Gwiazda Polarna (Polaris) — 30 ciekawostek

Jak nazywa się gwiazdy, które krążą wokół bieguna nieba, zamiast wschodzić i zachodzić?

Polaris wyróżnia się na ich tle: jej położenie na sferze niebieskiej jest niemal stałe przez całą noc.

Kiedy w Polsce widać Małą Niedźwiedzicę, gwiazdozbiór Polaris?

To konstelacja słabo widoczna, lecz ogólnie znana: nieuzbrojonym okiem da się w niej dostrzec około 20 gwiazd.

Z którego języka pochodzi nazwa Polaris, skrócona forma określenia Stella Polaris?

Pełne miano znaczy po prostu „Gwiazda Polarna”. Ze względu na wyjątkową pozycję na sferze niebieskiej gwiazdę określano też wieloma innymi nazwami.

Jak nazywany jest kształt, który tworzą gwiazdy Małej Niedźwiedzicy, gwiazdozbioru Polaris?

Gwiazdy te w żaden sposób nie przypominają niedźwiedzia, bo ten musiałby składać się głównie z ogona.

Która łacińska nazwa Gwiazdy Polarnej nawiązuje do jej znaczenia w astronawigacji?

Gwiazda niemal nie zmienia położenia na niebie, więc od wieków pomagała ustalać kierunki świata.

Co, oprócz kierunków świata, od wieków wyznaczano dzięki Gwieździe Polarnej?

Polaris ma na niebie niemal stałe położenie i zawsze widać ją na północy, dlatego od dawna służyła także w astronawigacji.

Jakim typem gwiazdy jest główny, widoczny gołym okiem składnik układu Polaris?

Gwiazda ma biało-żółtą barwę, temperaturę około 6000 kelwinów i należy do typu widmowego F.

Najbliższą i najjaśniejszą z gwiazd zmiennych jakiego typu jest Polaris?

W jądrze gwiazdy ustały reakcje syntezy wodoru w hel, a amplituda zmian jej jasności wynosi zaledwie 0,03m.

Ile mniej więcej lat świetlnych dzieli Polaris od Słońca?

Mimo takiej odległości gwiazda ma obserwowaną wielkość gwiazdową 2,02m i jest najjaśniejsza w swoim gwiazdozbiorze.

Jakie zjawisko odpowiada za zmiany położenia Polaris względem bieguna niebieskiego?

Z tego samego powodu do końca XXI wieku gwiazda będzie się do bieguna zbliżać, a później zacznie się od niego oddalać.

Który gwiazdozbiór pomaga znaleźć biegun południowy, tak jak Mała Niedźwiedzica północny?

Mała Niedźwiedzica to konstelacja słabo widoczna i dopiero 56. co do wielkości na niebie.

Kto w 1780 roku zaobserwował, że Gwiazdę Polarną tworzą dwa składniki?

Kolejną gwiazdę układu odkryto dopiero w XX wieku, a jej zdjęcie opublikowano w styczniu 2006.

W którym roku Międzynarodowa Unia Astronomiczna formalnie zatwierdziła nazwę Polaris?

Ściśle biorąc, nazwa odnosi się do składnika Aa, czyli głównej gwiazdy układu Alfa Ursae Minoris.

Co znaczy starogreckie Kynosoura, od którego pochodzi Cynozura, dawna nazwa Polaris?

Etymologia tej nazwy jest niepewna, ale w XVII i XVIII wieku często pojawiała się ona w pracach naukowych.

Który grecki uczony miał około 600 roku p.n.e. wyodrębnić konstelację Małej Niedźwiedzicy?

Dziś ten słabo widoczny gwiazdozbiór jest ogólnie znany przede wszystkim dzięki swojej najjaśniejszej gwieździe, Polaris.

Która nimfa była w mitologii greckiej matką Arkasa, późniejszej Małej Niedźwiedzicy?

Hera, żona Zeusa, zamieniła ją w niedźwiedzicę, której syn nie rozpoznał później podczas polowania.

Które miejsce pod względem jasności wizualnej zajmuje Polaris wśród gwiazd nieba?

To gwiazda jasna, lecz wcale nie najjaśniejsza na niebie; wyróżnia ją położenie tuż przy biegunie niebieskim.

Ile razy większą jasność niż Słońce ma główny składnik układu Polaris?

Temperatura tej biało-żółtej gwiazdy wynosi około 6000 kelwinów.

Okręgi o jakiej średnicy w stopniach zakreśla Polaris wokół bieguna niebieskiego?

Gwiazda nie leży dokładnie na biegunie, choć spośród gwiazd widocznych gołym okiem jest położona najbliżej niego.

Ile razy większy od promienia Słońca jest promień głównej gwiazdy układu Polaris?

Z jasności i temperatury tej gwiazdy można obliczyć, że jej masa jest około 6 razy większa od masy Słońca.

Która gwiazda za dwa tysiące lat przejmie od Polaris rolę północnej gwiazdy polarnej?

Alfa Draconis pełniła tę samą rolę przed pięcioma tysiącami lat.

Kto w dziele „Onomasticon” nazwał Maryję Stella Maris, jak potem określano też Polaris?

Określenie wiązało się z interpretacją oryginalnego brzmienia imienia Miriam, lecz zostało skojarzone z morzem.

Który astronom nazywał gwiazdę Alfa Ursae Minoris włoskim słowem Tramontana?

Nazwa może wiązać się z widocznością gwiazdy z Półwyspu Apenińskiego ponad Alpami albo ze starożytnym wyobrażeniem „góry niebieskiej” na dalekiej północy.

Co w niektórych kulturach widziano w gwiazdach Małej Niedźwiedzicy zamiast niedźwiedzia?

W Grecji konstelację łączono natomiast z mitem o Arkasie albo z nimfami, które opiekowały się małym Zeusem.

Która gwiazda Małej Niedźwiedzicy, oznaczona γ UMi, jest niebieskobiałym olbrzymem?

Ma jasność 3,0m i leży w odległości 480 lat świetlnych od Ziemi.

Ile dni trwa jeden okres zmian jasności gwiazdy Polaris?

Wahania są niewielkie: ich amplituda to zaledwie 0,03m.

Jakim typem gwiazdy jest Alfa Ursae Minoris Ab, bliski towarzysz głównej gwiazdy Polaris?

Podobnie jak główna gwiazda układu należy do typu widmowego F, ale wciąż znajduje się na ciągu głównym.

Jakim typem gwiazdy jest Kochab (β UMi) z gwiazdozbioru Małej Niedźwiedzicy?

Gwiazda ma jasność 2,07m i leży w odległości około 126 lat świetlnych.

W którym roku Polaris osiągnie najmniejszą odległość kątową od bieguna niebieskiego?

Stanie się to 24 marca, gdy odległość kątowa wyniesie 27′9″; potem gwiazda zacznie się od bieguna oddalać.

Co dowodzi, że Alfa Ursae Minoris B jest grawitacyjnie związana z główną gwiazdą Polaris?

To gwiazda ciągu głównego o typie widmowym F3 V i jasności 8,65m.