Mitochondria: budowa i funkcje — 30 ciekawostek

Ile błon otacza mitochondrium?

Obie zbudowane są z dwuwarstwy lipidowej i białek, ale mają odmienne właściwości.

Od nazwiska którego uczonego pochodzi druga nazwa cyklu kwasu cytrynowego?

U eukariontów ten szereg reakcji, kluczowy dla produkcji ATP, zachodzi wyłącznie w mitochondriach.

Jaki gaz jest końcowym produktem utleniania w cyklu kwasu cytrynowego?

W cyklu powstają także zredukowane kofaktory NADH i FADH2, które dostarczają elektronów łańcuchowi oddechowemu.

Jak nazywają się fałdy wewnętrznej błony mitochondrium?

Fałdy te znacznie powiększają obszar, na którym powstaje ATP; w komórkach mięśni są szczególnie rozbudowane.

Z czego pochodzą wszystkie mitochondria płodu ssaka?

Plemnik zostawia swoje organella poza nią, dlatego mitochondria dziedziczymy wyłącznie w linii matczynej, „po kądzieli”.

Jak nazywa się przestrzeń wewnątrz mitochondrium ograniczona błoną wewnętrzną?

Wypełnia ją rodzaj żelu – wodny roztwór białek i metabolitów; mieści się tu około 2/3 wszystkich białek organellum.

Jakie cząstki łańcuch oddechowy pompuje do przestrzeni międzybłonowej mitochondrium?

Powstaje w ten sposób silny gradient elektrochemiczny po obu stronach błony wewnętrznej.

Kiedy człowiek ma najwięcej tłuszczu brunatnego, w którym mitochondria wytwarzają ciepło?

Później tej tkanki ubywa; wytwarza ona ciepło bez udziału drżenia i jest typowa dla ssaków zapadających w sen zimowy.

W których dojrzałych komórkach krwi ssaków nie ma mitochondriów?

Tracą je w końcowym okresie różnicowania; podobnie pozbawione mitochondriów są komórki soczewki.

W wyniku jakiego procesu powstaje pirogronian, transportowany potem do mitochondriów?

Pirogronian jest aktywnie przenoszony przez wewnętrzną błonę mitochondrium i dopiero tam utleniany.

Jony którego pierwiastka mitochondria potrafią przejściowo magazynować?

Szybko je pobierają i później uwalniają, działając jak bufor; głównym magazynem pozostaje jednak retikulum endoplazmatyczne.

Które organella, oprócz mitochondriów, mają w komórce własny genom?

Genom mitochondrialny jest nieduży: koduje tylko od kilkunastu do kilkudziesięciu białek i przypomina genom bakterii.

Z ADP i jakiego anionu syntaza ATP wytwarza w mitochondrium cząsteczkę ATP?

Energii dostarcza przepływ jonów H+ wracających przez ten enzym do wnętrza mitochondrium; proces nosi nazwę chemiosmozy.

Co oznacza greckie „mítos”, pierwszy człon nazwy „mitochondrium”?

Drugi człon nazwy, „chondríon”, to po grecku „ziarenko”.

Która badaczka spopularyzowała w latach 70. XX wieku teorię endosymbiozy?

Samą teorię zaproponował już na początku XX wieku Konstantin Mereszkowski.

Z elementami jakiej struktury wiążą się mitochondria, by przemieszczać się w komórce?

Dzięki temu wędrują tam, gdzie potrzeba najwięcej energii, np. do synaps lub u podstawy witki plemnika.

Jaki związek jest pierwszym substratem cyklu kwasu cytrynowego?

Enzymy cyklu działają głównie we wnętrzu mitochondrium; wyjątkiem jest dehydrogenaza bursztynianowa, wbudowana w błonę wewnętrzną.

Jakich białek kanałowych, obfitych w zewnętrznej błonie mitochondrium, brak w wewnętrznej?

Dlatego wewnętrzna błona jest nieprzepuszczalna – jony i cząsteczki przechodzą przez nią tylko dzięki specjalnym transporterom.

Kto w 1857 roku jako pierwszy zaobserwował i opisał mitochondria?

Dostrzegł je w komórkach mięśni szkieletowych i nazwał „sarkosomami”.

Około ilu mitochondriów znajduje się w jednej komórce wątroby ssaka?

Mitochondria mogą zajmować nawet 1/5 objętości takiej komórki, podczas gdy organizmy jednokomórkowe często mają tylko jedno.

Jak nazywa się kanał w błonie mitochondrium, który pozwala zamieniać energię w ciepło?

To białko o masie 33 kDa, znane też jako UCP1, odkryto w 1973 roku.

Jakie reaktywne formy tlenu powstają, gdy elektrony w mitochondrium redukują go za wcześnie?

Wywołują one stres oksydacyjny i mogą przyczyniać się do słabnięcia funkcji mitochondriów z wiekiem.

Do jakiej grupy bakterii należał najpewniej przodek mitochondriów?

Wskazuje na to podobny sposób kodowania informacji genetycznej; część badań łączy tego przodka z riketsjami.

Z którego miasta pochodził histolog Richard Altmann, który w 1890 roku opisał mitochondria?

Altmann opracował własne techniki barwienia komórek, a obserwowane struktury nazwał bioblastami.

Ile razy większa od zewnętrznej jest powierzchnia wewnętrznej błony mitochondriów wątroby?

Nadmiar powierzchni sprawia, że błona wewnętrzna wpukla się do środka organellum.

Jak nazywają się szczątkowe organella będące ewolucyjną pozostałością mitochondriów?

Zachowały się u wielu jednokomórkowych eukariontów bez mitochondriów, np. u mikrosporydiów.

Który fosfolipid błony mitochondrium ma cztery reszty kwasów tłuszczowych zamiast dwóch?

Związek ten odkryto w 1942 roku w krowim sercu; występuje także w błonach bakterii.

Białka o masie poniżej ilu daltonów swobodnie przenikają zewnętrzną błonę mitochondrium?

Większe białka pokonują tę błonę tylko dzięki transportowi aktywnemu, z pomocą translokazy błony zewnętrznej.

Jak nazywają się małe, okrągłe ciała rozsiane na fałdach wewnętrznej błony mitochondrium?

Ich zadaniem jest kontrolowanie chemiosmozy; w tych samych fałdach zakotwiczone są enzymy łańcucha oddechowego.

Który rodzaj eukariontów nie ma, według wiedzy z 2016 roku, żadnych śladów mitochondriów?

Brakuje mu nie tylko samych organelli i ich homologów, lecz nawet genów pochodzenia mitochondrialnego.