Planeta Uran — 30 ciekawostek

Którą z kolei planetą od Słońca jest Uran?

Wśród planet Układu Słonecznego Uran zajmuje trzecie miejsce pod względem wielkości i czwarte pod względem masy.

Przy pomocy jakiego przyrządu odkryto Urana jako pierwszą planetę w dziejach?

Choć Urana widać gołym okiem, starożytni obserwatorzy go przeoczyli: świeci słabo i bardzo powoli przesuwa się po sferze niebieskiej.

Która sonda kosmiczna dotarła do Urana w 1986 roku?

Wizyta miała charakter rekonesansu: nie planowano wejścia na orbitę. Sonda odkryła 10 nowych księżyców i dwa pierścienie, po czym poleciała dalej.

Do jakiej odrębnej od Jowisza i Saturna kategorii planet astronomowie zaliczają Urana?

We wnętrzu takich planet lód dominuje nad gazem. Płaszcz Urana to w istocie gorący, gęsty płyn złożony z wody, amoniaku i innych lotnych substancji.

Jaką planetę odkryto w 1846 roku w miejscu wyliczonym z zaburzeń ruchu Urana?

Planetę wypatrzył 23 września Johann Gottfried Galle, w pobliżu miejsca, które przewidział Urbain Le Verrier.

Jakie deszcze, zdaniem części naukowców, mogą padać we wnętrzu Urana?

Temperatura i ciśnienie w głębi planety wystarczają, by związek węgla z wodorem zamieniał się w mieszaninę takiego pyłu i węglowodorów. Podobnie może być na Neptunie.

Który gaz pochłania część światła widzialnego, nadając Uranowi cyjanowy kolor?

To trzeci najczęstszy składnik atmosfery Urana. Poniżej pokładu chmur stanowi 2,3% jej cząsteczek, a w górnych, zimniejszych warstwach jego nadmiar zamarza i opada.

Z jakich dwóch gazów składa się głównie atmosfera Urana?

Te same gazy przeważają w atmosferach Jowisza i Saturna, ale atmosfera Urana zawiera więcej zamrożonych substancji lotnych, tzw. lodów.

Ile lat ziemskich zajmuje Uranowi jedno okrążenie Słońca?

Planeta krąży średnio około 3 miliardów km od Słońca, a światło słoneczne jest tam mniej więcej 400 razy słabsze niż na Ziemi.

Z dzieł którego dramaturga, obok Alexandra Pope’a, pochodzą nazwy księżyców Urana?

Księżyce Urana są lodowe: składają się z lodu i skał w mniej więcej równych proporcjach. Cały ich układ jest najmniej masywny wśród planet-olbrzymów.

Co według standardowego modelu budowy Urana znajduje się w jego centrum?

Jest ono stosunkowo niewielkie: ma masę 0,55 masy Ziemi i promień mniejszy niż 20% promienia planety. Temperatura sięga tam około 5000 K.

Który instrument wykrył w grudniu 2005 roku dwa nieznane wcześniej pierścienie Urana?

Większy z nowych pierścieni leży dwa razy dalej od planety niż te znane wcześniej. Przy okazji odkryto dwa małe księżyce, w tym Mab.

Za jaki obiekt Herschel początkowo uważał odkrytego przez siebie Urana?

Anders Johan Lexell obliczył, że orbita nowego obiektu jest prawie kołowa, co przemawiało raczej za planetą. Podobnie uważał berliński astronom Bode.

Którym znakiem zodiaku rządzi w astrologii Uran?

Z tym znakiem łączy się też kolor „elektrycznego błękitu”, zbliżony do cyjanu, bo planetę kojarzy się z elektrycznością.

Co według jednej z hipotez przechyliło oś obrotu Urana u zarania Układu Słonecznego?

Powód niezwykłego nachylenia nie jest znany z całą pewnością. Podobne uderzenie mogło też sprawić, że planeta wydaliła większość swojego pierwotnego ciepła.

Który księżyc Urana jest największy?

