Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Sinds Wilhelm Steinitz in 1886 Johann Zukertort versloeg, is de wereldtitel schaken de hoogste eer in de sport. Lange tijd bepaalde de kampioen zelf wanneer en tegen wie hij zijn titel op het spel zette, tot de FIDE na 1946 de organisatie overnam. Deze quiz voert je langs de grote tweekampen: de schaakkoorts rond Max Euwe, de Sovjetdominantie van Botvinnik tot Spasski, de Match van de Eeuw in Reykjavik, de marathons tussen Karpov en Kasparov en de hereniging van de titels in 2006. Ook het wereldkampioenschap voor vrouwen komt aan bod, van Vera Menchik tot de Georgische en Chinese kampioenes.
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Welke 18-jarige Indiër werd in 2024 de jongste wereldkampioen schaken ooit?
Dommaraju Gukesh
De match in Singapore eindigde in 7,5-6,5; de uitdager had zich gekwalificeerd door het Kandidatentoernooi te winnen.
Q 02Wie werd in 2023 wereldkampioen door Jan Nepomnjasjtsjii in rapid tie-breaks te verslaan?
Ding Liren
Nepomnjasjtsjii had twee jaar eerder ook al een WK-match gespeeld, maar toen verloor hij van Carlsen, die daarna besloot niet meer voor de titel te gaan.
Q 03Wie werd in 1975 bij verstek wereldkampioen nadat Fischer weigerde zijn titel te verdedigen?
Anatoli Karpov
Fischer had een reeks voorstellen gedaan om de regels rond het wereldkampioenschap te wijzigen; de FIDE nam de meeste over, maar niet allemaal.
Q 04Hoeveel van de klassieke partijen van de WK-match Carlsen–Caruana in 2018 eindigden in remise?
12
Het was de tweede keer op rij dat de titel in een rapid-tiebreak werd beslist; Carlsen won die met 3-0 van de Amerikaan Fabiano Caruana.
Q 05Aan wie verloor Wilhelm Steinitz in 1894 de wereldtitel?
Emanuel Lasker
De match werd in New York, Philadelphia en Montréal gespeeld en eindigde in 12-7; de revanche in Moskou liep met 12½-4½ nog duidelijker af.
Q 06Welke Nederlander speelde in 1993 om de FIDE-wereldtitel tegen Karpov?
Jan Timman
Beide spelers waren in de kandidatenmatches door Nigel Short verslagen, die zijn titelmatch tegen Kasparov buiten de FIDE om speelde; Karpov won de FIDE-match duidelijk.
Q 07Welke bijnaam droeg Michail Tal, die Botvinnik in 1960 van de wereldtitel stootte?
Tovenaar van Riga
Tal versloeg Botvinnik in 1960, maar een jaar later wist hij zich geen raad met zijn tot in de puntjes voorbereide tegenstander en verloor de revanche met 8-13.
Q 08In welk jaar stierf Aleksandr Aljechin als regerend wereldkampioen?
1946
Na zijn dood nam de FIDE de organisatie van de titelstrijd over en wees in 1948 via een toernooi een nieuwe wereldkampioen aan.
Q 09Wie won het kandidatentoernooi van 2016 en daagde daarmee Carlsen uit?
Sergej Karjakin
De match van november 2016 stond na twaalf klassieke partijen 6-6, waarna Carlsen de rapid-tiebreak met 3-1 won.
Q 10In welke Nederlandse stad werd een deel van het WK-toernooi van 1948 gespeeld?
Den Haag
Het toernooi, deels in het Nationaal Schaakgebouw en deels in Moskou, werd gewonnen door Botvinnik met 14 punten; Max Euwe was een van de vijf deelnemers.
Q 11Wie versloeg Garri Kasparov in 2000 en werd daarmee 'klassiek' wereldkampioen?
Vladimir Kramnik
De uitslag was 8½-6½. In 2004 behield de nieuwe kampioen zijn titel door een 7-7-gelijkspel tegen Péter Lékó, de winnaar van het kandidatentoernooi van 2002.
Q 12In welk jaar speelden Steinitz en Zukertort de match die als het eerste WK schaken geldt?
1886
De match ging over 24 partijen in New York, Saint Louis en New Orleans; Steinitz won met 12½-7½ en geldt sindsdien als de eerste wereldkampioen.
Q 13In welke Indiase stad veroverde Magnus Carlsen in 2013 de wereldtitel op Anand?
Chennai
Carlsen won met 6½-3½; een jaar later won Anand het kandidatentoernooi in Chanty-Mansiejsk en verloor de revanche in Sotsji met 6½-4½.
Q 21Met welke eindstand won Fischer in 1972 de WK-match tegen Spasski?
12½-8½
Een jaar eerder had Fischer de kandidatenmatches met een nog nooit vertoonde overmacht gewonnen en zo het recht verworven Spasski uit te dagen.
