Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De schrijfmachine veranderde in de negentiende eeuw hoe brieven en documenten werden gemaakt. Wat klerken eerst met de pen deden, ging voortaan met toetsen, hamertjes en een inktlint. Deze quizvragen gaan over de uitvinders en hun octrooien, de werking van wagen, rol en lint, het ontstaan van het QWERTY-toetsenbord en het leven op de typekamer. Ook de elektrische opvolgers, de opkomst van de tekstverwerker en de schrijfmachine in muziek en literatuur komen aan bod.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Wat staat er op de toetsen boven de letters van een schrijfmachine?
Cijfers
Leestekens waren er ook, maar minder dan op een computertoetsenbord van nu, dat de indeling van de typemachine heeft overgenomen.
Q 02Welk signaal waarschuwt op een schrijfmachine dat de regel bijna vol is?
Bel
Het signaal klinkt ongeveer zeven tekens voor het einde, zodat er nog ruimte is om het woord af te maken of een afbreekteken te typen.
Q 03Voor welke letter hadden veel Nederlandse schrijfmachines een extra toets?
ij
Zulke extra toetsen voor taalspecifieke letters kwamen boven op de gewone indeling van het toetsenbord.
Q 04Wat lag er tussen de vellen wanneer een typiste meerdere kopieën tegelijk typte?
Carbonpapier
Een fout herstellen was bewerkelijk: de hele bundel moest omhoog worden gedraaid om de foute letter op elke afdruk weg te halen.
Q 05Hoe heette de ruimte op grote kantoren waar handgeschreven brieven werden uitgetypt?
Typekamer
Mannen schreven hun brieven met de hand of dicteerden ze aan secretaresses, die ze soms in steno noteerden en daarna uitwerkten.
Q 06Naar welke rij toetsen is het QWERTY-toetsenbord genoemd?
Bovenste letterrij
Aanvankelijk hanteerden diverse fabrikanten elk hun eigen toetsenvolgorde. Bij elektrische machines en computers bleef de indeling gehandhaafd.
Q 07In welke richting schuift de wagen van een schrijfmachine na elke aangeslagen letter?
Links
Zo komt er plaats voor de volgende letter. Aan het einde van de regel gaat de wagen helemaal terug en draait de rol een stukje door.
Q 08Van welke schrijver was het eerste getypte manuscript, uit 1883?
Mark Twain
Het ging om het boek „Life on the Mississippi”. Uitgevers accepteerden van auteurs uitsluitend machineschrift.
Q 09Welke kleur heeft de onderzijde van sommige tweekleurige inktlinten?
Rood
De bovenzijde is zwart of donkerblauw. Met een aparte toets of hendel gaat het lint iets hoger of lager, zodat de andere kleur wordt gekozen.
Q 10Met welke vinger worden op een schrijfmachine de p, q, a en z aangeslagen?
Pink
Die vinger moest daarvoor voldoende kracht hebben. Bij mechanische machines waren juist deze letters vaak minder goed leesbaar.
Q 11Welke Amerikaan bedacht een toetsenvolgorde om vastlopende hamertjes te voorkomen?
Christopher Sholes
Lettercombinaties die vaak voorkomen kwamen aan verschillende kanten van het toetsenbord, zodat de hamertjes niet in elkaar verstrikt raakten.
Q 12Hoe heten de kopieën die ontstaan als twee of drie vellen tegelijk worden getypt?
Doorslagen
Sommige machines hebben er een speciaal hendeltje voor, dat een extra zware aanslag forceert zonder het lint te gebruiken.
Q 13Bij welk bedrijf kwam het patent op de eerste in serie gemaakte schrijfmachine terecht?
Remington
De firma maakte oorspronkelijk naaimachines en wapens. In 1873 kwam daar de eerste commerciële schrijfmachine uit de fabriek.
Q 21Van welk materiaal was het eenmalige lint dat het inktlint van de schrijfmachine verving?
Kunststof
Het oude inktlint verloor vrij snel zijn scherpte. De opvolger werd in wegwerpcassettes geleverd.