Ma promień 788,9 km, czyli mniej niż połowa promienia ziemskiego Księżyca, i jest ósmym co do wielkości księżycem w Układzie Słonecznym.

Kim dla Zeusa był w mitach Uranos, którego imię nosi planeta Uran?

Uranos był ojcem Kronosa, utożsamianego z Saturnem. Stąd pomysł, by planetę krążącą za Saturnem nazwać imieniem jego ojca.

Która planeta jako jedyna ma mniejszą gęstość niż Uran?

Gęstość Urana to 1,32 g/cm³. Wynika z niej, że planeta składa się głównie z różnych lodów, czyli zestalonych substancji lotnych, takich jak woda i amoniak.

Czego pozostałością jest prawdopodobnie materia tworząca pierścienie Urana?

Układ pierścieni jest zapewne bardzo młody: modelowanie dynamiczne wskazuje, że nie mógł powstać razem z planetą. Jego cząstki mają rozmiary od mikrometrów do rzędu metra.

Ile wynosi minimalna temperatura atmosfery Urana, najzimniejszej w Układzie Słonecznym?

To zaledwie 49 K, zmierzone w tropopauzie. Dla kontrastu najbardziej zewnętrzna warstwa atmosfery planety jest rozgrzana do około 800–850 K.

Do ilu wzrosła liczba znanych pierścieni Urana po odkryciach z grudnia 2005 roku?

Dwa nowe pierścienie tworzą tzw. układ zewnętrzny: bardziej oddalony jest niebieski, a drugi czerwony. Później odnaleziono je także na starszych zdjęciach z sondy.

Przez około ile lat ziemskich trwa dzień polarny na każdym z biegunów Urana?

Potem na biegunie zapada równie długa noc polarna. Szybkiego cyklu dnia i nocy doświadcza jedynie wąski pas wokół równika.

Czego Uran wypromieniowuje w kosmos zaskakująco mało jak na planetę-olbrzyma?

Uran oddaje prawie tyle samo energii, ile dostaje od Słońca, podczas gdy podobny do niego Neptun wypromieniowuje jej 2,61 raza więcej, niż otrzymuje. Przyczyna nie jest znana.

Na którym księżycu Urana znajdują się kaniony głębokie na 20 kilometrów?

Jego wnętrze było dawniej rozgrzewane przez siły pływowe, gdy orbita była bardziej ekscentryczna, zapewne wskutek rezonansu orbitalnego 3:1 z Umbrielem.

W ogrodzie domu w którym angielskim mieście Herschel po raz pierwszy obserwował Urana?

Dom stał przy 19 New King Street w hrabstwie Somerset. Dziś mieści się w nim Herschel Museum of Astronomy.

Na pokładzie czego działało obserwatorium, które w 1977 roku wykryło pierścienie Urana?

Kuiper Airborne Observatory prowadziło obserwacje w podczerwieni. Odkrycia dokonali 10 marca James L. Elliot, Edward W. Dunham i Douglas J. Mink.

Kształt czego przybiera ogon magnetosfery Urana skręcany obrotem planety?

Ogon ciągnie się za planetą, w kierunku od Słońca, na miliony kilometrów. Poza tym magnetosfera Urana przypomina bardziej tę Saturna niż Jowisza.

Ile razy gwiazda krótko znikła, nim w 1977 roku zakrył ją Uran, co zdradziło jego pierścienie?

Uczeni chcieli wykorzystać zakrycie gwiazdy SAO 158687 do badania atmosfery planety. Tyle samo krótkich zniknięć zanotowali po przejściu Urana, a odkrycie było nieoczekiwane.

O ile stopni oś magnetyczna Urana jest odchylona od jego osi obrotu?

Pole nie pochodzi też z geometrycznego środka planety: dipol magnetyczny jest przesunięty ku biegunowi północnemu aż o jedną trzecią jej promienia.

Na jaką odległość od górnej warstwy chmur Urana zbliżyła się sonda 24 stycznia 1986 roku?

Sonda wystartowała z Ziemi w 1977 roku. Podczas przelotu oświetlony przez Słońce był południowy biegun planety, bo na tej półkuli panowało lato.