Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Izyda to najbardziej znana bogini starożytnego Egiptu: wierna żona Ozyrysa, troskliwa matka Horusa i potężna czarodziejka. Jej kult wyszedł daleko poza dolinę Nilu. W epoce hellenistycznej i rzymskiej czczono ją w portach całego Morza Śródziemnego, a jej świątynie stanęły nawet w Rzymie. Quiz sprawdza wiedzę o mitach, przydomkach, świętach i kapłanach Izydy oraz o tym, jak pisali o niej autorzy antyczni i nowożytni.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Czego boginią była w mitologii egipskiej Izyda, opiekunka rodzin i domowego ogniska?
płodności
Patronowała też małżeństwu i macierzyństwu, a Grecy nazywali ją Isis.
Q 02Co przypuszczalnie oznacza imię Izydy, symbolizowane przez znak noszony przez nią na głowie?
tron
Niewykluczone, że pierwotnie była uosobieniem siedziska władcy i dlatego symbolicznie uznano ją za matkę faraona.
Q 03Na jaki chrześcijański wizerunek miało wpłynąć wyobrażenie Izydy z małym Horusem?
Madonna z Dzieciątkiem
Takie przedstawienie bogini z synem przy piersi nosi łacińską nazwę Isis Lactans.
Q 04Która bogini pomogła Izydzie przywrócić do życia zabitego Ozyrysa?
Neftyda
Ciało Ozyrysa było poćwiartowane, więc Izyda musiała je najpierw odnaleźć. Zabójcą był jego brat Set.
Q 05W szaty jakiego koloru odziani byli dożywotni duchowni z kolegium sakralnego Izydy?
białe
Inaczej ubierało się bractwo melanoforów, zwane czarnym kolegium: jego członkowie nosili czarne szaty.
Q 06Od jakiej budowli na wyspie Faros pochodził aleksandryjski przydomek Izydy – Faria?
latarnia
Budowla wskazywała żeglarzom drogę do portu, a Izydę czczono jako patronkę marynarzy i kupców.
Q 07Który bóg był w mitologii egipskiej ojcem Izydy?
Geb
Matką bogini była Nut. Izyda pojawia się w dwóch cyklach mitów: solarnym i ozyriackim.
Q 08W jakiej porze roku obchodzono w Rzymie Isia, główne święto Izydy?
jesienią
Obchody trwały od 28 października do 4 listopada, a ich treścią był odtwarzany mit o Izydzie i Ozyrysie.
Q 09Która śpiewogra Wolfganga Amadeusa Mozarta wspomina Izydę i Ozyrysa?
„Czarodziejski flet”
Znacznie wcześniej, w 1677 roku, tragedię liryczną „Isis” napisał Jean-Baptiste Lully.
Q 10Od której bogini Izyda przejęła krowie rogi z tarczą słoneczną?
Hathor
Egipcjanie powiązali obie boginie w czasach Nowego Państwa, a w późniejszej kosmogonii Izyda zastąpiła poprzedniczkę w roli matki Horusa.
Q 11Jaki znak, obok berła, trzyma często w dłoni Izyda z dyskiem słonecznym między rogami?
anch
Równie często ukazywano ją w pozycji siedzącej, z małym Horusem na kolanach lub przy piersi.
Q 12Co znaczy przydomek Pelagia, pod którym czczono Izydę w miastach nadmorskich?
Morska
Z Egiptu kult bogini rozprzestrzenił się po koloniach greckich i całym basenie Morza Śródziemnego, gdzie opiekowała się marynarzami i kupcami.
Q 13Którą gwiazdę uważano za duszę i niebiański symbol Izydy?
Syriusz
Egipcjanie nazywali ją Sopdet, a Grecy Sothis. Niebiańskim odbiciem Ozyrysa miał być z kolei Orion.
Q 21W którym greckim mieście Izyda stała się tak popularna, że zajęła miejsce naczelnego bóstwa?
Korynt
Na Sycylię i do Italii kult bogini dotarł w II wieku p.n.e.