Q 22In welke stad verdedigde Steinitz in 1889 zijn wereldtitel tegen Michail Tsjigorin?
Havana
Steinitz won met 10½-6½ en nam het in 1892 op dezelfde plek opnieuw tegen Tsjigorin op, toen met 12½-10½ als uitslag.
Q 23Welke FIDE-voorzitter brak de marathonmatch Karpov–Kasparov van 1984 af?
Florencio Campomanes
Karpov stond al met 5-0 voor toen Kasparov de 32e partij won en later ook de 47e en 48e; daarna moest een nieuwe match over 24 partijen volgen.
Q 14Met welke eindstand won Max Euwe in 1935 de WK-match tegen Aljechin?
15½-14½
Na zeven partijen stond Aljechin nog met 5-2 voor, maar Euwe toonde aan dat diens voorbereiding niet deugde en trok de stand na 14 partijen gelijk op 7-7.
Q 15In welke stad nam Aljechin in 1927 de wereldtitel over van Capablanca?
Buenos Aires
Er werd gespeeld om zes winstpartijen waarbij remises niet meetelden: officieel won Aljechin met 6-3, in punten met 18½-15½.
Q 16Waarover ging het conflict waardoor Fischer in 1972 niet kwam opdagen voor de tweede partij?
Camera's in de speelzaal
Fischer had ook de eerste partij al verloren, maar bleek daarna te sterk voor Spasski en stond na 13 partijen met 8-5 voor.
Q 17Welke Bulgaar won in 2005 het FIDE-wereldkampioenschapstoernooi met acht deelnemers?
Veselin Topalov
Kramnik weigerde aan dit toernooi mee te doen en wilde zijn klassieke titel alleen in een tweekamp verdedigen, wat een jaar later tot de herenigingsmatch leidde.
Q 18Waarom gaf Lasker in 1921 zijn WK-match tegen Capablanca op?
Het klimaat viel hem te zwaar
De tweekamp stond op dat moment 9-5 voor Capablanca, en het was de eerste keer sinds 1910 dat Lasker zijn titel weer op het spel zette.
Q 19Welke organisatie richtten Kasparov en Nigel Short in 1993 op na hun breuk met de FIDE?
Professional Chess Association
De nieuwe bond organiseerde de tweekamp tussen beide oprichters, die Kasparov met 12½-7½ won, en zette daarna een eigen kandidatencyclus op.
Q 20Waarom kreeg Botvinnik na zijn nederlaag tegen Petrosjan in 1963 geen revanchematch?
De FIDE had dat recht afgeschaft
Eerder had Botvinnik dat privilege tweemaal benut: na zijn verlies tegen Smyslov in 1957 en tegen Tal in 1960 heroverde hij telkens een jaar later de titel.
Q 24In welke Duitse stad verdedigde Anand in 2008 zijn wereldtitel tegen Kramnik?
Bonn
Kramnik had van de FIDE het voorrecht gekregen om, als hij het WK-toernooi van 2007 niet won, alsnog een match tegen de winnaar te spelen.
Q 25Uit hoeveel rapidpartijen bestond de barrage van de herenigingsmatch Kramnik–Topalov in 2006?
4
De match over 12 partijen, gespeeld van 21 september tot 13 oktober, eindigde in 6-6 en maakte een einde aan dertien jaar met twee wereldtitels.
Q 26Welke Spaanse stad was in 1987 het toneel van de vierde WK-match Karpov–Kasparov?
Sevilla
De eindstand was 12-12 nadat Kasparov met veel kunst en vliegwerk de laatste partij had gewonnen, waarmee hij zijn titel behield.
Q 27Waar werd de politiek beladen WK-match Karpov–Kortsjnoj van 1978 gespeeld?
Baguio
Kortsjnoj was enkele jaren eerder uit de Sovjet-Unie gevlucht, terwijl Karpov als een typische vertegenwoordiger van dat land gold.
Q 28In welke Italiaanse stad overklaste Karpov in 1981 uitdager Kortsjnoj?
Merano
De match van 1 oktober tot 19 november verliep met veel minder tumult dan die van 1978 en eindigde in 6-2 in winstpartijen.
Q 29Hoeveel WK-partijen speelden Karpov en Kasparov in totaal tegen elkaar?
144
Over al hun titelmatches samen luidde de stand 73-71 in het voordeel van Kasparov, die de vijfde match in 1990 in New York en Lyon won.
Q 30Wie won in 1999 het FIDE-knock-outtoernooi om de wereldtitel in Las Vegas?
Aleksandr Chalifman
De FIDE hield tussen 1997 en 2004 vijf van zulke knock-outtoernooien; Anand won er twee, in Groningen/Lausanne en in New Delhi/Teheran.