Cesarstwo Bizantyńskie — 30 ciekawostek

Jak nazywa się kościół Bożej Mądrości wzniesiony w Konstantynopolu po powstaniu Nika?

Nowa świątynia zastąpiła stary kościół zniszczony podczas zamieszek. Do dziś stoi jako jeden z największych pomników historii architektury.

Dzięki jakiej broni odparto arabską flotę oblegającą Konstantynopol w latach 674–678?

Po odparciu oblężenia cesarstwo zawarło z kalifatem Umajjadów trzydziestoletni pokój. Arabskie najazdy na Anatolię jednak nie osłabły.

Który władca wymusił na Konstantynopolu roczny trybut sięgający 2100 funtów złota?

Następny cesarz, Marcjan, odmówił płacenia tych astronomicznych sum. Gdy w 453 roku wódz Hunów zmarł, jego imperium się załamało.

W jakim mieście Justynian zamknął w 529 roku sławną Akademię Platońską?

Cesarz chciał w ten sposób zupełnie wykorzenić pogaństwo. Jego polityka religijna prowadziła też do konfliktów z Żydami, manichejczykami, nestorianami, monofizytami i arianami.

W którym roku spór między Bizancjum a Rzymem zakończył się wielką schizmą?

16 lipca trzej papiescy legaci weszli podczas liturgii do głównej świątyni Konstantynopola i zostawili na ołtarzu bullę z ekskomuniką.

W którym roku łacińscy krzyżowcy zdobyli Konstantynopol podczas IV krucjaty?

Grabież i masakra trwały trzy dni. Po upadku stolicy powstały trzy państwa sukcesyjne: Cesarstwo Nicejskie, Cesarstwo Trapezuntu i Despotat Epiru.

Jak nazywa się spór o kult świętych obrazów, który dzielił Bizancjum w VIII i IX wieku?

Zakaz ikon wywołał bunty ich obrońców, ikonodułów. Kult obrazów ostatecznie przywróciła w 843 roku cesarzowa Teodora z pomocą patriarchy Metodego.

Który papież wezwał w 1095 roku w Clermont do zbrojnej pielgrzymki po Jerozolimę?

Wcześniej, na synodzie w Piacenzy, wysłannicy cesarza Aleksego I opowiadali o cierpieniach chrześcijan na Wschodzie. Odzew w Europie Zachodniej był przytłaczający.

Którego wodza Justynian wysłał w 533 roku, by odbić Afrykę Północną z rąk Wandalów?

Wódz dostał niewielką, około piętnastotysięczną armię, a wyprawa skończyła się nadspodziewanie łatwym sukcesem. Miejscowe plemiona podporządkowano jednak dopiero w 548 roku.

Który barbarzyński wódz pozbawił w 476 roku władzy cesarza Romulusa Augustulusa?

Rok później zwycięzca odesłał insygnia cesarskie do Konstantynopola i poprosił Zenona o powierzenie mu rządów w Italii. Cesarz odpowiedział dyplomatycznym unikiem.

Który sułtan zdobył Mistrę w 1460 roku, a Trapezunt rok później?

Zdobywca i jego następcy uważali się za prawowitych spadkobierców Bizancjum aż do upadku Imperium Osmańskiego na początku XX wieku.

Wejście do jakiego akwenu cesarz kazał w kwietniu 1453 roku przegrodzić łańcuchem?

Na wodzie zaporę podtrzymywały drewniane tratwy. Turcy ominęli ją 22 kwietnia, przeciągając okręty lądem na platformach zaprzężonych w woły.

Jak nazywano wojska zaciężne z Kijowa, które cesarstwo dostało za rękę siostry Bazylego II?

Anna, siostra cesarza, wyszła za Włodzimierza I Wielkiego. Bizancjum zyskało dzięki temu nowego sojusznika w państwie Waregów.

Pod jaką miejscowością cesarz Roman Diogenes przegrał z Alp Arslanem i trafił do niewoli?

Sułtan traktował jeńca z szacunkiem i nie narzucił zbyt twardych warunków. W stolicy doszło jednak do zamachu stanu na rzecz Michała Dukasa.

Jaką relikwię Herakliusz uroczyście przywrócił Jerozolimie w 630 roku?

Persowie wywieźli ją do Ktezyfonu, gdy okupowali Damaszek i Jerozolimę. Ich główne siły zostały zniszczone w 627 roku w bitwie pod Niniwą.

