Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een parachute of valscherm remt een val af door wrijving met de lucht. Het idee is eeuwenoud, maar de moderne parachute ontstond pas rond de Eerste Wereldoorlog. Deze quiz gaat over de pioniers, de onderdelen en de werking van het scherm, over storingen en veiligheid, en over parachutespringen als sport en bij het leger. Van de eerste sprong uit een luchtballon tot wingsuits en recordsprongen: test wat je weet.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoe heet het parachutespringen vanaf bergen, gebouwen of andere vaste hoge objecten?
basejumpen
Gewoon parachutespringen gebeurt juist uit een luchtvoertuig, zoals een vliegtuig of een ballon.
Q 02Bij welke discipline draagt een springer een pak met vleugels tussen armen en benen?
wingsuitvliegen
De vleugels geven lift, waardoor de vrije val langer duurt en de springer ook horizontale afstanden kan afleggen.
Q 03Welke parachute helpt militaire straaljagers na de landing sneller tot stilstand te komen?
remparachute
Ook de space shuttle gebruikte er vroeger een; hij zit in de staart en gaat net na de landing open om de uitrolafstand in te korten.
Q 04Wie sprong op 14 oktober 2012 vanaf de recordhoogte van 39.045 meter?
Felix Baumgartner
Twee jaar later, in oktober 2014, werd dit hoogterecord alweer verbeterd met een sprong van 41 km.
Q 05In welke richting ten opzichte van de wind landt een parachutist bij voorkeur?
tegen de wind in
Afhankelijk van hoe hard het waait stapt de parachutist gewoon op de grond of moet hij nog een stukje flink hardlopen.
Q 06Hoe wordt de fase van vrije val vóór het openen van de parachute genoemd?
skydiving
Vaak gaat het scherm niet meteen open; bij een gemiddelde sprong duurt die fase ongeveer een minuut.
Q 07Hoe heet de ervaren springer aan wie een onervaren springer bij een duosprong vastzit?
tandemmaster
Hij staat in voor het goede verloop van de sprong en is ook degene die de parachute met de hand opent.
Q 08Voor welke hulpdienst springen de Amerikaanse smokejumpers boven afgelegen gebieden?
brandweer
Rusland heeft met Avialesoochrana een vergelijkbare dienst die per parachute afgelegen locaties bereikt.
Q 09Welke vorm had het parachuteontwerp dat Leonardo da Vinci in 1483 tekende?
piramide
Da Vinci was de eerste westerse wetenschapper met zo'n ontwerp; het was van onderen open.
Q 10In welk land werden, waarschijnlijk in de veertiende eeuw, de eerste parachutesprongen gemaakt?
China
Pas in 1483 volgde in het Westen een eerste wetenschappelijk ontwerp voor een valscherm.
Q 11Hoe heet het koord dat de sluiting van de parachutezak met het vliegtuig verbindt?
static line
Zo gaat het scherm automatisch open bij droppings van militairen, hobbyspringers en materiaal.
Q 12Wat hebben parachutisten extra nodig bij sprongen vanaf ongeveer zeven kilometer hoogte?
zuurstof
Militairen kiezen uit meerdere combinaties van afspronghoogte en openingstijdstip, afhankelijk van het risico op ontdekking.
Q 13Hoe noemen parachutisten het afremmen van het scherm zodat ze bij de landing gewoon afstappen?
flaren
Een beginner leert daarentegen een para-landing fall te maken om geen breuken op te lopen.
Q 21Op hoeveel meter hoogte springen militairen als grote groepen in korte tijd moeten afspringen?
400
Het scherm gaat daarbij zonder vertraging open door een lijn die met het vliegtuig verbonden is; meestal zijn het ronde parachutes.
Q 22In welk jaar maakte de fysicus Louis-Sébastien Lenormand de eerste sprong vanaf een toren?
1783
Lenormand gebruikte daarvoor een stijf valscherm; de eerste sprong vanuit een luchtballon volgde pas later.
Q 23Welke storing ontstaat als een lijn boven op de geopende parachute komt te liggen?
line over
Het scherm gaat dan niet volledig open; bij de meeste storingen werpt de springer de hoofdparachute af.
Q 14Hoeveel km/h bedraagt de verticale snelheid bij een gewone vrije val ongeveer?
190
Met een vleugelpak daalt een springer veel trager, terwijl hij horizontaal wel zo'n 200 km/h kan halen.
Q 15Welke Fransman maakte op 22 oktober 1797 de eerste parachutesprong vanuit een luchtballon?
André-Jacques Garnerin
Op vele honderden meters hoogte sneed hij de touwen naar de ballon door; na de veilige landing gaf een grote menigte hem een ovatie.
Q 16Hoe noemen parachutisten het afwerpen van de hoofdparachute bij een storing?
choppen
Pas daarna trekt de springer zijn reserveparachute, die hij voor zulke gevallen altijd bij zich heeft.
Q 17Waarvoor staat de afkorting AAD in de parachutesport?
Automatic Activation Device
Dit elektronische laatste redmiddel opent de reserveparachute als de springer dat zelf niet meer kan.
Q 18Hoe heet het kleine parachuutje dat als luchtanker de hoofdparachute naar buiten helpt trekken?
pilot chute
Het ontsnapt zodra de zak opengaat en daalt na de opening werkloos mee op het scherm.
Q 19Tijdens welke oorlog ontwikkelden de Amerikanen een rechthoekige parachute om ver te zweven?
Vietnamoorlog
Neergeschoten piloten konden zo van het land weg glijden en in de buurt van Amerikaanse oorlogsschepen neerkomen.
Q 20Vanaf hoeveel meter hoogte springt een leerling bij de AFF-opleiding meestal?
3800
AFF staat voor Accelerated Free Fall: na de vrije val opent de leerling of de instructeur het scherm met de hand.
Q 24Welke Amerikaan maakte in 1919 als eerste een vrije val met aansluitende parachutesprong?
Leslie Irvin
Dat was het eigenlijke begin van parachutespringen als sport, al brak die pas na de Tweede Wereldoorlog door bij het grote publiek.
Q 25Welke Rus bedacht in 1911 na een crash op een vliegshow een reddingsparachute voor piloten?
Gleb Kotelnikov
De Russische generaals vreesden dat piloten hun toestel te lichtvaardig zouden verlaten, waarna het initiatief bij de Amerikanen terechtkwam.
Q 26Welke bijnaam had de voorloper van de latere square parachutes en de parapente?
vliegende matras
Dankzij de rechthoekige vorm kon een springer tijdens het neerkomen grote horizontale afstanden afleggen.
Q 27Voor welke Russische spaceshuttle werd wellicht de grootste parachute ter wereld gemaakt?
Boeran
Het scherm moest de opstuwraketten gecontroleerd laten neerdalen, maar de shuttle kwam het ontwikkelingsstadium nooit voorbij.
Q 28Welke Amerikaan verbeterde op 24 oktober 2014 het hoogterecord met een sprong van 41 km?
Alan Eustace
Hij was minder ervaren dan zijn voorganger, die in 2012 nog vanaf 39.045 meter was gesprongen.
Q 29Hoeveel meter is de diameter van de parachute voor de opstuwraketten van de Ariane V?
48
Dat is groter dan een flinke circustent; de uitgebrande raket van ongeveer 40 ton plonst zo met hooguit 25 m/s in de oceaan.
Q 30Op hoeveel sprongen viel er in Nederland in 2004 gemiddeld één blessure?
1448
In 1995 was dat nog één blessure op de 991 sprongen; de ernstigste ongevallen gebeuren meestal onder een goed geopend scherm.