Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Chrzest to w chrześcijaństwie obrzęd nawrócenia i oczyszczenia, pierwszy z sakramentów wtajemniczenia. Jego korzenie sięgają działalności Jana Chrzciciela. Quiz sprawdza wiedzę o biblijnych początkach chrztu, o liturgii pierwszych wieków i katechumenacie, a także o tym, jak obrzęd rozumieją katolicy, prawosławni, protestanci i inne wspólnoty. Są tu pytania łatwe i takie, na które odpowie tylko znawca historii Kościoła.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Nad którą rzekę Jezus przyszedł do Jana Chrzciciela, aby przyjąć od niego chrzest?
Jordan
Jan udzielał tam chrztu nawrócenia. Jego intensywna działalność trwała krótko: od sześciu do kilkunastu miesięcy, zanim został aresztowany.
Q 02Jak miała na imię matka Jana Chrzciciela?
Elżbieta
Oboje rodzice proroka byli już w podeszłym wieku, a jego ojciec był żydowskim kapłanem.
Q 03Który anioł zwiastował kapłanowi Zachariaszowi narodziny Jana Chrzciciela?
Gabriel
Stało się to w Świątyni Jerozolimskiej. Zachariasz zwątpił w słowa anioła i zaniemówił aż do dnia nadania synowi imienia.
Q 04Jaki chrzest, obok chrztu statku, jest świecką uroczystością o charakterze zabawy?
równikowy
Takie zwyczaje jedynie nawiązują do obrzędu religijnego. Wiara w oczyszczającą moc wody występowała zresztą u większości kultur pierwotnych.
Q 05Co dosłownie znaczy greckie słowo „báptisma”, oddawane po polsku jako „chrzest”?
zanurzenie
Polski wyraz ma inne korzenie: wywodzi się go ostatecznie od imienia Chrystusa, a nie od greckiego terminu z Nowego Testamentu.
Q 06Z którym faryzeuszem Jezus rozmawia o chrzcie w trzecim rozdziale Ewangelii Jana?
Nikodemem
Ten żydowski dostojnik i rabin zasiadał w Sanhedrynie. W nocnej rozmowie usłyszał, że trzeba narodzić się z wody i Ducha.
Q 07Ile razy zanurzano w wodzie przyjmującego chrzest w starożytnych baptysteriach?
trzykrotnie
Za każdym razem wymawiano imię jednej z Osób Boskich. Po wyjściu z wody następowało namaszczenie i nałożenie rąk.
Q 08Ile lat miał Jezus, gdy przyjął chrzest, na co powołują się Świadkowie Jehowy?
30
Świadkowie Jehowy nie chrzczą niemowląt: obrzęd przyjmują tylko osoby, które rozumieją jego znaczenie i same podjęły taką decyzję.
Q 09Podczas której liturgii najchętniej udzielano chrztu w pierwszych wiekach chrześcijaństwa?
Wielkiej Nocy
Kandydat odpowiadał najpierw na pytania o podstawy wiary. Nowo ochrzczeni szli potem na zebranie braci, gdzie po raz pierwszy uczestniczyli w Eucharystii.
Q 10Jak brzmi po łacinie protestancka zasada, że człowieka zbawia „sama wiara”?
sola fides
Dlatego dla konsekwentnych teologów protestanckich chrzest bywa jedynie znakiem, który ma wzbudzić wiarę.
Q 11Jak nazywa się basenik, w którym chasydzi dokonują obmycia z rytualnej nieczystości?
mykwa
Przychodzący do niej zanurza się sam. U Jana Chrzciciela było inaczej: to on zanurzał przystępujących, był więc szafarzem obrzędu.
Q 12Jaki kształt miały baptysteria pierwszych wieków, nawiązujący do symboliki arki Noego?
ośmiokątny
W egzegezie patrystycznej ósemka stała się symbolem doskonałości: ósmy dzień oznacza nowe stworzenie w zmartwychwstaniu.
Q 13Pod czyją wodzą Izrael przekroczył rzekę w miejscu, gdzie tradycja umieszcza chrzest Jezusa?
Jozuego
Izraelici wchodzili wtedy do Ziemi Obiecanej. To przejście odczytywano jako figurę, czyli proroczą zapowiedź chrztu.
Q 21W której twierdzy Herod Antypas uwięził Jana Chrzciciela?
Macheront
Prorok trafił tam wkrótce po ochrzczeniu Jezusa i w tej samej twierdzy został ścięty mieczem.