Q 22Jak Egipcjanie nazywali porządek kosmiczny i społeczny, który przywrócił zwycięski Horus?
Maat
Triumf Horusa zakończył niesprawiedliwe rządy Seta, który zabił Ozyrysa i uzurpował sobie tron.
Q 23Który cesarz zbudował na Polu Marsowym w Rzymie świątynię Izydy Polnej?
Kaligula
Po łacinie czczoną tam boginię nazywano Isis Campensis. Wyznawcami Izydy byli też Domicjan i Kommodus.
Q 24Od czasów której dynastii poświadczony jest kult Izydy w epoce Starego Państwa?
Q 14Jak nazywało się metalowe brzękadło, charakterystyczny instrument obrzędów Izydy?
sistrum
Instrument działał jak grzechotka. W procesjach członkowie bractwa pastoforów nieśli też kapliczki z posążkami bogini.
Q 15Na wierze w co opierały się zastrzeżone dla wtajemniczonych obrzędy ku czci Izydy?
zmartwychwstanie
Wzorem był Ozyrys, którego ożywiła Izyda. Obrzędy te miały charakter ezoteryczny i powstały pod koniec okresu hellenistycznego.
Q 16Który autor antyczny napisał o Izydzie traktat „De Iside et Osiride”?
Plutarch
O bogini pisali także Herodot, Tacyt w „Dziejach”, Dionizjos z Halikarnasu i Józef Flawiusz.
Q 17Jak nazywała się aleksandryjska świątynia, główne miejsce kultu Izydy w epoce hellenizmu?
Serapejon
Przemiana kultu nastąpiła po podboju Egiptu przez Aleksandra Macedońskiego, kiedy u boku Izydy pojawił się nowy towarzysz.
Q 18Jakie greckie imię zyskał Horus, syn Izydy, w hellenistycznej wersji jej kultu?
Harpokrates
W tej samej wersji kultu obok Izydy stanął jej nowy towarzysz, Serapis.
Q 19Jaki kwiat był poświęcony Izydzie i w postaci korony trafiał do wyposażenia zmarłych?
róża
Korony pleciono z kwiatów zwanych „świętymi różami abisyńskimi”.
Q 20Kto opisał kult Izydy w jedenastej księdze powieści „Metamorfozy albo złoty osioł”?
Apulejusz
Autor pochodził z Madaury i podobno sam był wtajemniczony w misteria bogini, pisał więc z własnego doświadczenia.
V
Kult pojawił się dopiero po ukształtowaniu i utrwaleniu mitu Ozyrysa, z którym był ściśle powiązany.
Q 25Jak nazywano radosne upamiętnienie ożywienia Ozyrysa przez Izydę, obchodzone 3 listopada?
hilaria
Dzień ten przypadał pod koniec rzymskich obchodów Isia, które kończyły się 4 listopada.
Q 26W którym niemieckim mieście odkryto wspólne sanktuarium Izydy i Kybele?
Moguncja
We Francji ślad kultu bogini pozostał w nazwie miejscowości Izieux.
Q 27Która małżonka Ptolemeusza II występowała publicznie jako żywe wcielenie Izydy?
Arsinoe
Nosiła szaty i atrybuty bogini, a później naśladowała ją Kleopatra VII.
Q 28Które miasto było głównym centrum kultu Izydy na północy Italii?
Akwileja
Kult sięgał na wschodzie po Panonię, a na zachodzie po Hiszpanię i francuską Bretanię.
Q 29Którą boginię, czczoną w sławnym sanktuarium w Sais, utożsamiano z Izydą i Ateną?
Neith
Sanktuarium w Delcie cieszyło się sławą w okresie hellenistyczno-rzymskim.
Q 30Polityka religijna którego faraona XXX dynastii przysporzyła popularności kultowi Izydy?
Nektanebo
Towarzyszył jej rozwój budownictwa sakralnego. Z tych czasów pochodzą sanktuaria bogini odkryte m.in. koło Sebennytos.