Getting your questions ready
Getting your questions ready
Met AI in het Nederlands gemaakt op basis van onze Engelse quiz; de bronnen verwijzen naar de Nederlandse Wikipedia.
Een woord is het kleinste taalelement dat zelfstandig wordt gebruikt, maar achter die simpele definitie schuilt een hele wetenschap: morfemen, samenstellingen, afleidingen, klemtoon en spelling. Deze quiz gaat over woorden in de breedste zin. Je krijgt vragen over woordsoorten en bijzondere woordvormen, over leenwoorden en het langste woord uit de literatuur. Daarnaast duiken we in het bekendste woordspel ter wereld: Scrabble. Hoeveel vakjes telt het bord, welke letter blijft altijd over en wie bedacht het spel eigenlijk?
Alle 30 vragen met antwoorden en uitleg. Speel de quiz
Q 01Hoeveel letterblokjes zet een scrabblespeler naast elkaar op zijn rekje?
Zeven
Het rekje is van hout of kunststof en staat zo dat de medespelers elkaars letters niet kunnen zien.
Q 02Waaruit is een woord in de spreektaal opgebouwd?
Klanken
In de geschreven taal bestaat een woord juist uit letters; spreektaal en schrijftaal hebben dus elk hun eigen bouwstenen.
Q 03Waarmee zijn de blanco blokjes in Scrabble te vergelijken?
Met een joker
Blanco blokjes mogen voor eender welke letter worden gebruikt, maar leveren zelf geen punten op.
Q 04Wat is een andere naam voor een verkleinwoord?
Diminutief
Een pejoratief is een woord met een negatieve lading, een amelioratief juist een positief woord.
Q 05Hoe heet een nieuw gevormd woord in de taalkunde?
Neologisme
Een synoniem heet in het Nederlands ook wel evenwoord, en een antoniem een tegengesteld woord.
Q 06Welke wetenschap probeert de regels voor de vorming van woorden uit morfemen te formuleren?
Morfologie
Woorden worden zelf weer gegroepeerd tot woordgroepen, op een hoger niveau tot zinnen en nog hoger tot tekst.
Q 07Welke bijzondere woordvorm staat ook bekend als 'verbloeming'?
Eufemisme
Het palindroom staat in het Nederlands ook bekend als keerwoord, en het anagram als letterkeer.
Q 08Uit hoeveel vakjes bestaat een scrabblebord?
225
Van die vakjes zijn er 61 gekleurd: 8 rode, 17 roze, 24 lichtblauwe en 12 donkerblauwe; de rest is groen.
Q 09Hoe heet een complex woord dat uitsluitend uit vrije morfemen is opgebouwd?
Samenstelling
Bij 'gasproductie' wordt gas geproduceerd, maar 'dagproductie' produceert geen dagen: de relatie tussen de delen is vaak arbitrair.
Q 10In welk vakgebied worden de regels voor het groeperen van woorden tot zinnen bestudeerd?
Syntaxis
Een woord zelf kan worden opgesplitst in lettergrepen en morfemen, waarvan er minstens één vrij moet zijn.
Q 11Hoe worden bastaardwoorden, zwerfwoorden en tatsamwoorden samen genoemd?
Leenwoorden
Al deze woorden zijn ontleend aan een andere taal, in tegenstelling tot woorden die in de eigen taal zijn gevormd.
Q 12Hoeveel blokjes bevat de Nederlandstalige versie van Scrabble in totaal?
102
Daarvan dragen er 100 een letter en zijn er 2 blanco; de blokjes werden eerst van hout gemaakt en later ook van kunststof.
Q 13Wat gebeurt er met de letterwaarde van een blokje op een donkerblauw vakje?
Die wordt verdrievoudigd
Op de lichtblauwe vakken wordt de letterwaarde verdubbeld; de woordwaarde verdubbelt op roze en verdrievoudigt op rode vakken.
Q 21Hoe heet een complex woord uit een gebonden morfeem en een of meer vrije morfemen?
