Izyda – egipska bogini — 30 ciekawostek

Czego boginią była w mitologii egipskiej Izyda, opiekunka rodzin i domowego ogniska?

Patronowała też małżeństwu i macierzyństwu, a Grecy nazywali ją Isis.

Co przypuszczalnie oznacza imię Izydy, symbolizowane przez znak noszony przez nią na głowie?

Niewykluczone, że pierwotnie była uosobieniem siedziska władcy i dlatego symbolicznie uznano ją za matkę faraona.

Na jaki chrześcijański wizerunek miało wpłynąć wyobrażenie Izydy z małym Horusem?

Takie przedstawienie bogini z synem przy piersi nosi łacińską nazwę Isis Lactans.

Która bogini pomogła Izydzie przywrócić do życia zabitego Ozyrysa?

Ciało Ozyrysa było poćwiartowane, więc Izyda musiała je najpierw odnaleźć. Zabójcą był jego brat Set.

W szaty jakiego koloru odziani byli dożywotni duchowni z kolegium sakralnego Izydy?

Inaczej ubierało się bractwo melanoforów, zwane czarnym kolegium: jego członkowie nosili czarne szaty.

Od jakiej budowli na wyspie Faros pochodził aleksandryjski przydomek Izydy – Faria?

Budowla wskazywała żeglarzom drogę do portu, a Izydę czczono jako patronkę marynarzy i kupców.

Który bóg był w mitologii egipskiej ojcem Izydy?

Matką bogini była Nut. Izyda pojawia się w dwóch cyklach mitów: solarnym i ozyriackim.

W jakiej porze roku obchodzono w Rzymie Isia, główne święto Izydy?

Obchody trwały od 28 października do 4 listopada, a ich treścią był odtwarzany mit o Izydzie i Ozyrysie.

Która śpiewogra Wolfganga Amadeusa Mozarta wspomina Izydę i Ozyrysa?

Znacznie wcześniej, w 1677 roku, tragedię liryczną „Isis” napisał Jean-Baptiste Lully.

Od której bogini Izyda przejęła krowie rogi z tarczą słoneczną?

Egipcjanie powiązali obie boginie w czasach Nowego Państwa, a w późniejszej kosmogonii Izyda zastąpiła poprzedniczkę w roli matki Horusa.

Jaki znak, obok berła, trzyma często w dłoni Izyda z dyskiem słonecznym między rogami?

Równie często ukazywano ją w pozycji siedzącej, z małym Horusem na kolanach lub przy piersi.

Co znaczy przydomek Pelagia, pod którym czczono Izydę w miastach nadmorskich?

Z Egiptu kult bogini rozprzestrzenił się po koloniach greckich i całym basenie Morza Śródziemnego, gdzie opiekowała się marynarzami i kupcami.

Którą gwiazdę uważano za duszę i niebiański symbol Izydy?

Egipcjanie nazywali ją Sopdet, a Grecy Sothis. Niebiańskim odbiciem Ozyrysa miał być z kolei Orion.

Jak nazywało się metalowe brzękadło, charakterystyczny instrument obrzędów Izydy?

Instrument działał jak grzechotka. W procesjach członkowie bractwa pastoforów nieśli też kapliczki z posążkami bogini.

Na wierze w co opierały się zastrzeżone dla wtajemniczonych obrzędy ku czci Izydy?

Wzorem był Ozyrys, którego ożywiła Izyda. Obrzędy te miały charakter ezoteryczny i powstały pod koniec okresu hellenistycznego.

Który autor antyczny napisał o Izydzie traktat „De Iside et Osiride”?

O bogini pisali także Herodot, Tacyt w „Dziejach”, Dionizjos z Halikarnasu i Józef Flawiusz.

Jak nazywała się aleksandryjska świątynia, główne miejsce kultu Izydy w epoce hellenizmu?

Przemiana kultu nastąpiła po podboju Egiptu przez Aleksandra Macedońskiego, kiedy u boku Izydy pojawił się nowy towarzysz.

Jakie greckie imię zyskał Horus, syn Izydy, w hellenistycznej wersji jej kultu?

W tej samej wersji kultu obok Izydy stanął jej nowy towarzysz, Serapis.

Jaki kwiat był poświęcony Izydzie i w postaci korony trafiał do wyposażenia zmarłych?

Korony pleciono z kwiatów zwanych „świętymi różami abisyńskimi”.

Kto opisał kult Izydy w jedenastej księdze powieści „Metamorfozy albo złoty osioł”?

Autor pochodził z Madaury i podobno sam był wtajemniczony w misteria bogini, pisał więc z własnego doświadczenia.

W którym greckim mieście Izyda stała się tak popularna, że zajęła miejsce naczelnego bóstwa?

Na Sycylię i do Italii kult bogini dotarł w II wieku p.n.e.

Jak Egipcjanie nazywali porządek kosmiczny i społeczny, który przywrócił zwycięski Horus?

Triumf Horusa zakończył niesprawiedliwe rządy Seta, który zabił Ozyrysa i uzurpował sobie tron.

Który cesarz zbudował na Polu Marsowym w Rzymie świątynię Izydy Polnej?

Po łacinie czczoną tam boginię nazywano Isis Campensis. Wyznawcami Izydy byli też Domicjan i Kommodus.

Od czasów której dynastii poświadczony jest kult Izydy w epoce Starego Państwa?

Kult pojawił się dopiero po ukształtowaniu i utrwaleniu mitu Ozyrysa, z którym był ściśle powiązany.

Jak nazywano radosne upamiętnienie ożywienia Ozyrysa przez Izydę, obchodzone 3 listopada?

Dzień ten przypadał pod koniec rzymskich obchodów Isia, które kończyły się 4 listopada.

W którym niemieckim mieście odkryto wspólne sanktuarium Izydy i Kybele?

We Francji ślad kultu bogini pozostał w nazwie miejscowości Izieux.

Która małżonka Ptolemeusza II występowała publicznie jako żywe wcielenie Izydy?

Nosiła szaty i atrybuty bogini, a później naśladowała ją Kleopatra VII.

Które miasto było głównym centrum kultu Izydy na północy Italii?

Kult sięgał na wschodzie po Panonię, a na zachodzie po Hiszpanię i francuską Bretanię.

Którą boginię, czczoną w sławnym sanktuarium w Sais, utożsamiano z Izydą i Ateną?

Sanktuarium w Delcie cieszyło się sławą w okresie hellenistyczno-rzymskim.

Polityka religijna którego faraona XXX dynastii przysporzyła popularności kultowi Izydy?

Towarzyszył jej rozwój budownictwa sakralnego. Z tych czasów pochodzą sanktuaria bogini odkryte m.in. koło Sebennytos.