Chrzest: obrzęd, historia i wyznania — 30 ciekawostek

Nad którą rzekę Jezus przyszedł do Jana Chrzciciela, aby przyjąć od niego chrzest?

Jan udzielał tam chrztu nawrócenia. Jego intensywna działalność trwała krótko: od sześciu do kilkunastu miesięcy, zanim został aresztowany.

Jak miała na imię matka Jana Chrzciciela?

Oboje rodzice proroka byli już w podeszłym wieku, a jego ojciec był żydowskim kapłanem.

Który anioł zwiastował kapłanowi Zachariaszowi narodziny Jana Chrzciciela?

Stało się to w Świątyni Jerozolimskiej. Zachariasz zwątpił w słowa anioła i zaniemówił aż do dnia nadania synowi imienia.

Jaki chrzest, obok chrztu statku, jest świecką uroczystością o charakterze zabawy?

Takie zwyczaje jedynie nawiązują do obrzędu religijnego. Wiara w oczyszczającą moc wody występowała zresztą u większości kultur pierwotnych.

Co dosłownie znaczy greckie słowo „báptisma”, oddawane po polsku jako „chrzest”?

Polski wyraz ma inne korzenie: wywodzi się go ostatecznie od imienia Chrystusa, a nie od greckiego terminu z Nowego Testamentu.

Z którym faryzeuszem Jezus rozmawia o chrzcie w trzecim rozdziale Ewangelii Jana?

Ten żydowski dostojnik i rabin zasiadał w Sanhedrynie. W nocnej rozmowie usłyszał, że trzeba narodzić się z wody i Ducha.

Ile razy zanurzano w wodzie przyjmującego chrzest w starożytnych baptysteriach?

Za każdym razem wymawiano imię jednej z Osób Boskich. Po wyjściu z wody następowało namaszczenie i nałożenie rąk.

Ile lat miał Jezus, gdy przyjął chrzest, na co powołują się Świadkowie Jehowy?

Świadkowie Jehowy nie chrzczą niemowląt: obrzęd przyjmują tylko osoby, które rozumieją jego znaczenie i same podjęły taką decyzję.

Podczas której liturgii najchętniej udzielano chrztu w pierwszych wiekach chrześcijaństwa?

Kandydat odpowiadał najpierw na pytania o podstawy wiary. Nowo ochrzczeni szli potem na zebranie braci, gdzie po raz pierwszy uczestniczyli w Eucharystii.

Jak brzmi po łacinie protestancka zasada, że człowieka zbawia „sama wiara”?

Dlatego dla konsekwentnych teologów protestanckich chrzest bywa jedynie znakiem, który ma wzbudzić wiarę.

Jak nazywa się basenik, w którym chasydzi dokonują obmycia z rytualnej nieczystości?

Przychodzący do niej zanurza się sam. U Jana Chrzciciela było inaczej: to on zanurzał przystępujących, był więc szafarzem obrzędu.

Jaki kształt miały baptysteria pierwszych wieków, nawiązujący do symboliki arki Noego?

W egzegezie patrystycznej ósemka stała się symbolem doskonałości: ósmy dzień oznacza nowe stworzenie w zmartwychwstaniu.

Pod czyją wodzą Izrael przekroczył rzekę w miejscu, gdzie tradycja umieszcza chrzest Jezusa?

Izraelici wchodzili wtedy do Ziemi Obiecanej. To przejście odczytywano jako figurę, czyli proroczą zapowiedź chrztu.

Częścią jakiego rytuału było polanie głowy wodą w religii starożytnych Egipcjan?

Gest wobec faraona oznaczał obdarowanie życiem wiecznym. Scenę rytualnych obmyć można do dziś oglądać w świątyni w Der-el-Bahri.

W którym mieście stoi Wielki Meczet Umajjadów, gdzie tradycja umieszcza grób Jana Chrzciciela?

