Wygenerowany po polsku przez AI na podstawie naszego angielskiego quizu; źródła prowadzą do polskiej Wikipedii.
Mitochondria to otoczone dwiema błonami organella, w których powstaje większość ATP komórki. Mają własny genom, dziedziczymy je po matce, a ich przodkami były najpewniej bakterie. Quiz sprawdza wiedzę o budowie mitochondriów, oddychaniu komórkowym, historii ich odkrycia i mitochondrialnym DNA – od pytań szkolnych po naprawdę podchwytliwe.
Wszystkie 30 pytań z odpowiedziami i wyjaśnieniami. Zagraj w quiz
Q 01Ile błon otacza mitochondrium?
dwie
Obie zbudowane są z dwuwarstwy lipidowej i białek, ale mają odmienne właściwości.
Q 02Od nazwiska którego uczonego pochodzi druga nazwa cyklu kwasu cytrynowego?
Krebsa
U eukariontów ten szereg reakcji, kluczowy dla produkcji ATP, zachodzi wyłącznie w mitochondriach.
Q 03Jaki gaz jest końcowym produktem utleniania w cyklu kwasu cytrynowego?
dwutlenek węgla
W cyklu powstają także zredukowane kofaktory NADH i FADH2, które dostarczają elektronów łańcuchowi oddechowemu.
Q 04Jak nazywają się fałdy wewnętrznej błony mitochondrium?
grzebienie
Fałdy te znacznie powiększają obszar, na którym powstaje ATP; w komórkach mięśni są szczególnie rozbudowane.
Q 05Z czego pochodzą wszystkie mitochondria płodu ssaka?
komórki jajowej
Plemnik zostawia swoje organella poza nią, dlatego mitochondria dziedziczymy wyłącznie w linii matczynej, „po kądzieli”.
Q 06Jak nazywa się przestrzeń wewnątrz mitochondrium ograniczona błoną wewnętrzną?
macierz
Wypełnia ją rodzaj żelu – wodny roztwór białek i metabolitów; mieści się tu około 2/3 wszystkich białek organellum.
Q 07Jakie cząstki łańcuch oddechowy pompuje do przestrzeni międzybłonowej mitochondrium?
protony
Powstaje w ten sposób silny gradient elektrochemiczny po obu stronach błony wewnętrznej.
Q 08Kiedy człowiek ma najwięcej tłuszczu brunatnego, w którym mitochondria wytwarzają ciepło?
tuż po urodzeniu
Później tej tkanki ubywa; wytwarza ona ciepło bez udziału drżenia i jest typowa dla ssaków zapadających w sen zimowy.
Q 09W których dojrzałych komórkach krwi ssaków nie ma mitochondriów?
erytrocytach
Tracą je w końcowym okresie różnicowania; podobnie pozbawione mitochondriów są komórki soczewki.
Q 10W wyniku jakiego procesu powstaje pirogronian, transportowany potem do mitochondriów?
glikolizy
Pirogronian jest aktywnie przenoszony przez wewnętrzną błonę mitochondrium i dopiero tam utleniany.
Q 11Jony którego pierwiastka mitochondria potrafią przejściowo magazynować?
wapnia
Szybko je pobierają i później uwalniają, działając jak bufor; głównym magazynem pozostaje jednak retikulum endoplazmatyczne.
Q 12Które organella, oprócz mitochondriów, mają w komórce własny genom?
plastydy
Genom mitochondrialny jest nieduży: koduje tylko od kilkunastu do kilkudziesięciu białek i przypomina genom bakterii.
Q 13Z ADP i jakiego anionu syntaza ATP wytwarza w mitochondrium cząsteczkę ATP?
fosforanowego
Energii dostarcza przepływ jonów H+ wracających przez ten enzym do wnętrza mitochondrium; proces nosi nazwę chemiosmozy.
Q 21Jak nazywa się kanał w błonie mitochondrium, który pozwala zamieniać energię w ciepło?
termogenina
To białko o masie 33 kDa, znane też jako UCP1, odkryto w 1973 roku.