Który cesarz jako ostatni rządził całym imperium rzymskim w obu jego częściach?

Zmarł w 395 roku i zostawił tron jednocześnie obu synom: Arkadiuszowi na Wschodzie i Honoriuszowi na Zachodzie.

Jakim greckim tytułem Herakliusz zastąpił tradycyjne łacińskie tytuły cesarskie?

Z użycia wyszły miana Imperator, Caesar i Augustus. Równocześnie odchodzono od łaciny w oficjalnych dokumentach.

Kto odzyskał Konstantynopol dla Bizantyńczyków w 1261 roku?

Wódz cesarza Nicei zastał miasto niemal ogołocone z wojska i 25 lipca zajął je prawie bez oporu. Dawnego kształtu państwa nie udało się już jednak wskrzesić.

Który cesarz odparł muzułmański atak na Konstantynopol 15 sierpnia 718 roku?

Ten sam władca w 740 roku odniósł wielkie zwycięstwo nad Arabami pod Akroinon, a w Azji Mniejszej zreorganizował i skonsolidował temy.

Około ilu tysięcy buntowników zginęło podczas powstania Nika w Konstantynopolu?

Bunt wybuchł w 532 roku, tym samym, w którym Justynian podpisał traktat pokojowy z perskim władcą Chosrowem I. Stłumienie rewolty ostatecznie wzmocniło władzę cesarza.

Który wybitny prawnik zasiadał w każdej komisji tworzącej Kodyfikację justyniańską?

W pierwszej komisji był zwykłym członkiem, w następnych już przewodniczącym. Pod jego kierownictwem w 533 roku ukończono Digesta, zwane też Pandektami.

Jak nazywano ośmiometrową bombardę, którą dla Turków zbudował węgierski inżynier Orban?

Konstruktor najpierw oferował swe umiejętności cesarzowi, ale finanse państwa nie pozwoliły go zatrzymać. Działo miotało pociski ważące 540 kg na odległość 1,5 km.

Nad jaką rzeką Bizantyńczycy ponieśli druzgocącą klęskę w bitwie w 636 roku?

Wyczerpująca wojna z Persją uczyniła oba państwa wrażliwymi na atak Arabów. Syria i Palestyna wpadły w ich ręce, a w 642 roku utracono także Egipt.

Na ile lat wysłannicy Justyniana i Chosrowa zawarli w 561 roku pokój persko-bizantyński?

Już w 532 roku cesarz zobowiązał się płacić Sasanidom duży roczny trybut. Jego następca Justyn II odmówił dalszych wypłat.

W którym roku Rusowie po raz pierwszy zaatakowali Konstantynopol?

Przy kolejnym najeździe powstrzymała ich tylko dyplomacja. Później zostali zniszczeni na azjatyckim wybrzeżu Bosforu przez sławnego wodza Jana Kurkuaza.

Jaka bitwa zakończyła rozbiciem Bułgarów prawie dwudziestoletnią wojnę z Bazylim II?

Car Samuel zmarł z szoku na widok swoich oślepionych żołnierzy. W 1018 roku Bułgaria poddała się, a granica państwa znów oparła się o Dunaj.

Jaką słynną relikwię kalif Al-Muttaki wydał Bizantyńczykom, by ocalić oblężoną Edessę?

Zdobycz uroczyście sprowadzono do Konstantynopola. Oblężenie było kulminacją zwycięstw, które wódz Jan Kurkuaz odnosił w Mezopotamii w 943 roku.

Na czele ilu okrętów król Sycylii Wilhelm II najechał Bizancjum w 1185 roku?

Flocie towarzyszyło 80 tys. ludzi. W czerwcu Normanowie zdobyli Dyrrachium, a w sierpniu Tesaloniki, co przypieczętowało los cesarza Andronika I.

Jak nazywano posiadłości nadawane z łaski cesarza w zamian za służbę wojskową za Aleksego I?

Dawne wojskowe majątki rodzimych żołnierzy zniknęły lub zostały wchłonięte, więc władca szukał nowego źródła rezerw. Podobnie oddawał dobra Kościoła w zarząd świeckich.

W jakiej bitwie został pokonany i zginął przywódca Ostrogotów Totila?

Los Gotów przesądziło przybycie do Italii ormiańskiego eunucha Narsesa z armią liczącą 35 tysięcy żołnierzy. Rok później poległ też następca wodza, Teja.