Q 22Jak nazywa się opowieść o wyjściu z Egiptu, centralny element żydowskiego sederu paschalnego?
hagada
W chrześcijańskiej celebracji paschalnej jej miejsce zajęła homilia wielkanocna, wygłaszana do nowo ochrzczonych.
Q 23Pod jakim imieniem Jan Chrzciciel występuje w Koranie?
Jahja
Koran podkreśla jego pobożność, ascezę i mądrość, którą miał otrzymać, gdy był jeszcze chłopcem.
Q 24W którym roku powstał dokument z Limy, w którym Światowa Rada Kościołów opisała chrzest?
Q 14Częścią jakiego rytuału było polanie głowy wodą w religii starożytnych Egipcjan?
koronacyjnego
Gest wobec faraona oznaczał obdarowanie życiem wiecznym. Scenę rytualnych obmyć można do dziś oglądać w świątyni w Der-el-Bahri.
Q 15W którym mieście stoi Wielki Meczet Umajjadów, gdzie tradycja umieszcza grób Jana Chrzciciela?
Damaszku
Budowla jest dawną bazyliką, którą ku czci proroka wzniósł cesarz Teodozjusz I Wielki. W marmurowym grobowcu przechowywana jest głowa świętego.
Q 16Po którym edykcie zaczęto budować kościoły z baptysteriami w formie baseników ze stopniami?
mediolańskim
Baseniki były na tyle duże, by pomieścić dorosłą osobę. Wcześniej chrzczono zwykle w bieżącej wodzie.
Q 17Czego znakiem jest przechylenie chrzczonego do tyłu pod wodę w Kościołach baptystycznych?
pogrzebu
Wynurzenie oznacza z kolei zmartwychwstanie. Zebrani reagują zazwyczaj aplauzem, po którym następuje śpiew.
Q 18W którym roku Sobór w Nicei zażądał bezwarunkowego chrztu od uczniów Pawła z Samosaty?
325
Uczniowie ci używali wprawdzie imienia Trójcy, ale, jak świadczył uczestnik obrad Atanazy z Aleksandrii, nie myśleli o niej poprawnie.
Q 19Za którym reformatorem część Kościołów ewangelickich odrzuciła chrzest jako środek łaski?
Ulrykiem Zwinglim
Kościoły te zachowały jednak chrzest niemowląt, rozumiany jako przyjęcie do wspólnoty ludu Bożego i wejście w przymierze z Bogiem.
Q 20Która wspólnota, obok Armii Zbawienia, w ogóle nie praktykuje chrztu?
kwakrzy
Większość wyznań protestanckich chrzci i stosuje przy tym formułę trynitarną; wyjątkiem są m.in. zielonoświątkowcy jednościowi, chrzczący w imię Jezusa.
1982
Deklaracja wymienia istotne elementy obrzędu, m.in. przyzywanie Ducha Świętego, wyrzeczenie się zła, wyznanie wiary w Trójcę Świętą i użycie wody.
Q 25Kto napisał „Pierwszą Apologię”, wczesne świadectwo przygotowania do chrztu i udzielania go?
Justyn
Autor żył w latach ok. 100–165. Już wtedy samemu obrzędowi towarzyszyły ryty pomocnicze, m.in. namaszczenie olejem świętym i nałożenie białej szaty.
Q 26Którą łacińską formułę o działaniu chrztu luteranie odrzucają, inaczej niż katolicy?
ex opere operato
Według luteran skuteczność sakramentu opiera się na wierze przyjmującego, także niemowlęcia, bo do zbawienia prowadzi wiara, a nie uczynki.
Q 27Które wczesne pismo używa na przemian formuły trynitarnej i chrztu w imię Jezusa?
Didache
Tekst ten jest starszy od niektórych najmłodszych ksiąg Nowego Testamentu i świadczy o elastyczności co do formuły chrzcielnej.
Q 28Jak nazywano w katechumenacie sprawdziany tego, czy zmienia się życie kandydata do chrztu?
skrutinia
Odbywały się w pierwszym, dłuższym okresie przygotowań. Później następował czas postu i modlitwy tuż przed nocą paschalną.
Q 29Którym greckim czasownikiem oddawano zwykłe zanurzanie, pozbawione sensu religijnego?
baptein
Nowy Testament używa pokrewnego czasownika „baptizein”, który oznacza zanurzanie ciała w znaczeniu religijnym.
Q 30Publiczne wyznanie wiary którego filozofa opisał św. Augustyn?
Mariusza Wiktoryna
Taki akt, zwany redditio symboli, katechumen składał jakiś czas po tym, jak wyrzekł się szatana.