Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
De sinaasappel is een van de populairste vruchten ter wereld, maar zijn geschiedenis is verrassend ingewikkeld: de vrucht komt uit China, kreeg in half Europa een Nederlandse naam en blijkt genetisch een kruising van mandarijn en pompelmoes. Deze quiz gaat over herkomst en etymologie, de beroemde cultivars zoals Valencia Late en Jaffa, het verschil tussen Nederlandse en Vlaamse uitspraak en een paar opvallende weetjes, van de oranjerie tot de hexadecimale kleurcode. Speel de quiz direct of print de vragen uit voor een quizavond.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke kleur heeft een sinaasappel voordat hij rijpt?
Groen
Vruchten uit tropische streken verkleuren door het ontbreken van koude nachten maar weinig en worden daarom soms kunstmatig gekleurd.
Q 02Uit welk land komt de sinaasappel oorspronkelijk?
China
De oude naam van dat land, Sina, zit nog altijd in het Nederlandse woord voor de vrucht verstopt.
Q 03Hoe heten sinaasappels met rood vruchtvlees?
Bloedsinaasappels
Bij de gewone sinaasappel is het vruchtvlees licht oranjegeel, met een kenmerkende frisse smaak.
Q 04Tot welk geslacht behoort de sinaasappelboom?
Citrus
De vrucht wordt in Vlaanderen en delen van Nederland ook wel appelsien genoemd.
Q 05In welke sector is het bedrijf Orange actief?
Mobiele telefonie
Het bedrijf levert ook kabelinternet en ADSL en heeft een eigen Belgische tak.
Q 06Uit welk land komt veel sinaasappelsap als concentraat?
Brazilië
Sinaasappels worden gepeld gegeten of geperst; de schil dient bovendien voor marmelade en gekonfijt voor gebak.
Q 07Rond welke zee liggen de landen waaruit Nederland en België sinaasappels importeren?
Middellandse Zee
Tot de leveranciers behoren subtropische landen als Israël, Griekenland, Spanje, Egypte en Marokko.
Q 08In welk biertype wordt sinaasappelschil als smaakmaker gebruikt?
Witbier
De schil gaat ook in marmelade en wordt gekonfijt gebruikt in gebak, voor smaak en decoratie.
Q 09Hoe heet de gewone sinaasappel ter onderscheiding van de zure of bittere soort?
Zoete sinaasappel
De zure variant draagt de wetenschappelijke naam Citrus aurantium en wordt ook wel 'appeltjes van oranje' genoemd.
Q 10Welke havenstad werd in de 19e eeuw een centrum van sinaasappelteelt en -handel?
Jaffa
De doorbraak kwam na de ontwikkeling van een cultivar met een dikkere schil; de stadsnaam werd later een bekend merk voor citrusvruchten en sap.
Q 11Op welke lettergreep leggen Vlamingen de klemtoon in het woord sinaasappel?
naas
Nederlanders leggen de klemtoon juist op de eerste lettergreep, met een relatief korte uitspraak van de aas.
Q 12Welke onderzoekstechniek bracht aan het licht dat veel citrussoorten kruisingen zijn?
DNA-sequencing
Zodra de stamboom van het geslacht definitief is uitgezocht, moeten veel wetenschappelijke namen worden aangepast of voor conservering worden voorgedragen.
Q 13Naar welk land is de sinaasappel in het Turks, Grieks en Arabisch genoemd?
Portugal
Dat land importeerde als eerste sinaasappels uit het land van herkomst; het Roemeense 'portocal' en het Turkse 'portakal' herinneren eraan.
Q 21Uit welke taal stamt de wortel 'naranj', waarop het Franse en Engelse woord 'orange' teruggaat?
Perzisch
Die wortel betekent letterlijk 'zure sinaasappel' en zit ook in het Ouditaliaanse pom-arancia.
Q 22In welke eeuw ging in het Frans en Engels de naam 'orange' over op de sinaasappel?
