Gruźlica — 30 ciekawostek

Jaką drogą najczęściej dochodzi do zakażenia prątkiem gruźlicy?

Źródłem zakażenia jest prątkujący chory: gdy kaszle, kicha, śmieje się lub mówi, w powietrzu unoszą się bardzo małe kropelki.

Jaką nazwą określano dawniej gruźlicę ze względu na szybkie wyniszczenie chorego?

Chorobie towarzyszyły krwioplucie, gorączka, bladość i postępująca utrata masy ciała; o gwałtownym przebiegu mówiono, że jest galopujący.

Który niemiecki uczony odkrył prątek gruźlicy?

Wyniki badań ogłosił w 1882 roku, a w polskim nazewnictwie drobnoustrój często nosi na jego cześć nazwę prątka Kocha.

Jakie badanie obrazowe jest podstawą diagnostyki gruźlicy?

Sam obraz nie przesądza jednak o rozpoznaniu, bo nie zawsze da się odróżnić gruźlicę od podobnych zmian chorobowych w płucach.

Jak brzmi łacińska nazwa prątka gruźlicy?

Choroba najczęściej atakuje płuca, ale może też zająć układ nerwowy, limfatyczny, kostno-stawowy, moczowo-płciowy czy naczynia krwionośne.

Co najmniej ile miesięcy trwa standardowe leczenie czynnej gruźlicy płuc u dorosłych?

W niektórych przypadkach terapię przedłuża się do dziewięciu miesięcy lub dłużej, zależnie od lokalizacji choroby i odpowiedzi na leki.

Mieszkańcami którego kontynentu jest ponad połowa wszystkich chorych na gruźlicę?

To 59% chorych. Najwyższe współczynniki zapadalności notuje jednak Afryka subsaharyjska, gdzie duży odsetek populacji jest zakażony HIV.

U pacjentów z jaką chorobą gruźlica jest w skali świata najczęstszą przyczyną zgonów?

Zakażenie HIV stopniowo upośledza odporność komórkową, co znacznie zwiększa ryzyko rozwoju gruźlicy u osób z utajonym zakażeniem prątkiem.

W którym kraju opracowano szczepionkę BCG przeciw gruźlicy, wprowadzoną w 1921 roku?

Jej nazwa to skrót od Bacillus Calmette-Guérin – od nazwisk twórców, Alberta Calmette’a i Camille’a Guérina.

W jakich budynkach najczęściej dochodzi do zakażenia prątkiem gruźlicy?

Ryzyko rośnie, im bliższy i dłuższy jest kontakt z prątkującym chorym, a do wywołania choroby potrzeba stosunkowo dużej liczby prątków.

Którego dnia obchodzony jest Światowy Dzień Gruźlicy?

Datę wyznaczyło Światowe Zgromadzenie WHO w rocznicę ogłoszenia światu nauki, że w 1882 roku wyizolowano prątek gruźlicy.

Jaką substancję wstrzykuje się śródskórnie w próbie wykrywającej zakażenie prątkiem gruźlicy?

Naciek w miejscu wstrzyknięcia powstaje tylko u osób, których komórki odpornościowe są uczulone na antygeny prątków; to pośredni dowód zakażenia.

Jak nazywa się choroby, którymi – jak gruźlicą – człowiek może zarazić się od zwierząt?

Znane są rzadkie zakażenia przez uszkodzoną skórę lub śluzówkę u osób pracujących ze zwierzętami, m.in. lekarzy weterynarii i rolników.

W którym mieście działa Instytut Gruźlicy i Chorób Płuc, kluczowy dla krajowego programu?

Instytut jest ośrodkiem referencyjnym i konsultacyjnym, rejestruje i monitoruje wykryte przypadki choroby, także lekoopornej.

Czyj dotyk miał według dawnych wierzeń leczyć skrofuły, czyli gruźlicę węzłów chłonnych?

Stąd angielska nazwa choroby oznaczająca zło króla; inna, biała plaga, nawiązywała do tego, że chorzy są często bardzo bladzi.

Jakiemu obowiązkowi podlegają w Polsce chorzy na gruźlicę w okresie prątkowania?

Ustawa z 5 grudnia 2008 roku wymaga też rejestracji każdego przypadku choroby i zapewnia terapię osobom nieubezpieczonym.

Jaką postać gruźlicy oznacza skrót MDR-TB?

Wywołują ją prątki oporne jednocześnie na dwa najważniejsze leki; najwięcej chorych mieszka w Chinach, Indiach, Rosji, Pakistanie i RPA.

W którym roku Wilhelm Röntgen odkrył promienie X, przydatne w wykrywaniu zmian w płucach?

Mimo nowej metody diagnostycznej przez następne pół wieku jedynymi znanymi terapiami gruźlicy pozostawały leczenie klimatyczne i zapadowe.

Jak nazywa się specjalność lekarska zajmująca się zapobieganiem i leczeniem gruźlicy?

Lekarze tej specjalności pracują przede wszystkim w terenowych poradniach gruźlicy i chorób płuc.

W którym roku odkryto streptomycynę, co zapoczątkowało nowoczesne leczenie gruźlicy?

Pierwsze, trzymiesięczne kuracje dawały wyraźną poprawę, ale krótkotrwałą: większość prątków szybko stawała się oporna na lek.

Który zmysł może uszkadzać streptomycyna z powodu swojego działania ototoksycznego?

Lek może też zaburzać równowagę, dlatego nawet w terapii gruźlicy sięga się po niego dość rzadko.

Około ilu milionów osób na świecie zmarło z powodu gruźlicy w 2021 roku?

W tym samym roku zachorowało 10,6 mln ludzi, z czego wykryto i zarejestrowano 6,4 mln przypadków.

Jak nazywa się zabieg, na którym opierało się dawne leczenie zapadowe gruźlicy?

Do opłucnej podawano powietrze, przez co płuco zapadało się, a prątki ginęły z braku tlenu; często kończyło się to trwałym uszkodzeniem płuca.

Jakim skrótem określa się propagowaną przez WHO strategię nadzorowanego leczenia gruźlicy?

Strategia poprawiła wyniki terapii i pomogła zapobiegać lekooporności prątków, szczególnie w krajach afrykańskich.

Co dosłownie znaczy greckie słowo „phthisis”, którym w starożytności nazywano gruźlicę?

Nazwa oddawała to, jak choroba wyniszczała silnych dotąd ludzi; od tego samego słowa pochodzi dawne określenie nauki o gruźlicy.

W którym roku WHO uznała gruźlicę za chorobę stanowiącą globalne zagrożenie zdrowotne?

Od lat 80. XX wieku choroba ponownie stała się poważnym problemem zdrowotnym w wielu krajach.

Jak nazywa się rozsiana postać gruźlicy, która szerzy się w organizmie drogą krwi?

To jedna z ciężkich postaci choroby; szczepienie BCG nie chroni przed zakażeniem, ale łagodzi właśnie tak poważny przebieg.

Co ile godzin dzieli się prątek gruźlicy, znacznie wolniej niż większość bakterii?

Inne bakterie rozmnażają się zwykle w niecałą godzinę, a jeden z najszybszych szczepów E. coli może dzielić się co 20 minut.

Który lek przeciwgruźliczy odkryto w 1965 roku?

Nowy lek pozwolił skrócić terapię do 9 miesięcy, a dodanie pirazynamidu w początkowym okresie – do 6 miesięcy.

Od czyjego nazwiska nazwano gruźlicę kręgosłupa tworzącą tzw. garb gruźliczy?

Choroba obejmuje trzony kręgów oraz stawy kręgosłupa i stawy z nimi sąsiadujące.