Q 22In welk ballet van Erik Satie speelt een schrijfmachine een rol?
Parade
Satie vond dat alles wat geluid maakt ook een muziekinstrument is.
Q 23In welk jaar meldde de pers ten onrechte dat de laatste schrijfmachinefabriek dichtging?
2011
Aanleiding was een verkeerd geïnterpreteerd persbericht van fabrikant Godrej Boyce, dat in april de wereld overging.
Q 24Welk land beschouwt Peter Mitterhofer als de uitvinder van de schrijfmachine?
Q 14Welke alternatieve indeling kregen sommige schrijfmachines in plaats van QWERTY?
Dvorak
De gangbare indeling is niet de meest efficiënte voor de handbeweging: ze is vermoedelijk gekozen om het vastraken van de letterarmen te beperken.
Q 15Welk woord typten verkopers volgens een fabeltje over QWERTY met maar één rij toetsen?
Typewriter
Het verhaal wil dat vertegenwoordigers zo lieten zien hoe makkelijk en snel de machine werkte. Het geldt als verzinsel.
Q 16Tot ongeveer welk jaar werd de schrijfmachine op kantoor vrijwel alleen door vrouwen bediend?
1980
De mannelijke werknemers schreven hun brieven met de hand of dicteerden ze aan secretaresses, die ze vervolgens uittypten.
Q 17In welke stad stond het Scryption, een museum voor schriftelijke communicatie?
Tilburg
Het museum was een thuis voor vele historische modellen van schrijfmachines, maar moest zijn deuren sluiten.
Q 18In welk jaar werd de eerste in serie geproduceerde schrijfmachine uitgevonden?
1867
Drie uitvinders werkten er als team aan in een werkplaats in Milwaukee. Zes jaar later begon de commerciële productie.
Q 19Hoe heet een lettertype waarin een brede m evenveel ruimte inneemt als een smalle i?
Niet-proportioneel
De oorzaak: de wagen met het vel papier schoof na elke aanslag over steeds dezelfde afstand op, zodat alle tekens precies onder elkaar staan.
Q 20Welk computerbegrip staat voor het doordraaien van het papier naar een nieuwe regel?
Line feed
Het verwante begrip „carriage return” verwijst naar de wagen, die op een schrijfmachine met een hendel moest worden teruggeduwd.
Oostenrijk
Zijn machine dateert uit 1864. Ook Engeland, Italië, Frankrijk, Rusland en de Verenigde Staten schuiven elk een eigen landgenoot naar voren.
Q 25In welk jaar kreeg de Engelsman Henry Mill een octrooi op een schrijfmachine-achtig apparaat?
1714
Op grond daarvan menen de Engelsen dat hun landgenoot de eigenlijke uitvinder was. Meerdere landen eisen die eer op.
Q 26Welk onderdeel laat samen met een veer de wagen van een schrijfmachine één positie opschuiven?
Echappement
Dat gebeurt op hetzelfde moment waarop het hamertje tegen het inktlint slaat en een afdruk van de letter op het papier achterlaat.
Q 27Wie kreeg in 1893 een patent op een betere papierdoorvoer voor de schrijfmachine?
Lizzy Magie
Haar vinding liet het papier gemakkelijker door de rollen gaan. Na 1898 volgden nog veel verbeteringen op bestaande modellen.
Q 28Uit welk land komt de rockgroep In Spe, maker van een concert voor schrijfmachine in D?
Estland
Het stuk dateert uit 1984 en staat in een traditie van muziek waarin de schrijfmachine als instrument meedoet.
Q 29In welke plaats in de staat New York werd in 1873 de eerste commerciële schrijfmachine gemaakt?
Ilion
De fabrikant maakte er oorspronkelijk naaimachines en wapens. De schrijfmachine ging er op 1 maart in productie.
Q 30In welk jaar werd het schrijfmachinelettertype Prestige Elite ontworpen?
1953
Het lettertype is van IBM. Andere merken hadden eigen letters, zoals het schreefloze Bulletin van Olympia.