Budowla jest dawną bazyliką, którą ku czci proroka wzniósł cesarz Teodozjusz I Wielki. W marmurowym grobowcu przechowywana jest głowa świętego.

Po którym edykcie zaczęto budować kościoły z baptysteriami w formie baseników ze stopniami?

Baseniki były na tyle duże, by pomieścić dorosłą osobę. Wcześniej chrzczono zwykle w bieżącej wodzie.

Czego znakiem jest przechylenie chrzczonego do tyłu pod wodę w Kościołach baptystycznych?

Wynurzenie oznacza z kolei zmartwychwstanie. Zebrani reagują zazwyczaj aplauzem, po którym następuje śpiew.

W którym roku Sobór w Nicei zażądał bezwarunkowego chrztu od uczniów Pawła z Samosaty?

Uczniowie ci używali wprawdzie imienia Trójcy, ale, jak świadczył uczestnik obrad Atanazy z Aleksandrii, nie myśleli o niej poprawnie.

Za którym reformatorem część Kościołów ewangelickich odrzuciła chrzest jako środek łaski?

Kościoły te zachowały jednak chrzest niemowląt, rozumiany jako przyjęcie do wspólnoty ludu Bożego i wejście w przymierze z Bogiem.

Która wspólnota, obok Armii Zbawienia, w ogóle nie praktykuje chrztu?

Większość wyznań protestanckich chrzci i stosuje przy tym formułę trynitarną; wyjątkiem są m.in. zielonoświątkowcy jednościowi, chrzczący w imię Jezusa.

W której twierdzy Herod Antypas uwięził Jana Chrzciciela?

Prorok trafił tam wkrótce po ochrzczeniu Jezusa i w tej samej twierdzy został ścięty mieczem.

Jak nazywa się opowieść o wyjściu z Egiptu, centralny element żydowskiego sederu paschalnego?

W chrześcijańskiej celebracji paschalnej jej miejsce zajęła homilia wielkanocna, wygłaszana do nowo ochrzczonych.

Pod jakim imieniem Jan Chrzciciel występuje w Koranie?

Koran podkreśla jego pobożność, ascezę i mądrość, którą miał otrzymać, gdy był jeszcze chłopcem.

W którym roku powstał dokument z Limy, w którym Światowa Rada Kościołów opisała chrzest?

Deklaracja wymienia istotne elementy obrzędu, m.in. przyzywanie Ducha Świętego, wyrzeczenie się zła, wyznanie wiary w Trójcę Świętą i użycie wody.

Kto napisał „Pierwszą Apologię”, wczesne świadectwo przygotowania do chrztu i udzielania go?

Autor żył w latach ok. 100–165. Już wtedy samemu obrzędowi towarzyszyły ryty pomocnicze, m.in. namaszczenie olejem świętym i nałożenie białej szaty.

Którą łacińską formułę o działaniu chrztu luteranie odrzucają, inaczej niż katolicy?

Według luteran skuteczność sakramentu opiera się na wierze przyjmującego, także niemowlęcia, bo do zbawienia prowadzi wiara, a nie uczynki.

Które wczesne pismo używa na przemian formuły trynitarnej i chrztu w imię Jezusa?

Tekst ten jest starszy od niektórych najmłodszych ksiąg Nowego Testamentu i świadczy o elastyczności co do formuły chrzcielnej.

Jak nazywano w katechumenacie sprawdziany tego, czy zmienia się życie kandydata do chrztu?

Odbywały się w pierwszym, dłuższym okresie przygotowań. Później następował czas postu i modlitwy tuż przed nocą paschalną.

Którym greckim czasownikiem oddawano zwykłe zanurzanie, pozbawione sensu religijnego?

Nowy Testament używa pokrewnego czasownika „baptizein”, który oznacza zanurzanie ciała w znaczeniu religijnym.

Publiczne wyznanie wiary którego filozofa opisał św. Augustyn?

Taki akt, zwany redditio symboli, katechumen składał jakiś czas po tym, jak wyrzekł się szatana.