Afleiding
Affixen zoals be-, ver- en -en zijn gebonden morfemen die elk een eigen betekenis hebben.
Q 22Uit hoeveel vrije morfemen bestaat een woord minimaal?
Eén
Daarnaast kan een woord nul of meer gebonden morfemen bevatten, zoals de voorvoegsels be- en ver- of de uitgang -en.
Q 23Waardoor wordt een woord in orthografische zin afgegrensd?
Door spaties of leestekens
Idealiter volgt de spelling zo veel mogelijk de morfologische, syntactische en fonologische analyse, al zijn er uitzonderingen.
Q 14Welke woordvorm wordt in het Nederlands ook wel een 'kofferwoord' genoemd?
Porte-manteau
Andere bijzondere woordvormen zijn onder meer het doublet, ook wel tweelingwoord, en het eufemisme of verbloeming.
Q 15In hoeveel talen wordt Scrabble wereldwijd verkocht?
30
Behalve in het Latijnse alfabet bestaat het spel ook in het Hebreeuws, Arabisch, Cyrillisch, Grieks, Chinees en Japans.
Q 16Welke taalkundige term komt qua betekenis vrijwel overeen met 'woord'?
Lexeem
De term wordt vooral gebruikt om het woord te onderscheiden van de betekenisvolle eenheden op een lager niveau, de gebonden morfemen.
Q 17Hoe heet een woord dat precies hetzelfde wordt geschreven als een ander woord?
Homograaf
Een homofoon klinkt juist hetzelfde als een ander woord, en een homoniem is hetzelfde woord met een andere betekenis.
Q 18Welke code heeft het centrale vakje van het scrabblebord in de vakjesnotatie?
H8
A1 is het vakje in de linkerbovenhoek en O15 het vakje in de rechteronderhoek, net als cellen in een werkblad.
Q 19Welk naslagwerk schrijft voor dat veel samengestelde werkwoorden aaneengeschreven worden?
Het Groene Boekje
Zo wordt 'opeten' als één woord gespeld, terwijl het werkwoord in de zinsbouw gewoon scheidbaar blijft.
Q 20Hoe noemt men een woord dat uit twee of meer morfemen is opgebouwd?
Geleed woord
Zo'n woord wordt ook wel een complex woord genoemd, in tegenstelling tot een woord dat uit één enkel morfeem bestaat.
Q 24Hoeveel maal zijn punten levert een letter op donkerblauw op, in een woord dat ook op roze ligt?
Zesmaal
Bij het tellen wordt eerst de letterwaarde bepaald en pas daarna de woordwaarde; de rode vakjes zijn het meest in trek.
Q 25Sinds welke taalkundige weet men dat het woord gescheiden is van het concept?
Ferdinand de Saussure
De relatie tussen ideeën en woorden is willekeurig, en daarom is een woord niet per se de kleinste eenheid van betekenis.
Q 26Waarnaar verwijst het langste woord dat ooit in de literatuur is gebruikt?
Fictief Grieks gerecht
Het woord draagt een Latijnse benaming en begint met 'Lopadotemachoselacho'.
Q 27Hoe heet een woord dat slechts eenmaal voorkomt?
Hapax
Een hyperoniem wordt ook wel koepelwoord genoemd en een hyponiem een onderliggend woord.
Q 28Hoe kan een woord in een klemtoontaal als het Nederlands fonologisch worden gedefinieerd?
Als een groep lettergrepen met één hoofdklemtoon
Functiewoorden zoals 'en' of 'de' dragen nauwelijks klemtoon, waardoor 'de' in 'de boom' volgens deze analyse geen woord zou zijn.
Q 29Tot hoeveel stuks beperkte de bedenker van Scrabble het aantal s'en in het spel?
Vier
De verdeling van de andere letters baseerde hij op hoe vaak elke letter gemiddeld voorkwam in The New York Times.
Q 30Waarvan is 'ie' in 'dattie komt' een voorbeeld?
Cliticum
Het is onduidelijk of zulke vormen zelfstandige woorden zijn of één woord vormen met het woord waaraan ze worden gehecht.