15e eeuw
De naam sloeg oorspronkelijk op de zure of bittere vrucht en ging pas later over op de toen nog onbekende zoete variant.
Q 23Welke naam stelde een Spaanse bezoeker voor de laat rijpende Californische sinaasappel voor?
Valencia Late
De bezoeker vond dat de vruchten sterk leken op een variëteit uit zijn eigen regio; de Engelse kweker had ze nog Excelsior genoemd.
Q 14Welk voordeel had de sinaasappelcultivar met dikkere schil die in de 19e eeuw werd ontwikkeld?
Langer houdbaar
Dankzij die schil konden de vruchten in sinaasappelkisten worden vervoerd vanuit de havenstad die er haar merknaam aan dankt.
Q 15In welk land wordt het woord 'narancs' zowel voor de vrucht als voor de kleur oranje gebruikt?
Hongarije
In het Duits leeft juist de Nederlandse naam appelsien voort, als 'Apfelsine'.
Q 16Van welke twee citrusvruchten is de sinaasappel een hybride?
Mandarijn en pompelmoes
Driekwart van de genen komt van de ene ouder en een kwart van de andere, wat wijst op een dubbele kruising.
Q 17In welke Italiaanse stad worden tijdens Carnaval traditioneel sinaasappelgevechten gehouden?
Ivrea
De bittere variant van de vrucht staat in het Nederlands ook bekend als 'appeltjes van oranje'.
Q 18Waarom verkleuren sinaasappels uit tropische gebieden zoals Suriname slechts weinig?
Geen koude nachten
Zulke vruchten worden daarom soms kunstmatig oranje gekleurd, al zegt de kleur van de schil niets over de smaak.
Q 19Hoe lang geleden vond de kruising die de sinaasappel opleverde op zijn minst plaats?
2300 jaar
De sinaasappel is een hybride die alleen via een dubbele kruising met dezelfde ouder kan zijn ontstaan.
Q 20Vanaf welke eeuw werd de sinaasappel vanuit Nederland over Noord-Europa verspreid?
18e eeuw
Zo kwam de Nederlandse naam appelsien terecht in het Duits ('Apfelsine') en in de Scandinavische talen.
Q 24Uit welk jaar dateert de oudste bekende vermelding van een sinaasappel?
314 v.Chr.
Die vermelding staat in de Chinese literatuur; de kruising waaruit de vrucht ontstond moet dus nog ouder zijn.
Q 25Welke vorm had het woord voor sinaasappel in het Vroegnieuwnederlands?
Appel sina
In het Nieuwnederlands werd dat 'appelsien', een vorm die later door het Duits en de Scandinavische talen werd overgenomen.
Q 26Waarvandaan importeerde de Engelse kweker Thomas Rivers zijn cultivar 'Excelsior'?
Azoren
Via omwegen kreeg dezelfde sinaasappel in Californië en Florida later heel andere namen, voordat bleek dat het om één cultivar ging.
Q 27Welke hexadecimale waarde heeft de HTML-kleur orange?
FFA500
Het woord 'orange' is ook de naam van een Franse stad, een voormalig vorstendom en een telecomaanbieder.
Q 28Van welke Oudfranse aanduiding is de benaming 'appeltjes van oranje' een verbastering?
Pume orange
Het Ouditaliaans kende een vergelijkbare vorm, pom-arancia, met dezelfde Perzische wortel in het tweede lid.
Q 29Welke naam gaf A.B. Chapman in Californië aan een laat rijpende sinaasappelvariëteit?
Rivers Late
Chapman had de boompjes zonder naamsaanduiding ontvangen van een klant uit Long Island die ze bij een Engelse kweker had gekocht.
Q 30Hoe noemde E.B. Hart uit Florida de sinaasappelboompjes die hij had gekocht?
Hart's Tardiff
Het duurde in Florida nog langer dan in Californië voordat werd erkend dat het om dezelfde laat rijpende cultivar ging.