, die in 1994 werd opgezet voor Israël en de landen in Noord-Afrika.
Q 22Welk land vroeg de NAVO op 10 september 2025 om artikel 4 te activeren?
Polen
Aanleiding waren Russische drones op weg naar Oekraïne die het luchtruim schonden en vervolgens werden neergehaald.
Q 23Hoe heette de NAVO-operatie met luchtaanvallen tijdens de Kosovo-oorlog in 1999?
Allied Force
De luchtaanvallen op Servische doelen duurden van 23 maart tot 10 juni 1999 en hadden geen toestemming van de VN-Veiligheidsraad.
Q 14Welke twee landen traden in februari 1952 als eerste nieuwkomers toe tot de NAVO?
Turkije en Griekenland
Na deze eerste uitbreiding volgden de Bondsrepubliek Duitsland in 1955 en Spanje in 1982.
Q 15Welk NAVO-programma moet het vertrouwen met landen van de voormalige Sovjet-Unie vergroten?
Partnerschap voor vrede
Het programma werd op 10 en 11 januari 1994 opgericht; ook andere staten zochten contact om aan enkele activiteiten mee te doen.
Q 16Waar spraken de NAVO-landen in 2014 af te streven naar 2% van het bbp voor defensie?
Wales
Aanleidingen waren de annexatie van de Krim door Rusland en de terreurdreiging vanuit IS.
Q 17Welk EU-land verklaarde in 1955 voor eeuwig neutraal te blijven en bleef buiten de NAVO?
Oostenrijk
De verklaring volgde toen het land na de inwerkingtreding van zijn Staatsverdrag weer zelfstandig werd.
Q 18Welk drietal landen sloot zich op 12 maart 1999 aan bij de NAVO?
Tsjechië, Polen en Hongarije
Het was de eerste uitbreiding na het einde van de Koude Oorlog; op 29 maart 2004 volgden nog eens zeven landen.
Q 19Waarin voorziet artikel 4 van het Noord-Atlantisch Verdrag als een lidstaat wordt bedreigd?
Consultatie tussen de verdragsgenoten
Turkije deed er in februari 2003 een beroep op vanwege de gespannen situatie rond buurland Irak.
Q 20Welk Russisch luchtafweersysteem wilde NAVO-lid Turkije aanschaffen?
S-400
De Verenigde Staten weerden Turkije daarop uit de ontwikkeling van het gevechtsvliegtuig F-35.
Q 24Als hoeveelste lid trad Spanje in 1982 toe tot de NAVO?
zestiende
Spanje was de laatste nieuwkomer tijdens de Koude Oorlog; pas op 12 maart 1999 volgde een nieuwe uitbreiding.
Q 25Welke in 1992 opgerichte organisatie rond Rusland geldt als tegenhanger van de NAVO?
CSTO
Naast Rusland doen Armenië, Kazachstan, Kirgizië, Tadzjikistan en Wit-Rusland mee aan dit militaire bondgenootschap.
Q 26Welke drie landen blokkeerden op 10 februari 2003 met een veto NAVO-steun aan Turkije?
Frankrijk, Duitsland en België
Turkije had om hulp gevraagd vanwege de gespannen situatie rond buurland Irak; zes dagen later kwam er toch overeenstemming.
Q 27Onder welke president nam Oekraïne tussen 2010 en 2014 afstand van zijn NAVO-ambitie?
Viktor Janoekovytsj
Oekraïne koos toen voor een positie buiten de blokken, maar de NAVO hield de deur uitdrukkelijk open.
Q 28Welke troepenmacht activeerde de NAVO voor het eerst na de Russische inval in Oekraïne in 2022?
NATO Response Force
Voltallig is de eenheid 40.000 militairen sterk; rond 7000 militairen werden verdeeld over enkele Oost-Europese lidstaten.
Q 29Naar welke stad is het incident van 28 februari 1994 genoemd, de eerste NAVO-gevechtsactie?
Banja Luka
Pas 45 jaar na de oprichting in 1949 kwam het bondgenootschap voor het eerst feitelijk in gevecht.
Q 30Welke NAVO-topman meldde op 16 februari 2003 een akkoord over steun aan Turkije?
George Robertson
Frankrijk, dat zich al langer een aparte plaats binnen de NAVO had toebedeeld, deed aan die overeenstemming nog niet mee.