Q 22Jakie reaktywne formy tlenu powstają, gdy elektrony w mitochondrium redukują go za wcześnie?
ponadtlenki
Wywołują one stres oksydacyjny i mogą przyczyniać się do słabnięcia funkcji mitochondriów z wiekiem.
Q 23Do jakiej grupy bakterii należał najpewniej przodek mitochondriów?
proteobakterii
Wskazuje na to podobny sposób kodowania informacji genetycznej; część badań łączy tego przodka z riketsjami.
Q 14Co oznacza greckie „mítos”, pierwszy człon nazwy „mitochondrium”?
nić
Drugi człon nazwy, „chondríon”, to po grecku „ziarenko”.
Q 15Która badaczka spopularyzowała w latach 70. XX wieku teorię endosymbiozy?
Lynn Margulis
Samą teorię zaproponował już na początku XX wieku Konstantin Mereszkowski.
Q 16Z elementami jakiej struktury wiążą się mitochondria, by przemieszczać się w komórce?
cytoszkieletu
Dzięki temu wędrują tam, gdzie potrzeba najwięcej energii, np. do synaps lub u podstawy witki plemnika.
Q 17Jaki związek jest pierwszym substratem cyklu kwasu cytrynowego?
acetylokoenzym A
Enzymy cyklu działają głównie we wnętrzu mitochondrium; wyjątkiem jest dehydrogenaza bursztynianowa, wbudowana w błonę wewnętrzną.
Q 18Jakich białek kanałowych, obfitych w zewnętrznej błonie mitochondrium, brak w wewnętrznej?
poryn
Dlatego wewnętrzna błona jest nieprzepuszczalna – jony i cząsteczki przechodzą przez nią tylko dzięki specjalnym transporterom.
Q 19Kto w 1857 roku jako pierwszy zaobserwował i opisał mitochondria?
Albert von Kölliker
Dostrzegł je w komórkach mięśni szkieletowych i nazwał „sarkosomami”.
Q 20Około ilu mitochondriów znajduje się w jednej komórce wątroby ssaka?
1000
Mitochondria mogą zajmować nawet 1/5 objętości takiej komórki, podczas gdy organizmy jednokomórkowe często mają tylko jedno.
Q 24Z którego miasta pochodził histolog Richard Altmann, który w 1890 roku opisał mitochondria?
Iławy
Altmann opracował własne techniki barwienia komórek, a obserwowane struktury nazwał bioblastami.
Q 25Ile razy większa od zewnętrznej jest powierzchnia wewnętrznej błony mitochondriów wątroby?
pięciokrotnie
Nadmiar powierzchni sprawia, że błona wewnętrzna wpukla się do środka organellum.
Q 26Jak nazywają się szczątkowe organella będące ewolucyjną pozostałością mitochondriów?
mitosomy
Zachowały się u wielu jednokomórkowych eukariontów bez mitochondriów, np. u mikrosporydiów.
Q 27Który fosfolipid błony mitochondrium ma cztery reszty kwasów tłuszczowych zamiast dwóch?
kardiolipina
Związek ten odkryto w 1942 roku w krowim sercu; występuje także w błonach bakterii.
Q 28Białka o masie poniżej ilu daltonów swobodnie przenikają zewnętrzną błonę mitochondrium?
5000
Większe białka pokonują tę błonę tylko dzięki transportowi aktywnemu, z pomocą translokazy błony zewnętrznej.
Q 29Jak nazywają się małe, okrągłe ciała rozsiane na fałdach wewnętrznej błony mitochondrium?
oksysomy
Ich zadaniem jest kontrolowanie chemiosmozy; w tych samych fałdach zakotwiczone są enzymy łańcucha oddechowego.
Q 30Który rodzaj eukariontów nie ma, według wiedzy z 2016 roku, żadnych śladów mitochondriów?
Monocercomonoides
Brakuje mu nie tylko samych organelli i ich homologów, lecz nawet genów pochodzenia mitochondrialnego.