Hel – pierwiastek chemiczny — 30 ciekawostek

Jaką liczbę atomową ma hel?

Pierwiastek ma symbol He, a jego łacińska nazwa brzmi helium; w układzie okresowym należy do helowców, czyli gazów szlachetnych.

Na którym ciele niebieskim odkryto hel, zanim znaleziono go na Ziemi?

Przez wiele lat sądzono nawet, że na naszej planecie ten pierwiastek w ogóle nie występuje.

Od imienia którego greckiego boga pochodzi nazwa helu?

Nazwę helium nadali pierwiastkowi emitującemu falę o długości 587,6 nm dwaj Anglicy: astronom i chemik.

Który pierwiastek jako jedyny jest we wszechświecie bardziej rozpowszechniony niż hel?

Mimo tej powszechności w kosmosie na Ziemi hel występuje wyłącznie w śladowych ilościach.

W jakim surowcu kopalnym hel występuje w większych stężeniach?

Właśnie z takich złóż, bogatych w ten pierwiastek, pozyskuje się go przede wszystkim; leżą one m.in. w Stanach Zjednoczonych.

Jaki skutek, oprócz śmierci, może mieć wdychanie większych ilości helu?

Niewielka porcja helu dostarczona do płuc powoduje jedynie zmianę wysokości głosu.

Jakie znaczenie biologiczne ma hel?

Mimo to gaz ten bywa stosowany w medycynie, na przykład w mieszaninach do wentylacji mechanicznej.

Z gruntu jakiego ciała niebieskiego rozważa się wydobycie izotopu 3He?

Na Ziemi izotop ten występuje jedynie śladowo, stąd projekty jego wydobycia i transportu z kosmosu.

Co stało się z helem, który pierwotnie mógł znajdować się na Ziemi?

Przyczyną była niereaktywność: gaz nie związał się w żaden związek, więc nic go nie zatrzymało.

Jaka cecha helu sprawia, że w postaci skroplonej służy do ekstremalnego chłodzenia?

Hel ma również najniższą temperaturę krzepnięcia spośród pierwiastków.

Jaki procent masy wszystkich pierwiastków we Wszechświecie stanowi w przybliżeniu hel?

Podobny udział ma hel w masie gwiazdy, wokół której krąży nasza planeta.

Z jakim gazem miesza się hel do wentylacji mechanicznej przy ciężkiej obturacji oskrzeli?

Metoda ma charakter eksperymentalny i nie została wdrożona do powszechnej praktyki klinicznej.

Z jakiego procesu pochodzi głównie hel występujący na Ziemi?

Proces ten zachodzi w naturalnych szeregach promieniotwórczych.

Które dwa izotopy helu są trwałe?

Pozostałe znane izotopy tego pierwiastka są syntetyczne i nietrwałe.

Kto przesłał próbkę gazu Williamowi Crookesowi, który zidentyfikował w niej hel?

Gaz wydzielił się z kleweitu, minerału będącego odmianą uraninitu.

Jaka cecha helu sprawia, że dodaje się go do mieszanek trimix i heliox?

Mieszanki te służą do oddychania w głębokim nurkowaniu.

Który angielski astronom zaobserwował prążek helu 20 października 1868 r.?

Wraz z chemikiem Edwardem Franklandem nadał on nowemu pierwiastkowi nazwę helium.

Gdzie było widoczne zaćmienie z 18 sierpnia 1868 roku, podczas którego dostrzeżono hel?

Astronom Pierre Janssen badał wtedy widmo korony słonecznej i zauważył pomarańczowy prążek o długości fali 587,6 nm.

Jakim kwasem potraktowano kleweit, by w 1895 roku otrzymać z niego hel?

Kleweit to odmiana uraninitu; w doświadczeniu uczestniczył także Morris Travers.

O ile procent może zmieniać objętość hel w stanie stałym zależnie od ciśnienia?

Samo zestalenie helu wymaga podwyższonego ciśnienia, bo pod atmosferycznym pozostaje on cieczą.

Ile ppm objętościowo wynosi zawartość helu w atmosferze ziemskiej?

W skorupie ziemskiej helu jest jeszcze mniej: jego zawartość wagowa to zaledwie 5,5 ppb.

Pod ciśnieniem ilu atmosfer hel krzepnie w temperaturze poniżej 0,95 K?

To najniższa temperatura krzepnięcia spośród wszystkich pierwiastków.

Kto w 1895 r. odkrył hel niezależnie od uczonego, który otrzymał go z kleweitu?

Wcześniej przez wiele lat uważano, że hel występuje na naszej gwieździe, ale nie na Ziemi.

W którym roku zakończono wartą 27,7 mln zł modernizację polskiej instalacji helu?

Trwająca dwa lata modernizacja poprawiła ergonomiczność oraz wydajność instalacji.

Jak określa się hel stały, który w bardzo niskiej temperaturze zyskuje właściwości nadciekłe?

Przemiana fazowa do tej formy zachodzi dopiero w temperaturze ułamków kelwina.

Ile elektronowoltów wynosi energia jonizacji helu, najwyższa spośród pierwiastków?

Z tym rekordem idzie w parze inny: hel jest najmniej aktywnym pierwiastkiem chemicznym.

Strukturę jakiego minerału mają kryształy Na2He, pierwszego stałego związku helu?

Związek ten jest trwały dopiero pod ogromnym ciśnieniem, odpowiadającym około 1,1 mln atmosfer.

Które syntetyczne, nietrwałe izotopy helu są najbardziej stabilne?

Nawet one żyją bardzo krótko: okres półtrwania syntetycznych izotopów helu wynosi poniżej 1 sekundy.

W jakim zabiegu wspomagającym niewydolne krążenie hel jest gazem napędowym balonu?

Cewnik z balonem wprowadza się do aorty najczęściej przez tętnicę udową, a balon napełnia się i opróżnia zgodnie z rytmem serca.

Powyżej jakiego ciśnienia w GPa związek Na2He jest trwały termodynamicznie?

O otrzymaniu tego pierwszego stałego związku helu doniesiono na przełomie 2016/2017.